یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۶۰۱۸) تفاوت میان قسم به الله و قسم به مصحف

(۶۰۱۸) سوال: چه تفاوتی میان قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به صورت قولی و قسم یاد کردن به مصحف وجود دارد؟

جواب:

قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اصل است. اما اگر کسی به مصحف قسم یاد کند و مقصودش آنچه در مصحف است باشد، اشکالی ندارد؛ زیرا کلام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ صفتی از صفاتش بوده و قسم یاد کردن به صفتی از صفات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جایز است. اما اگر قصدش مصحفی که از اوراق و پوست است باشد، جایز نیست؛ زیرا قسم یاد کردن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کفر یا شرک بوده و از این جمله قسم خوردن به پیامبر، کعبه، جبرئیل، میکائیل، خورشید، ماه، آسمان و زمین است. اما این کفر یا او را از دین خارج می‌‌سازد و این زمانی است که اعتقاد داشته باشد آنچه به آن قسم یاد می‌‌کند دارای عظمت و چیرگی همانند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، در این صورت قسم او، کفر و شرک اکبر محسوب می‌‌شود. اما اگر از روی تعظیم آن قسم یاد نموده ولی این تعظیم، کمتر از تعظیم به نسبت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، در این صورت کفر اکبر نیست و کفرش، کفر اصغر و شرکش، شرک اصغر است. در هر حال قسم خوردن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حرام بوده و جایز نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الفرق بين أن تحلف بالله قولا وأن تحلف بالمصحف؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: الحلف بالله هو الأصل، ولكن إذا حلف الإنسان بالمصحف وقصده ما في المصحف من كلام الله فلا بأس؛ لأن  كلام الله تعالى صفة من صفاته، والحلف بصفة من صفات الله جائز، أما إذا قصد المصحف الذي هو الأوراق والجلد فإنه لا يجوز الحلف به؛ وذلك لأن الحلف بغير الله كفر أو شرك، ومن ذلك أن يحلف بالنبي أو بالكعبة أو بجبريل أو ميكائيل، أو بالشمس أو بالقمر أو بالسماء أو بالأرض، فكل من حلف بغير الله فقد كفر أو أشرك، لكن إما أن يكون كفره مخرجا عن الملة كما لو اعتقد أن هذا المحلوف به له من العظمة والسلطان ما الله عز وجل، فهذا كفر أكبر وشرك أكبر، أما لو حلف به تعظيما لكنه دون تعظيم الله -عز وجل- فإنه لا يكفر كفرًا أكبر، ولكنه يكفر كفرًا أصغر وشركه شرك أصغر، وعلى كل حال فالحلف بغير الله تعالى مُحرَّم لا يجوز.

مطالب مرتبط:

(۶۰۸۴) حکم قسم یاد کردن بر عدم ازدواج و انجام آن

مردی که قسم یاد نموده بعد از وفات همسرش ازدواج نکند سپس بعد از هفت سال با خواهر او ازدواج کرده بر او واجب است کفاره‌‌ی قسم دهد...

ادامه مطلب …

(۶۰۹۸) کفاره‌ی قسم و تقدم غذا بر روزه

روزه او را از غذا دادن کفایت نمی‌‌کند چون توانایی غذا دادن را دارد. بنابراین اکنون واجب است به ده مسکین غذا دهد و به هر مسکین حدود یک کیلو برنج همراه گوشت برای خورشت قرار دهد......

ادامه مطلب …

(۶۰۵۵) حکم قسم‌های دروغین

صیغه‌‌ی قسم با اینکه انسان بگوید: و قسم به حیات الله، اشکالی ندارد، زیرا قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بوده یعنی با اسمی از اسماء الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است همچنین با صفاتش نیز درست است مانند حیات، علم، عزت، قدرت و ......

ادامه مطلب …

(۶۰۹۹) حکم ادای کفاره‌‌ی قسم بعد از تأخیر به مدت یک سال و یا بیشتر

بر کسی که قسم گیر شده واجب است برای کفاره دادن بشتابد، زیرا هنگامی که قسم گیر شده کفاره بر او ثابت گشته است و تأخیر در ادای واجب جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۶۰۲۹) حکم قسم دروغ در کودکی و کفاره آن

اگر بعد از بلوغش این قسم از او صادر شده، گناهکار است و باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و کفاره‌‌ای ندارد؛ زیرا کفاره فقط در قسم‌‌هایی است که به آنچه در آینده باشد، بر می‌‌گردد اما در آنچه به گذشته مربوط باشد، کفاره وجود ندارد ...

ادامه مطلب …

(۶۰۳۸) کم شرعی انکار حقیقت برای آرامش دیگران و عواقب آن

بر انسان واجب است در گفتار و عادتش صادق باشد و حقیقت را در هر صورت بگوید مگر اینکه از ضرری می‌‌ترسد که می‌‌تواند تأویل نموده و در قلب خود خلاف آن چیزی که مخاطب برداشت می‌‌کند، نیت کند.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه