پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۶۰۶۱) حکم شکستن قسم و کفاره آن در صورت ضرورت سفر

(۶۰۶۱) سوال: در یکی از مواقع، سوار شدن هواپیما را بر خود حرام کردم همان‌‌طور که آتش بر محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حرام شده است بعد از آن وضعیت سلامتی پسرش بر او ایجاب نمود که به خارج مسافرت کند، حکم آن در اسلام چیست؟ آیا مسافرت نموده و کفاره‌‌ی قسم دهد یا خیر؟ نظر شیخ چیست؟

جواب:

می‌‌گوییم: مسافرت نموده و کفاره‌‌ی قسم دهد، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ ۖ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ * قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ ۚ}[التحریم: ۱-۲]: (ای پیامبر! چرا چیزی را که الله بر تو حلال کرده است به خاطر خشنودی همسرانت (بر خود) حرام می‌کنی؟! و الله آمرزنده‌‌ی مهربان است * به راستی الله (راه) گشودن سوگندهایتان را برای شما مقرر داشته است) لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بیان نموده که تحریم آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حرام کرده، قسم است و با کفاره این قسم باز می‌‌شود: {قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ ۚ} الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن را قسم نامید. بنابراین کفاره‌‌ی قسم داده و سوار هواپیما شود.

سخن سؤال کننده: وضعیت سلامتی بر من حکم نمود: اوضاع بر چیزی حکم نمی‌‌کنند بلکه حکم و تقدیر از آن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حاکم و حکم از آن او است. والله اعلم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنها في إحدى المرات حَرَّمتُ على نفسها ركوب الطائرات كما حُرمت النار على محمد صلى الله عليه وسلم، وبعد ذلك حكمت عليها الظروف الصحية لابنها بالسفر إلى الخارج، فما حكم ذلك في الإسلام؟ فهل تسافر وتكفّر عن يمينها أم لا؟ ما رأي الشيخ وفقه الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى نقول: إنها تسافر وتكفر عن يمينها؛ لقول الله تعالى: ﴿يَأَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ وَاللَّهُ غَفُورٌ قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَنِكُمْ﴾ [التحريم: ١-٢] فبين الله -تعالى- أن تحريم ما أحل الله يمين وأنه ينحل بكَفَّارة اليمين ﴿قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَنِكُمْ ﴾ [التحريم: ٢] سماه الله تعالى يمينًا، وعلى هذا فتكفر عن يمينها وتركب الطائرة.

وأما قولك في سؤالك: حكمت عليَّ الظروف الصحية، فإن الظروف لا تحكم بشيء، بل الحكم لله، والتقدير الله، فإن الله هو الحكم وإليه الحكم. والله أعلم.

مطالب مرتبط:

(۶۰۶۰) حکم قسم دروغ و کفاره آن در صورت نقض وعده

ابتدا این سؤال کننده و امثالش را نصیحت نموده که از گفتن چنین سخنانی پرهیز کنند و اگر بر انجام کاری تصمیم جدی دارند برای آنها مجالی در قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وجود دارد....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۰) حکم قسم دروغ به قصد فرار از پرداخت دین

این کار تو از گناهان کبیره بوده و اگر این قسم تو را از زندان در این دنیا نجات دهد، تو را از عذاب روز قیامت نجات نمی‌‌دهد مگر اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد. ...

ادامه مطلب …

(۶۰۴۶) حکم شکستن قسم و کفاره آن

باید کفاره دهد که کفاره عبارت است از غذا دادن یا لباس دادن به ده مسکین یا برده آزاد کند، اگر نیافت سه روز پی در پی روزه بگیرد.....

ادامه مطلب …

(۶۰۷۲) حکم قسم به طلاق بدون اطلاع همسر و ادامه زندگی زناشویی

مادامی که قصد تو خودداری از این کار بد بوده حکم این طلاقِ معلق، حکم قسم است و در صورتی که با آنچه بر آن قسم یاد نمودی مخالفت کردی، کفاره‌‌ی قسم بر تو واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۸) حکم شکستن قسم به طلاق در صورت آشتی پس از سال‌ها خصومت

شایسته نیست شخص به طلاق یا نذر قسم یاد کند. هر کسی می‌‌خواهد قسم یاد کند همان‌‌طور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نموده یا به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند یا اینکه ساکت شود....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۰) حکم جمع کفاره قسم و روزه شش روز شوال

اول: برای کسی که قسم یاد نموده هرگاه قسم گیر شد جایز نیست روزه بگیرد مگر اینکه نتواند به ده مسکین غذا دهد یا لباس بپوشاند یا اینکه برده نیابد که آن را آزاد کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه