(۶۰۵۸) حکم و راه‌حل در مورد قسم پدر برای فرزندان و کفاره آن

(۶۰۵۸) سوال: من و برادرم در شهر ریاض کار می‌‌کردیم و در تعطیلات نزد پدر خود به حائل رفتیم. بعد از رسیدن به آنجا شبی جشن یکی از دوستان ما در آنجا بود و دعوت آنها را اجابت کردیم. پس از اتمام جشن در آخر شب وارد خانه‌‌ی پدر خود شده و در سالن خوابیدیم. برادرم خانواده داشت اما کنار من در سالن خوابید. بعد از مدتی پدر ما با عصبانیت بر براردم وارد شد و به او گفت: از اینجا بلند شو و برو پیش خانواده‌‌ات بخواب! برادرم قبول نکرد و بعد از کمی بحث همسر خود را طلاق داد که باعث خشم پدر شد و قسم یاد کرد که اگر همسرش از خانه خارج شد، شما دو نفر نزد من نمی‌‌مانید. بنابراین همسر برادرم خارج شد و ما نیز برای اطاعت از قسم پدر خود خارج شدیم. همچنین خوردن ذبح و شام ما را بر خود حرام نمود. ما الان از او دور هستیم و تا الان وارد خانه‌‌اش نشدیم؛ راه حل این مسئله چیست؟ آیا کفاره‌‌ای وجود دارد یا اینکه تا آخر عمر بر همین حالت باشیم یا اینکه چه کاری انجام دهیم؟

جواب:

حقیقت این است که تعامل درستی صورت نگرفته و بر برادر تو واجب بود که هنگامی که پدرش به او امر نموده بلند می‌‌شده و کنار خانواده‌‌ی خود می‌‌خوابیده؛ زیرا اطاعت از پدر زمانی که در نافرمانی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نباشد یا متضمن ضرری بر فرزند نباشد واجب است. در اینجا ضرری بر فرزند و در نافرمانی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیست. بلکه در چیزی بوده که پایبندی به آن از اطاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و آن هم تعامل نیک با همسرش است و شکی نیست که خوابیدن کنار همسرش از تعامل خوب به حساب می‌‌آید، لذا تعامل این فرزند بد و ناشایست بوده است.

به نسبت پدر که قسم یاد نموده فرزندانش وارد خانه نشوند و ذبح و شام آنها را نخورد، از اموری است که شایسته نیست. زیرا هنگامی که مفسده با طلاق پسرش حاصل شد بهتر بود که پدر به فرزندش امر نموده که به نزد همسرش برگردد، زیرا این طلاق از روی عصبانیت بوده است و غالبا پشیمانی را به همراه دارد. هنگامی که به نزد همسر خود باز می‌‌گشت، امر حرام و سببی که پدر به خاطر آن عصبانی شده از بین می‌‌رفت. اما پیش روی ما امری واقع شده قرار دارد، لذا می‌‌گوییم: اگر عده‌‌ی همسر تمام نشده بهتر است شوهرش رجوع کند اما به نسبت قسم پدر -الحمدلله- قسم چیزی دارد که آن را کفاره می‌‌کند. اگر می‌‌تواند ده مسکین را غذا یا لباس داده یا برده آزاد کند؛ اگر نیافت -الحمدلله در زمان ما نادر است- سه روز روزه می‌‌گیرد. بنابراین در حال حاضر راه حل به نسبت زن این بوده که مادامی که در عده است، همسرش رجوع کند و به نسبت قسم پدر این است که پدر در مقابل آن کفاره داده و ده مسکین غذا دهد سپس فرزندان به خانه‌‌ی پدر خود برگردند.

تعداد بازدید: 14

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لقد كنت أنا وأخي نعمل في مدينة الرياض، وبعد أن حصلنا على الإجازة ذهبنا إلى أبينا في حائل، وبعد وصولنا هناك حصل في ليلة من الليالي حفلة لدى زملائنا في حائل، واستجبنا لدعوتهم وبعد انتهاء الحفلة فإذا بنا في وقت متأخر من الليل، فدخلنا بيت والدنا ورقدنا في المجلس، وكان أخي لديه امرأة ولكنه تركها ورقد بجانبي في المجلس، وبعد برهة من الزمن وإذ بأبينا يدخل علينا وكان غاضبًا على أخي وقال له: قم من هنا ونم عند أهلك. فرفض أخي، وبعد مشادة قصيرة طلق أخي امرأته، مما أدى إلى غضب الوالد وأقسم بأنها إذا خرجت من البيت فإنكما لا تبيتان عندي. وخرجت زوجة أخي وخرجنا مطيعين لقسمه، وكذلك حرم ضحوتنا وعشانا، ونحن الآن بعيدون عنه ولم ندخل بيته حتى الآن، ما الحل في مثل هذه المسألة؟ وهل هناك كَفَّارة أو أننا نبقى هكذا مدى حياتنا ووالدنا؟ أم كيف نصنع؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: الحقيقة أن هذا تصرف ليس بسديد ولا بصواب، وكان على أخيك لما أمره أبوه أن يقوم ويرقد مع أهله أن يجيب والده أولا؛ لأن طاعة الوالد واجبة إذا لم تكن في معصية الله تعالى، أو تتضمن ضررًا على الولد، وهنا لا ضرر على الولد وليست في معصية الله، بل هي في شيء التزامه من طاعة الله، وهو مُعاشرة زوجته بالمعروف، ولا شك أن نومه عند امرأته من المعاشرة بالمعروف، فتصرف الولد هذا سيئ، ولا ينبغي منه.

وأما الوالد فكونه أيضًا يحلف على ألا يدخل الأولاد بيته ولا يضحوا له ولا يعشوا له هو أيضًا من الأمر الذي لا ينبغي؛ فإنه لما حصلت المفسدة بطلاق الابن زوجته كان من الأولى أن يأمر الوالد ابنه أن يراجع زوجته؛ لأن هذا الطلاق عن غضب، والغالب فيه الندم، فإذا راجعها زال المحظور وزال السبب الذي من أجله غضب الوالد، ولكن الآن نحن أمام أمر واقع فنقول: إن كانت الزوجة لم تنقض عدتها فالأَوْلَى للزوج أن يراجعها، وأما بالنسبة لخلف الوالد فاليمين ولله الحمد له ما يكفره، فإنه يستطيع أن يطعم عشرة مساكين أو أن يكسوهم، فإن لم يجد – وهذا في وقتنا هذا ولله الحمد نادر – فإنه يصوم ثلاثة أيام، فالحل الآن بالنسبة للزوجة أن يراجعها زوجها ما دامت في العدة، وبالنسبة ليمين الأب فلْيُكَفِّرِ الأبُ عن هذا اليمين فيطعم عشرة مساكين، ثم يرجع الأولاد إلى بيت والدهم.