(۳۹۵۷) سوال: فقط پنج سال داشتم که مادرم وفات یافت. وقتی بزرگ شدم، از پدرم شنیدم که مادرم روزه‌ی قضا داشته اما تعداد آن روزها را نمی‌داند. اکنون چه کاری انجام دهم؟ آیا به جای او قضا بگیرم یا به صدقه دادن اکتفا کنم؟ وقتی تعداد روزها را نمی‌دانم، اگر بخواهم قضا بگیرم، چگونه باید این کار را انجام دهم؟ آیا مادرم به خاطر روزه‌هایی که به جای او قضا نشده یا فدیه‌ داده نشده است، مجازات می‌شود؟ اگر من کاری انجام ندهم که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در قبال این مادر راضی کند، چه عقوبت و مجازاتی خواهم داشت؟

جواب:

می‌گوییم: چون وقتی این مادر در حالی وفات یافته که تو کم سن و سال بوده‌ای، به نظر می‌رسد (والله اعلم) که آن‌چه بر او واجب بوده با روزه گرفتن یا طعام دادن، انجام شده باشد. ابتدا بهتر است از پدر یا افراد بزرگ‌تر از خود بپرسی که در قبال این روزه‌هایی که بر مادرت واجب بوده است، چه کاری انجام داده‌اند؟ همچنین روزه‌هایی که بر عهده‌ی مادرت است: اگر بیماری عادی داشته که منجر به مرگ وی شده باشد، چیزی بر او واجب نیست؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَمَنْ كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ} [البقرة: ۱۸۵] : (کسی که مریض یا در سفر باشد، تعدادی از روزهای دیگر را روزه بگیرد). شخصی که بیماری‌اش ادامه یابد و هنگام شروع ماه رمضان، امیدی به بهبود این بیماری وجود داشته باشد اما ادامه پیدا کند تا این که بیمار وفات یابد، قضا بر او واجب نیست زیرا وی اصلا به روزهایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انجام قضا در آن را بر او واجب نموده، نرسیده است؛ اما اگر امیدی به بهبود بیماری مادرت نبوده باشد، چنان که اگر مثلا ناتوانی وی از روی کهن‌سالی و ضعفی بوده که امیدی به رفع آن نبوده است، باید در ازای هر روز، یک مسكين را غذا دهد. در هر صورت، پیش از این که هر کاری انجام دهی، تحقیق و پرس و جو کن.

سؤال: شيخ بزرگوار! مگر چنین نیست که بعد از رمضان، به جای مرد یا زن کهن‌سال روزه گرفته می‌شود؟

جواب: خیر، بر مرد یا زن کهن‌سال واجب است که در ازای هر روز، یک مسكين را غذا دهند.