(۶۰۲۳) سوال: فروشنده‌‌ای که برای خریدار قسم می‌‌خورد و مثلا می‌‌گوید: باور کن این آخرین قیمت است! آیا این کار درست است؟ از این جهت که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ   دستاویز زیاد قسم خوردن در تجارت قرار ندهد.

جواب:

اگر گفت: باور کن!  قسم نیست اما از مشتری یا چانه زننده می‌‌خواهد که باور کند. اما اگر بگوید: به الله قسم این را با این قیمت خریده‌‌ام یا به الله قسم که همینقدر قیمتش است در حالی که دروغ می‌‌گوید. این کسی است که عهد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و قسمش را با قیمت اندکی می‌‌فروشد. کسی که کالایش را با قسم دروغ می‌‌فروشد از جمله سه نفری است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در روز قیامت به آنها نگاه نکرده، آنها را پاک نمی‌‌کند و برای آنها عذابی دردناک است. همان‌‌طور که مسلم از ابوذر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت نموده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «ثلاثة لا یکلمهم الله یوم القیامة ولا ینظر إلیهم ولا یزکیهم ولهم عذاب ألیم»: (سه گروه هستند که الله در روز قیامت با آنها صحبت نمی‌‌کند، به آنها نمی‌‌نگرد، آنها را پاک نمی‌‌کند و برای آنها عذابی دردناک است) ابوذر گفت: ‌ای رسول الله! این افرادی که زیان می‌‌کنند چه کسانی هستند؟ فرمود: «المسبل، والمنان، والمنفق سلعته بالحلف الکاذب»[۱]: (کسی که اسبال می‌‌کند، کسی که بسیار منت می‌‌گذارد و کسی که کالایش را با قسم دروغ می‌‌فروشد) با این وجود اگر گفتیم: گفته‌‌اش: باور کن! قسم نیست؛ جایز نیست به مشتری خبر دروغ دهد، تفاوتی ندارد او را به صفتی از کالا خبر دهد در حالی که دروغ است یا اینکه به او دروغ بگوید که با این قیمت آن را خریده است یا اینکه قیمتش همین است در حالی که دروغ می‌‌گوید. از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که می‌‌فرماید: «البیعان بالخیار، فإن صدقا وبینا بورك لهما في بيعهما، وإن كذبا وكتما محقت بركة بينهما»[۲]: (خریدار و مشتری اختیار دارند؛ اگر راست گفتند و (عیب) را آشکار ساختند در معامله‌‌ی آنها برکت می‌‌افتد و اگر دروغ گفتند و (عیب) را پنهان کردند، برکت از بین می‌‌رود).

[۱] مسلم: کتاب الإیمان، باب بیان غلظ تحریم إسبال الإزار والمن بالعطیة وتنفیق السلعة بالحلف، شماره­ی (۱۰۶).

[۲] بخاری: کتاب الإیمان، باب البیعان بالخیار ما لم یتفرقا، شماره­ی (۲۰۰۴)، مسلم: کتاب البیوع، باب الصدق فی البیع والبیان، شماره­ی (۱۵۳۲).