(۶۰۷۲) حکم قسم به طلاق بدون اطلاع همسر و ادامه زندگی زناشویی

(۶۰۷۲) سوال: بعد از عقد ازدواج و قبل از وارد شدن بر همسرم به طلاق قسم یاد نموده که از عادت بدی که آن را انجام می‌‌دادم دست بکشم و گفتم: زنم به طلاق باشد اگر دوباره این کار را انجام دهم اما دوباره آن کار را انجام دادم و زندگی زناشویی ما طبق معمول ادامه داشت، حکم این قسم چیست؟ با توجه به اینکه این قسم بین خودم بوده بدون اینکه او یا ولی او بفهمند و هنگام قسم به طلاق نیت من به قصد طلاق نبوده بلکه به خاطر دست کشیدن از این عادت بوده است و سبب ادامه به زندگی زناشویی این بوده که (هنگامی که در این مورد سؤال کردم) به من جواب داده شد در صورتی که قسم جلوی او نبوده واقع نمی‌‌شود. برای اطمینان بیشتر و استفاده از شما این سؤال را می‌‌پرسم لطفا پاسخ دهید. جزاکم الله خیرا.

جواب:

برای این سؤال مقدمه‌‌ای قرار می‌‌دهیم و آن هم این است که در چند مدت اخیر قسم به طلاق در میان مردم زیاد شده است و افراد زبان خود را در این قسم در بیشتر امور رها نموده‌‌اند و چه بسا آن را سه طلاق قرار دهند در حالی که شایسته است شخص زبان خود را از چنین چیزی پاک نگه دارد، زیرا قسم مشروع، فقط به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من کان حالفا فلیحلف بالله أو لیصمت»[۱]: (هر کسی می‌‌خواهد قسم یاد کند یا به الله قسم یاد کند یا ساکت شود) لذا هرگاه خواستی قسم یاد کنی، به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کن و بگو: به الله قسم این کار را انجام خواهم داد یا به الله قسم این کار را انجام نخواهم داد یا با اسمی دیگر اسماء الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا صفاتی از صفات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کن؛ اما اینکه به طلاق یا آزادی برده یا چیز دیگری قسم یاد کنی، مخالف امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. بنابراین نصیحت من به این افراد این است که زبان خود را در چنین قسم‌‌هایی رها نکنند سپس به سؤال سؤال کننده برگشته و می‌‌گویم: ‌ای برادر جای تعجب است که با زنی که تازه عقد بستی و هنوز بر او وارد نشدی، در صدد طلاق او باشی و به طلاق قسم یاد کنی.‌ای کاش حد اقل مدتی صبر می‌‌نمودی که بر او وارد شوی و مدتی بگذرد. طلاق امر ساده‌‌ای نیست که شخص با اندک چیزی با آن بازی کند به همین دلیل بسیاری از مردم را که به چنین چیزی اهمیت نمی‌‌دهند و طلاق قطعی بدون معلق نمودن آن و بدون قصد قسم از آن‌‌ها خارج می‌‌شود، همیشه پشیمان هستند و به نزد هر عالمی رفته تا شاید راه رهایی پیدا کنند و اگر به نفس خود مراجعه کنند و هنگام خشم آن را کنترل کنند، این برای آن‌‌ها بهتر و شایسته‌‌تر است. اما به نسبت این مسئله، مادامی که قصد تو خودداری از این کار بد بوده حکم این طلاقِ معلق، حکم قسم است و در صورتی که با آنچه بر آن قسم یاد نمودی مخالفت کردی، کفاره‌‌ی قسم بر تو واجب است که عبارت است از آزاد کردن برده یا غذا دادن یا لباس پوشاندن به ده مسکین و در صورتی که نیافتی سه روز پی در پی روزه بگیری و تفاوتی وجود ندارد بین اینکه چنین چیزی بگویی در حالی که همسرت نشنود یا اینکه جلوی تو باشد و بشنود و فتوای کسی که به تو فتوا داده و گفته مادامی که بین خودت بوده و در مقابل همسرت نبوده قسم محسوب می‌‌شود، در این فتوا اشکال وجود دارد، زیرا زمانی که قصد قسم داشته باشی تفاوتی ندارد بین اینکه در مقابل همسرت بگویی یا اینکه آن را در مکانی بگویی که هیچ کس نمی‌‌شنود یا اینکه در مکانی باشد که کسی غیر از همسرت بشنود.

