پنج‌شنبه 24 شعبان 1447
۲۳ بهمن ۱۴۰۴
12 فوریه 2026

(۵۹۷۲) حکم خوردن خون

(۵۹۷۲) سوال: در قرآن کریم تحریم خوردن خون به طور مطلق وارد شده است، آیا نقل آن از شخصی به شخص دیگر به صورت شرعی از جمله خوردن آن به طور حرام است یا خیر؟ حکم فروش یا گرفتن مزد مالی در مقابل واگذاری مقدار مشخصی از آن چیست؟                             

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خون را در فرموده‌‌اش: {حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ}[المائدة: ۳]: ((گوشت) مردار و خون و گوشت خوک و آنچه (هنگام ذبح) نام غیر الله بر آن برده شود و (حیوانات) خفه شده و با ضربه مرده و از بلندی افتاده و به ضرب شاخ (حیوان دیگری) مرده و آنچه درندگان خورده باشند- مگر آنکه ذبح (شرعی) کرده باشید و آنچه برای بت‌‌ها ذبح شده بر شما حرام شد) حرام کرده است اما الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بعد از آن می‌‌فرماید: {فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ}[المائدة: ۳]: (اما هر کس که از گرسنگی درمانده شود و مایل به گناه نباشد (مانعی ندارد که از گوشت‌‌های ممنوع بخورد) پس (بداند که) الله آمرزنده‌‌ی مهربان است) بنابراین در صورتی که بیماری ناچار به تزریق خون در او شد، چون ناچار بوده جایز است خون به وی تزریق شود و ضرورت، خون را مباح می‌‌سازد. اما خرید و فروش آن درست نیست؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هرگاه چیزی را حرام کند، پول آن حرام است. اما اگر کسی ناچار شد و به خون نیاز داشت و پزشکان تأیید کردند که برای او سودمند است، برای هیچ کسی که می‌‌تواند این بیمار را نجات دهد، شایسته نیست که سر باز زند، زیرا این از باب احسان است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیکوکاران را دوست دارد. بنابراین هرگاه پزشکان تشخیص دادند که خون این شخص برای این شخص نیازمند مناسب است و این شخصی که خون از او گرفته می‌‌شود، آسیب نمی‌‌بیند، شایسته نیست که از بخشش خون برای نجات جان برادرش سر باز زند و چه بسا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن شخص را به وسیله‌‌ی او از مرگ نجات دهد و از پاداش بزرگ بهره‌‌مند شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ورد في القرآن الكريم تحريم أكل الدم مطلقا، فهل نقله من شخص إلى آخر بواسطة شرعي يعد من الأكل المُحَرَّم أم لا. وما حكم بيعه أو أخذ عوض مالي مقابل التنازل عن قدر معين منه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: حرم الله -عز وجل- الدم في قوله تعالى: ﴿حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الخنزيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ، وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصْبِ [المائدة: ٣]، لكنه قال سبحانه وتعالى: ﴿فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ ممُتَجَانِفٍ لِإِثْمِ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴾ [المائدة:3]، وعلى هذا فإذا اضطر مريض إلى حقن الدم فيه فإنه يجوز أن يحقن فيه الدم لأنه مضطر، والضرورة تبيح الدم، وأما بيعه فإنه لا يجوز بيعه؛ لأن الله -تعالى- إذا حرم شيئا حرم ثمنه، ولكن إذا اضطر أحد إلى دم وقرر الأطباء أنه ينتفع به فإنه لا ينبغي لأحد يمكنه إنقاذ هذا المريض أن يتخلف عن ذلك؛ لأن هذا من باب الإحسان والله يحب المحسنين، فإذا قرر الأطباء أن دم هذا الشخص صالح لدم هذا المحتاج إليه، وأن هذا الشخص المأخوذ منه الدم لا يتضرر بأخذه فإنه لا ينبغي للإنسان أن يتخلف عن بذل الدم لأخيه لينقذ حياته، ولعل الله -سبحانه وتعالى- أن ينقذه به من الموت فيكون بذلك له أجر عظيم.

مطالب مرتبط:

(۵۹۴۰) حکم گوشت‌‌هایی که آن را در کشورهایی غربی می‌‌خوریم و بر روشی غیر از شریعت ما ذبح می‌‌شود چیست؟

ظاهر حال آن‌‌ها این است که از اهل کتاب هستند؛ زیرا یا منتسب به دین مسیح -علیه الصلاة والسلام- یا منتسب به دین موسی -علیه الصلاة والسلام- هستند؛ لذا آن‌‌ها در ظاهر بر دیانت خود هستند و آنچه ذبح می‌‌کنند حلال است اما به شرط اینکه ندانیم که آن‌‌ها بر روش غیر اسلامی ذبح می‌‌کنند؛ به عنوان مثال به وسیله‌‌ی برق، بدون ذبح کردن شرعی آن‌‌ها را بکشد؛ این روش حلال نیست....

ادامه مطلب …

(۵۹۸۶) حکم شرعی ذبح بدون ذکر نام الله به علت مشغله زیاد

اگر از روی غفلت آن را ترک کند، در حلال بودن آن بین اهل علم اختلاف است. اختیار شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله بر این است که حلال نیست؛ زیرا بسم الله گفتن شرط است و شرط با فراموشی ساقط نمی‌‌شود و آنچه ذکر نمود، نزد من راجح است یعنی هر کسی بسم الله گفتن را ترک کند، خود شخص معذور است و گناهکار نیست اما گوشت خورده نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۵۹۸۲) حکم خوردن ذبیحه افراد تارک نماز

ذبح انسانی که نماز نمی‌‌خواند اگر اسم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر آن ببرد بنابر قول کسانی که می‌‌گویند: با ترک نماز کافر نمی‌‌شود؛ حلال است اما بنابر قول کسانی که می‌‌گویند: تارک نماز کافر است که این قول صحیح بوده، ذبح او حلال نیست....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۱) حکم شکار پرندگان در ماه‌‌های حرام چیست؟

شکار پرندگان در ماه‌‌های حرام جایز است، زیرا در ماه‌‌های حرام فقط جنگیدن حرام است. هر چند که بسیار یا بیشتر علما می‌‌گویند: تحریم جنگ در ماه‌‌های حرام نسخ شده است....

ادامه مطلب …

(۵۹۵۵) آیا درست است که زیاده‌‌روی در نوشیدن قهوه مکروه است؟

ک چیز برخی اوقات برای شخصی حرام و برای دیگری حلال بوده و این بر حسب اقتضای حال او است. اما آنچه به‌‌طور مطلق حرام بوده، بر همه حرام است، با این وجود آنچه بر همه حرام است، هرگاه انسان ناچار شد و خوردن آن برای او ضرروی بود، برای او حلال می‌‌شود.....

ادامه مطلب …

(۵۹۴۷) حکم خوردن غذا در رستوران‌های غیرمسلمانان در کشورهای کفار

غذاهایی که نیاز به ذبح ندارند، مانند نان، برنج و ... از غذای آن‌‌ها خورده می‌‌شود. همچنین ماهی، زیرا ذبح در آن شرط نیست. اما آنچه نیاز به ذبح دارد مانند گوشت، اگر این افراد، غذا را از جانب اهل کتاب یعنی یهود و نصارا برای ما آورده‌‌اند، برای ما حلال است که از آنچه ذبح نموده بخوریم...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه