(۵۹۴۷) سوال: اگر وارد کشورهای کفار، هندوها، و مجوس شدیم چه کار کنیم؛ آیا در رستوران‌‌های آن‌‌ها غذا بخوریم؟ آیا در این کار برای ما گناهی است؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

غذاهایی که نیاز به ذبح ندارند، مانند نان، برنج و … از غذای آن‌‌ها خورده می‌‌شود. همچنین ماهی، زیرا ذبح در آن شرط نیست. اما آنچه نیاز به ذبح دارد مانند گوشت، اگر این افراد، غذا را از جانب اهل کتاب یعنی یهود و نصارا برای ما آورده‌‌اند، برای ما حلال است که از آنچه ذبح نموده بخوریم؛ به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖ}[المائدة: ۵]: (امروز پاکیزه‌ها برای شما حلال شده، و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است، و طعام شما برای آنها حلال است) ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا می‌‌گوید: غذای آن‌‌ها، ذبح آن‌‌ها است[۱]. همان‌‌طور که این مقتضای قرآن بوده، مقتضای سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از گوسفندی که شخص یهودی در خیبر هنگام فتح آن، به ایشان داد خوردند[۲]. همچنین از غذای یهودی که ایشان را به نان جو و چربی بوده داده دعوت نمود، خوردند همچنین عبدالله بن مغفل را بر گرفتن مشک از چربی که هنگام فتح خیبر پرت می‌‌شد تأیید نمود[۳] . قرآن وسنت قولی، اقراری و فعلی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر حلال بودن ذبح اهل کتاب دلالت می‌‌دهد و برای ما شایسته نیست که از کیفیت ذبح آن یا اینکه هنگام ذبح بر آن بسم الله گفته یا خیر بپرسیم. زیرا اصل در هر فعلی که از اهل آن صورت می‌‌گیرد، سالم بودن و عدم مانع است. در صحیح بخاری از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت است که گروهی نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده و گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! گروهی برای ما گوشت می‌‌آورند و نمی‌‌دانیم آیا بر آن بسم الله گفته شده یا خیر؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «سموا أنتم وکلوا»: (شما بسم الله بگویید و بخورید) (عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا ) گفت: و آن‌‌ها تازه مسلمان بودند[۴]. لذا اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این افراد را که تازه مسلمان بودند به عدم پرسش راهنمایی نمود در حالی که غالبا چنین مسائلی از آنها پنهان می‌‌ماند، این قضیه خود دلیلی است بر اینکه شایسته نیست انسان در این امور افراط و تکلف کند و شایسته بوده این امور بر ظاهر آن به آسانی و بدون هرگونه سختی حمل شود. اما اگر این افرادی که برای شما غذا می‌‌آورند، غیر از اهل کتاب باشند و در میان غذاها چیزی باشد که جز با ذبح نمودن حلال نمی‌‌شود، برای شما حلال نیست که از آن بخورید. چون ذبح غیر از یهود و نصارا حرام است، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ}[المائدة: ۵]: (امروز پاکیزه‌ها برای شما حلال شده، و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است) مفهوم این قید یعنی: {أُوتُوا الْكِتَابَ} دلالت می‌‌دهد بر اینکه غیر از آنها و غیر از مسلمانان، ذبح آن‌‌ها حلال نیست و این محل اجماع بین اهل علم است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] بخاری: کتاب الخمس، باب ما یصیب الانسان من الطعام فی أرض الحرب، شماره­ی (۲۹۸۴)، ومسلم:کتاب الجهاد والسیر، باب جهاز الأکل من طعام الغنیمة فی دار الحرب، شماره­ی (۱۷۷۲).

[۴] تخریج آن گذشت.