(۶۰۱۷) سوال: حکم شریعت از دیدگاه شما پیرامون قسم یاد کردن به مصحف چیست؟ جزای کسی که به مصحف قسم یاد کند چیست؟ کفاره‌‌ی آن چیست؟

جواب:

حلف همان سوگند و قسم است که یاد نمودن آن مگر به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا صفاتی از صفاتش جایز نیست. منظور از قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، قسم به هر نامی از نام‌‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من کان حالفا فلیحلف بالله أو لیصمت»[۱]: (هر کسی می‌‌خواهد قسم یاد کند، یا به الله قسم یاد کند یا ساکت شود) همچنین فرموده‌‌‌‌اش: «من حلف بغیر الله فقد کفر أو أشرك»[۲]: (كسي كه به غير الله قسم یاد کند کافر شده یا شرک ورزیده است) بنابراین قسم به پیامبر، کعبه، جبرئیل، میکائیل و کسی که پایین‌‌تر از پیامبر است، از جمله صالحین و امامان و … جایز نیست. هر کسی این کار را انجام داد از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب بخشش نموده و به سوی او توبه کند و چنین کاری را تکرار نکند. هرگاه به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد نمود، نیازی نیست به مصحف قسم یاد کند. قسم یاد کردن به مصحف امری است که سلف صالح بر آن نبوده و در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه وجود نداشته است. حتی بعد از تدوین مصحف به آن قسم یاد نمی‌‌کردند. بلکه انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بدون اینکه قسمش به مصحف باشد.

[۱] بخاری: کتاب الشهادات، باب کیف یستحلف، شماره­ی (۲۵۳۳)، مسلم: کتاب الأیمان، باب النهی عن الحلف بغیر الله تعالی، شماره­ی (۱۶۴۶).

[۲] أبوداود: کتاب الأیمان والنذور، باب فی کراهیة الحلف بالأباء، شماره­ی (۳۲۵۱)، ترمذی: کتاب النذور والأیمان، باب ما جاء فی کراهیة الحلف بغیر الله، شماره­ی (۱۵۳۵).