پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۵۹۶۱) حکم شرعی در نحوه‌ی کشتن حیوانات موذی در فروشگاه

(۵۹۶۱) سوال: در یک فروشگاه کار می‌‌کنم و برخی اوقات حیوانات موذی مانند موش‌‌ها و … را می‌‌بینیم. تلاش کردم آن‌‌ها را مستقیم بکشم اما به خاطر سختی موفق نشدم؛ لذا مواد چسبناکی را برای گرفتن آنها خریدم، اما این موجب ضرر رسیدن به کالاها شد. سپس یک تله موش به شکل یک جعبه پیدا کردم که حشرات و حیوانات وارد آن می‌‌شوند و در بسته می‌‌شود در حالی که زنده هستند سپس آن را به وسیله‌‌ی یک سیخ یا ابزار تیزی می‌‌کشم، نظر به اینکه باعث رنج آن‌‌ها می‌‌شود و اگر آن‌‌ها را نکشم، آن‌‌ها را در ظرفی پر از آب پرت می‌‌کنم تا اینکه نتوانند از آن خارج شوند و بر همین حالت باشند تا اینکه بمیرند؛ آیا در این کار مشکلی وجود دارد؟

جواب:

سؤال کننده می‌‌گوید: اهل مدینه‌‌ی منوره است. این کلمه بین مردم رایج است که مدینه را به مدینه‌‌ی منوره نامیده‌‌اند. حقیقت این است که هنگامی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد مدینه شد، به سبب ایشان همه چیز روش شد، اما هنگامی که وفات نمود به سبب وفات ایشان همه چیز تاریک شد. این‌‌گونه از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ وارد شده است[۱]. شکی نیست که منور به علم و ایمان است و تمام شهرهایی که اسلام وارد آن شده اینچنین منور به علم و ایمان هستند. آنچه شایسته است، این مدینه به آن نامیده شود، مدینه‌‌ی نبوی است همان‌‌طور که تاریخ دانان گذشته‌‌ی ما این‌‌گونه نامیده‌‌اند. این ویژگی یعنی نبوی بودن، خاص مدینه است؛ زیرا سرزمینی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به سوی آن هجرت نموده و به عنوان سرزمین خود قرار داده و در آن وفات نموده‌‌اند. بنابراین وصف مدینه، به نبوی بودن بهتر از وصف آن به منوره است.

آنچه مربوط به سؤال او که پیرامون این حشرات و موش‌‌ها است، می‌‌تواند آن‌‌ها را به آسان‌‌ترین ابزار بکشد، حال چه با چسب باشد اما اگر با چسب باشد باید توجه کند که از روی گرسنگی و تشنگی نمیرد. بنابراین هنگامی که دید، آن را می‌‌کشد یا اینکه آن را به وسیله‌‌ی تله بگیرد که وارد آن شده سپس آن را بکشد یا اینکه آن را در آب بیندازد تا بمیرد. اما واجب است آسان‌‌ترین راه را برای کشتن آن انتخاب کند، به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إن الله کتب الإحسان علی کل شيء، فإذا قتلتم فأحسنوا القتلة، وإذا ذبحتم فأحسنوا الذبحة»[۲]: (الله نيكي را در همه چیز نوشته است لذا اگر کشتید با نیکی بکشید  و اگر سر بریدید با نیکی سر ببرید).


[۱] ترمذی: کتاب المناقب، باب فضل النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، شماره­ی (۳۶۱۸)، ابن ماجة: کتاب الجنائز، باب ذکر وفاته صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، شماره­ی (۱۶۳۱).

