(۴۰۱۹) سوال: می‌دانیم که روزه‌ گرفتن روز جمعه به تنهایی جایز نیست مگر این که شخص، روز قبل یا بعدش را روزه بگیرد. روز شنبه نیز همین طور است؛ اگر کسی نیت کند که جمعه و شنبه را روزه‌ بگیرد سپس جمعه را روزه بگیرد اما شنبه را به خاطر عذر شرعي یا غير شرعي روزه نگیرد، حكم روزه‌ی جمعه چیست؟ همچنین اگر نیت کرد که شنبه و یکشنبه را روزه بگیرد اما فقط شنبه را روزه گرفت، چه حکمی دارد؟

جواب:

در عبارت «روزه گرفتن در روز جمعه، جایز نیست» که در سؤال ذکر شد، نوعی سهل‌انگاری وجود دارد؛ چون جایز نبودن به معنای حرام بودن است در حالی ‌که حکم روزه‌ی جمعه چنین نیست. بلکه نهی و منعی که در مورد آن وارد شده، فقط کراهت را می‌رساند، نه حرام بودن؛ نهی از این روزه زمانی است که جمعه را به روزه گرفتن اختصاص دهد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «لَا تَخْتَصُّوا لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ بِقِيَامِ مِنْ بَيْنِ اللَّيَالِي، وَلَا تَخُصُّوا يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِصِيَامٍ مِنْ بَيْنِ الْأَيَّامِ»[۱] : (شب جمعه را از میان شب‌های دیگر به خواندن نماز شب اختصاص ندهید و روز جمعه را از بین دیگر روزها به روزه گرفتن اختصاص ندهید). بنابراین اگر کسی فقط روز جمعه را به خاطر جمعه بودنش روزه بگیرد، مكروه است لذا به او می‌گوییم: به همراه جمعه، روز پنج‌شنبه یا شنبه را نیز روزه بگیر. اگر کسی تصمیم داشته باشد، روز جمعه و شنبه را روزه بگیرد سپس روزه شنبه را به خاطر وجود مانعی نتواند روزه بگیرد، گناه‌کار نمی‌شود زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إنما الأعمال بالنيات وإنما لكل امرئ ما نوى»[۲] : (اعمال به نیت‌ها بستگی دارد و هر کس فقط چیزی را دارد که آن را نیت کرده باشد).

در سؤال گفته شد که «روز شنبه نیز همین طور است» اما شنبه مانند جمعه نیست؛ زیرا حدیث نهی از روزه‌ی جمعه به تنهایی، صحیح است اما حدیث نهی از روزه گرفتن شنبه، صحیح نیست چون در این حديث، اشکالاتی وجود دارد؛ برخی علما این حدیث را به دلیل شاذ بودن، ضعیف دانسته و برخی دیگر آن ‌را منسوخ شمرده‌اند.

در هر صورت، اختصاص روز شنبه به روزه گرفتن، همانند اختصاص روز جمعه نیست. اگر کسی روز شنبه و یک‌شنبه را روزه بگیرد، ایرادی ندارد اما روزه‌ گرفتن شنبه به تنهایی همانند روزه‌ی جمعه، نهی نشده است، والله أعلم.

۱-تخریج آن گذشت.

۲-تخریج آن گذشت.