(۳۸۹۶) سوال: آیا دعایی برای افطار و سحری وجود دارد که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده باشد؟

جواب:

برای هنگام افطار از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده که فرموده است: «اللهم لكَ صُمتُ وعلى رزقِكَ أفطَرتُ»[۱] : (ای الله! برای تو روزه گرفتم و با رزق تو افطار نمودم). ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا نیز هنگام افطار می‌گفت: «اللهم يا واسعَ المغفرةِ اغفر لي»[۲] : (ای الله! ای کسی که بخشایش تو گسترده است! مرا ببخش و بیامرز).

دعا به هنگام افطار، به اجابت و پذیرش نزدیک است؛ چنان‌که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده که فرمود: «للصائم عند فطره دعوة لا تُرَدّ»[۳] : (روزه‌دار به هنگام افطار دعایی دارد که رد نمی‌شود). بنابراین شایسته است که انسان وقت افطار را با دعاهایی که از سنت می‌داند و اگر نمی‌داند با دیگر دعاها غنیمت بشمارد.

درباره‌ی دعا در وقت سحر، سنتی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سراغ ندارم؛ اما مسلمان همیشه به هنگام خوردن و نوشیدن، بنا بر آن‌چه در سنت آمده دعا می‌کند؛ در آغاز (بسم الله) گفته و در پایان (الحمدلله) می‌گوید زیرا: «إن الله يرضى عن العبد يأكل الأكلة فيحمده عليها ويشرب الشربة فيحمده عليها»[۴] : (الله خشنود می‌شود از بنده‌ای که چیزی می‌خورد و به خاطرش او را حمد می‌گوید و چیزی را می‌نوشد و به خاطرش او را حمد می‌نماید).

۱- سنن ابوداود: كتاب الصوم، باب القول عند الإفطار، شماره (٢٣٥٨).

۲- حلية الأولياء (٣ /٤٤). شعب الإيمان (٣/ ٤٠٧).

۳- سنن ابن ماجه: كتاب الصيام، باب في الصائم لا ترد دعوته، شماره (١٧٥٣).

۴- تخریج آن گذشت.