[۱] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 60

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعد عقد القران وقبل الدخول على زوجتي حلفت بالطلاق للإقلاع عن عادة سيئة كنت أمارسها بقولي: تكون امرأتي طالقًا إذا عدت إليها، ولكنني رجعت إليها مرة أخرى، واستمرت حياتنا الزوجية كالعادة، فما الحكم في هذه اليمين؟ مع العلم أنه كان بيني وبين نفسي دون علمها ولا علم وليها، وعند بداية الحلف بالطلاق هذا كانت النية ليست بغرض الطلاق، ولكن للإقلاع عن هذه العادة، وسبب استمراري في حياتنا الزوجية أنني أُجبت بأن اليمين ما دام ليس أمامها فلا يقع، راجيا زيادة الاطمئنان والإفادة منكم، أفادكم الله وجزاكم عنا أحسن الجزاء؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا السؤال نقدم له مقدمة، وهي أنه قد كثر من الناس في الآونة الأخيرة الخلف بالطلاق، فصار الإنسان منهم يرسل لسانه في هذا الأمر في أكثر الأمور ، وربما يجعله طلاقا بائنا بالثلاث، وهذا أمر ينبغي للمرء أن ينزه لسانه عنه؛ لأن الخلف المشروع إنما يكون بالله سبحانه وتعالى؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «مَن كان حالفًا فلْيَحْلِفْ بالله أو لِيَصْمُتْ»، فإذا أردت أن تحلف فاحلف بالله سبحانه وتعالى، فقل: والله لَأَفْعَلَنَّ كذا، أو والله لا أفعلن كذا، أو باسم آخر من أسماء الله تعالى، أو بصفة من صفاته، أما أن تحلف بالطلاق أو بالعتق أو بغير ذلك فإنه خلاف ما أمر به النبي صلى الله عليه وسلم فنصيحتي لإخواننا ألا يرسلوا ألسنتهم بمثل هذه اليمين، ثم أعود لأجيب السائل عن سؤاله فأقول: غريب منك أيها الأخ أن تكون مبادرتك لزوجتك التي عقدت عليها ولم تدخل بها محاولة الطلاق لها فتحلف الطلاق، فهلا صبرت على الأقل إلى أن تدخل بها ويمضي وقت، فالطلاق ليس أمرا هينا يتلاعب به المرء عند أتفه الأمور، ولهذا نجد كثيرًا من الناس الذين لا يهتمون بهذا الأمر والذين يطلقون طلاقا منجزا غير معلق ولا مقصودا منه اليمين نجدهم دائما يندمون ويذهبون إلى عتبة كل عالم لعلهم يجدون الخلاص، ولو أنهم رجعوا إلى أنفسهم وملكوها عند الغضب لكان ذلك أولى بهم وأجدر، أما بالنسبة لمسألتك فإنه ما دمت قاصدًا الامتناع عن هذا العمل السيئ فإن هذا الطلاق المعلق حكمه حكم اليمين إذا خالفت ما حلفت عليه وجب عليك كَفَّارة اليمين، وهي عتق رقبة أو إطعام عشرة مساكين أو كسوتهم، فإن لم تجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة، ولا فرق بين أن تقول ذلك وزوجتك لم تسمع أو تقول ذلك وهي أمامك تسمع، وإفتاء من أفتاك بأنه حيث كان بينك وبين نفسك لم تواجه به الزوجة فإنه يكون يمينًا ؛ هذه الفتوى فيها نظر؛ لأنه لا فرق إذا قصدت اليمين بين أن تقولها لزوجتك مواجهة أو تقولها في مكان لا يسمعك أحد أو تقولها في مكان سمعك فيه غير الزوجة.