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أعمل في محل تجاري، وأحيانًا أجد بعض الهوام من جرذان أو فئران أو غيرها، حاولت القضاء عليها بالقتل مباشرة فلم أستطع لصعوبة ذلك، فاشتريت مادة غراء لاصقة لإمساكها، فتسبب ذلك بأضرار في البضاعة، فاهتديت إلى مصيدة على شكل صندوق محرم تدخل فيه تلك الحشرات والحيوانات فتنطبق عليها وهي حية، ثم بعد ذلك أقوم بقتلها بواسطة سيخ أو آلة حادة، مع العلم أن ذلك يحدث بعض العذاب لها أثناء القتل، وإذا لم أقتلها أقوم برميها في إناء فيه ماء فلا تستطيع الخروج منه وتبقى كذلك حتى تموت، فهل على حرج في ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أولا السائل يقول: إنه من المدينة المنورة، وهذه كلمة شائعة بين الناس أن يسموا المدينة بأنها المدينة المنورة، وحقيقة أن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم لما قدم المدينة أضاء منها كل شيء، لكن لما تُوُفِّي أظلم منها كل شيء، هكذا جاء الحديث عن أنس بن مالك رضي الله عنه، وهي مدينة منورة بلا شك بالعلم والإيمان، وكذلك كل مدينة دخلها الإسلام فإنها منورة بالعلم والإيمان، والذي ينبغي أن تسمى المدينة بالمدينة النبوية كما كان سلفنا المؤرخون يسمونها بذلك، وهذه الخصيصة -أعني كونها نبوية- خاصة بالمدينة؛ لأنها البلد التي هاجر إليها رسول صلى الله عليه وسلم واختارها موطنا له ومات فيها، فوصف المدينة بأنها نبوية أولى من وصفها بأنها المنورة.

وأما ما يتعلق بسؤاله عن هذه الحشرات والجرذان فإن له أن يقتلها بأهون وسيلة، سواء أكان ذلك باللاصق لكن إذا كان باللاصق فلا بد أن يلاحظها ويكرر ملاحظتها لئلا تموت جوعا أو عطشا، فيقتلها من حين أن يراها، أو كان ذلك بما ذكره من وضع فخ تدخل فيه ثم يقضي عليها بالقتل، أو كان ذلك بإلقائها بالماء حتى تموت، لكن يجب أن يسلك أسهل طريق يحصل به الموت؛ لقول النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الإحسان على كلِّ شَيْءٍ، فإذا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا القِتْلَةَ، وَإِذا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَة».

مطالب مرتبط:

(۶۰۰۹) حکم خوردن حیوانات دریایی

شکار همه چیز در دریا حلال است حتی برای کسانی که در حالت احرام هستند جایز است که از دریا شکار کنند...

ادامه مطلب …

(۵۹۴۵) حکم شریعت در مورد مرغ منجمد

واجب است که تحقیق نماییم آیا کسی که آن را ذبح کرده مسلمان است یا اهل کتاب یا غیر از این دو؟ اگر مسلمان باشد ذبح او حلال بوده و لازم نیست بپرسیم: چگونه ذبح نموده است یا اینکه بر ذبح بسم الله گفته یا خیر؟ بر ما لازم نیست....

ادامه مطلب …

(۵۹۸۶) حکم شرعی ذبح بدون ذکر نام الله به علت مشغله زیاد

اگر از روی غفلت آن را ترک کند، در حلال بودن آن بین اهل علم اختلاف است. اختیار شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله بر این است که حلال نیست؛ زیرا بسم الله گفتن شرط است و شرط با فراموشی ساقط نمی‌‌شود و آنچه ذکر نمود، نزد من راجح است یعنی هر کسی بسم الله گفتن را ترک کند، خود شخص معذور است و گناهکار نیست اما گوشت خورده نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۰۰۱) حکم استفاده از دست چپ در ذبح و نوشتن قرآن

بله، برای انسان جایز است در صورتی که نمی‌‌تواند به خوبی از دست راست خود استفاده کند، از دست چپ در ذبح نمودن و نوشتن قرآن و ... استفاده کند...

ادامه مطلب …

(۵۹۸۷) حکم ذبح توسط شخص دیوانه چیست؟

خوردن ذبح شخص دیوانه حلال نیست، چون ذبح دیوانه درست نیست از این جهت که از شروط ذبح، نیت ذبح کردن است و از شخص دیوانه نیت پذیرفته نمی‌‌شود؛ چون چه بسا بسم الله گفتن از وی فوت شود و بسم الله گفتن شرط حلال بودن خوردن آن است....

ادامه مطلب …

(۵۹۵۲) آیا خوردن گوشت کفتار جایز است؟

خوردن آن مباح است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای مُحرم اگر کفتار را به قتل برساند، در مقابل آن فدیه را گوسفند قرار داده است و این دلالت می‌‌دهد که کفتار حلال بوده و جزو شکارها محسوب می‌‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه