(۳۳۰۴) سوال: روش نماز جنازه به صفتی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده پیرامون تکبیر و بالا بردن دو دست چگونه است؟ به ما در مورد آن فتوا دهید، الله به شما جزای خیر دهد.

جواب:

روش نماز جنازه اینگونه است که نمازگزار به سوی میت می‌رود، اگر مرد بود، کنار سرش می‌ایستد و اگر زن بود در وسطش می‌ایستد سپس با بالا بردن دو دستش تکبیر می‌گوید سپس(أعوذ بالله من الشيطان الرجيم) می‌گوید سپس سوره‌ی فاتحه می‌خواند سپس با بالا بردن دو دستش تکبیر می‌گوید و بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات می‌فرستد و می‌گوید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيد، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آل مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيد»^[۱]  (بارالها! بر محمد و آل محمد درود بفرست چنانکه بر ابراهيم و آل ابراهیم درود فرستادی، تو ستوده و بزرگواری، بارالها! بر محمد و آل محمد برکت بفرست چنانکه بر ابراهيم و آل ابراهیم برکت فرستادی، تو ستوده و بزرگواری) سپس با بالا بردن دو دستش تکبیر می‌گوید و دعا می‌کند، می‌گوید: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا، وَمَيِّتِنَا، وَصَغِيرنَا، وَكَبيرنَا، وَذَكَرِنَا، وَأُنْثَانَا، وشَاهِدنَا، وَغَائِبِنَا، اللَّهُمَّ مَنْ أحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأحْيِهِ عَلَى الإيمَانِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوفَّهُ عَلَى الإسْلَامِ، اللَّهُمَّ لا تَحْرِمْنَا أجْرَهُ، وَلا تُضِلَّنَا بَعدَهُ»^[۲] (بارالها! زنده و مرده، کوچک و بزرگ، مرد و زن و حاضر و غايبِ ما را بيامرز، بارالها! هرکه از ما را زنده نگاه داشتی، بر ایمان زنده‌اش بدار و هرکه از ما را می‌ميرانی، او را بر اسلام بميران، بارالها! ما را از پاداشِ (نماز خواندن بر) او محروم نکن و ما را پس از او، گمراه مگردان) و این دعا عام است و در خصوص کوچک‌ترها و بزرگ‌ترها گفته می‌شود: «اللَّهُمَّ، اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ، وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ، وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَأَبْدِلْهُ دَاراً خَيْراً مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلاً خَيْراً مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجاً خَيْراً مِنْ زَوْجِه»^[۳] (بار الها! او را ببخش و بر او رحم كن و عافيت نصيبش بگردان و از وى گذشت كن و ميهمانى او را گرامى بدار و قبرش را وسيع بگردان و او را با آب و برف و تگرگ بشوى و از گناهان چنان پاكش بگردان كه لباس سفيد را از آلودگى، پاك و تميز می‌گردانى و به او خانه‌اى بهتر از خانه‏‌اش و خانواده‌اى بهتر از خانواده‌‏اش و همسرى بهتر از همسرش، عنايت بفرما) «وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ، وَ نَوِّرْ لَهُ فِيهِ»^[۴] (و قبرش را گشاد و فراخ و نورانی فرما) و این خاص بزرگ‌ترهاست اما کودک بعد از دعا کردن به‌‌صورت عام برایش، می‌گویی: «اللهم اجعله فَرَطًا لوالديه و ذخرًا و شفيعًا مُجابًا، اللهم ثَقِّل به موازينهما، و أعْظِم به أجورهما، و ألحِقْه بسلفِ صالحِ المؤمنين، واجعله في كفالة إبراهيم.» (بارالها! او را ميزبان و ذخيره و شفاعت كننده‏‌اى كه شفاعتش قبول شود براى پدر و مادرش قرار بده، بارالها! به وسيله‏‌ى او ترازوى حسنات پدر و مادرش را سنگين بگردان و بر پاداش آن‌ها بيفزاى و او را به مؤمنان نيكوكار ملحق بگردان و در كفالت ابراهيم قرار بده) سپس با بالابردن دو دستش تکبیر چهارم را می‌گوید و برخی از علماء، نیکو شمرده‌اند که بعد از آن بگوید:{رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ} [سوره البقرة: ۲۰۱]: (پروردگارا! به ما در دنیا نیکی عطا کن، و در آخرت (نیز) نیکی عطا فرما و ما را از عذاب آتش نگاه دار) و برخی از آن‌ها نیکو شمرده‌اند که گفته شود: «اللَّهُمَّ لا تَحْرِمْنَا أجْرَهُ، وَلا تُضِلَّنَا بَعدَهُ»^[۵]: (بارالها! ما را از پاداشِ (نماز خواندن بر) او محروم نکن و ما را پس از او، گمراه مگردان) و برخی از آن‌ها نیکو شمرده‌اند که چیزی گفته نشود بلکه تکبیر می‌گوید و کمی مکث کرده سپس یک سلام از سمت راستش می‌دهد و می‌گوید: السلام عليكم و رحمة الله؛ اگر تکبیر پنجمی را گفت اشکالی ندارد، چرا که این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است، برخی از اهل علم هم اضافه کرده‌اند که تکبیر ششمی و هفتمی نیز اشکالی ندارد، البته اگر سنت در این خصوص ثابت شود، همان چیزی ا‌ست که گفته‌اند، در غیر این صورت بسنده کردن به چیزی که وارد شده، راه راست است.

[۱] . تخریج آن گذشت.

[۲] . تخریج آن گذشت.

[۳] . تخریج آن گذشت.

[۴] . تخریج آن گذشت.

[۵] . تخریج آن گذشت.