(۳۷۶۰) سوال: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به خاطر نعمت‌های بی‌شمارش حمد و سپاس می‌گویم؛ من در وضعیت خوب و راحتی هستم و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با نعمت‌های بسیارش همانند اسلام، بر من منت نهاده است. خانه‌ای در کشور جمهوری مصر عربی برای خود ساخته و نیمی از طبقه‌ی همکف را به عنوان مسجد قرار داده‌ام. اکنون می‌خواهم برای این مسجد، فرش، سیستم آب، برق و… تهیه کنم و هم‌زمان زکات مالم که زیاد است را نیز بر عهده دارم. سه سال است که بخشی از این زکات را برای تهیه‌ی اثاث برای این مسجد و خرید وسایل مورد نیاز اختصاص داده و نزد خود نگه داشته‌ام. سؤال اول: آیا تخصيص بخش زیادی از اموال زکات برای تهیه‌ی اثاث برای این مسجد، جایز است؟ سؤال دوم: آیا کنار گذاشتن بخشی از زکات چند سال قبل برای این کار، با شرع مخالفت دارد؟ سؤال سوم: آیا از جهت {وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ} [التوبة: ۶۰] مصرف بخشی از زکات برای ساخت و آبادانی مساجد، مدارس، بیمارستان‌ها و … جایز است؟

جواب:

می‌گویم: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به مال این برادرم و آن‌چه از مالش انفاق کرده است، برکت دهد و او را مژده می‌دهم که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «من بنى لله بيتاً بنى الله له بيتاً في الجنة»[۱] : (هر کس برای الله خانه‌ای بسازد، الله برایش در بهشت خانه‌ای بنا می‌نماید). در پاسخ به این سه سؤال می‌گویم: ساخت مسجد، فرش و روشنایی آن از مصارف زکات نیست زیرا مستحقان و اهل زکات در این هشت صنف که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آنان را ذکر کرده محصور هستند: {إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاِبْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنْ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ} [التوبة: ۶۰]:  (صدقات فقط مختص فقیران، مساکین، متصدیان اداره‌ی آن، کسانی که دل‌هایشان را باید به دست آورد، برای آزادی بردگان، بدهکاران، در راه الله و در راه درماندگان است؛ فریضه‌ای از جانب الله است و الله بسیار دانا و با حکمت است).

بنابراین مبلغ زکات سال‌های قبل که برای ساخت و تجهیز مسجد اندوخته کرده، واجب است که همین الان به مستحقان زکات که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از آنان در آیه‌ی مذکور نام برده است، پرداخت کند. امیدوارم به‌خاطر تأخير در پرداخت زکات سال‌های گذشته، گناهی بر وی نباشد زیرا این کار را بنا بر اجتهاد انجام داده است و کاش پیش از انجام این کار، در این مورد پرسیده بود تا کردارش بر اساس آگاهی و بصیرت انجام می‌گرفت. این جواب سؤال دوم بود.

سؤال سوم در مورد معنای عام و گسترده برای‌ آیه است بدین منظور که آیا فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وفي سبيل الله} شامل انفاق و صرف مال در هر چیزی مانند ساخت مسجد و مدرسه، چاپ کتاب و… می‌شود که با آن به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تقرب جسته می‌شود؟ پاسخ من این است که این موارد، زیر این آیه وارد نمی‌شود و فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ} مخصوص جهاد در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد که انسان با دشمنان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مبارزه می‌کند تا دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برتر باشد لذا زکات به مجاهدان در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و همچنین برای خرید اسلحه برای آنان پرداخت می‌شود. علما کسانی که وقت خود را برای طلب علم شرعي اختصاص داده در حالی که توانایی کسب درآمد نیز دارند را نیز از مجاهدان برشمرده‌ و به آنان ملحق نموده‌اند؛ به چنین شخصی از زکات داده می‌شود زیرا طلب علم شرعي از جمله جهاد در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است.

۱-تخریج آن گذشت.