(۲۰۶۳) آیا تغییر نیت در نماز نفل جایز است؟

(۲۰۶۳) سوال: آیا تغییر نیت در نماز نفل جایز است؟ مثلا وارد نماز شدی به نیت چهار رکعت ولی فقط دو رکعت را خواندم؟

جواب:

بله مثل این عمل جایز است ولی برای انسان جایز نیست که چهار رکعت را با یک سلام بخواند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «صلاة اللیل و النهار مثنی مثنی»[۱] (نماز در شب و روز دو رکعت دو رکعت می‌باشد) پس اگر کسی خواست که در شب یا روز نفل بخواند پس دو رکعت دو رکعت بخواند و هر دو رکعت سلام دهد ولی اگر نیت را نمازی به دیگری تغییر دهد چند وجه دارد:

وجه اول: تغییر نیت از نماز معین به نماز معین جایز نیست و فایده‌ای ندارد مثل: دارد نماز ظهر را می‌خواند که بیاد می‌آورد نماز فجر را بدون وضو خوانده است و نیتش را به نماز فجر تغییر می‌دهد که این جایز نیست و نماز ظهرش باطل می‌شود چون نیتش را قطع کرده است و نماز فجر نیز بجا نمی‌آید چون از اول تکبیرة الإحرام نیت آن را نداشته است پس هنگامی که از معینی به معین دیگر نیتش را تغییر داد اولی باطل می‌شود و دومی منعقد نمی‌شود.

وجه دوم: از مطلق به معین انتقال دهد مثل: نماز نافله را شروع کرده است سپس بیاد می‌آورد که نماز صبح را نخوانده است یا بدون وضو خوانده است پس در اثنای نماز نیست نماز فجر را می‌کند این نیز صحیح نیست زیرا معین باید از اول آن نیت شود.

وجه سوم: از معین به مطلق انتقال دهد مثل: نماز وتر را شروع کند سپس آن را به نفل مطلق تغییر دهد و وتر را در آخر شب بخواند و این جایز است زیرا که نماز معیین در حقیقت دو نیت در ضمنش است: نیت مطلق نماز و نیت معین پی هنگامی که نیت معین را لغو کرد نیت مطلق باقی است که انتقال از معین به مطلق صحیح می‌باشد زیرا که معین در ضمن آن مطلق نیز است و عکس آن صحیح نمی‌باشد.

[۱] رواه احمد (۲۶/۲) و ابو داود (۱۲۹۵) و ترمذی (۵۹۷) و نسائی (۱۶۶۶) و ابن ماجه (۱۳۲۲).

تعداد بازدید: 28

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز تغيير النية في صلاة النفل؟ مثلا دخلت في الصلاة بنية صلاة أربع ركعات، ولكني صليت اثنتين فقط؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز مثل هذا العمل، ولكن لا يجوز للإنسان أن يصلي أربع ركعات بتسليمة واحدة، لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «صلاة الليل والنهار مثنى مثنى»، فإذا أراد أن يتنفل ويتطوع في النهار أو في الليل فليصل ركعتين ركعتين، كل ركعتين بتسليمة، ولكن لو غَيَّرَ النية من صلاة إلى أخرى فله أوجه:

الوجه الأول: أن يغير النية من صلاة معينة، إلى صلاة معينة ولا يجوز هذا ولا ينفع، مثل: لو أراد أن يُغيّر النية بعد أن شرع في صلاة الظهر، ثم ذكر أنه صلى الفجر بغير وضوء ،مثلا، وبعد أن شرع في صلاة الظهر انتقل بنيته إلى صلاة الفجر، فهذا لا يجوز تبطل صلاة الظهر لأنه قطع نيتها، ولا تنعقد صلاة الفجر لأنه لم ينوها من أولها بتكبيرة، فإذا انتقل من مُعَيِّن إلى مُعَيَّن بطل الأول ولم ينعقد الثاني.

الوجه الثاني: أن ينتقل من مطلق إلى معين، مثل: أن يشرع في صلاة نافلة، ثم يذكر أنه لم يصل الفجر، أو أنه صلاها بغير وضوء، فينوي في أثناء النفل أنه لصلاة الفجر، فهذا أيضًا لا يصح، لأن الْمُعَيَّنَ لا بد أن يَنْوِيَهُ من أوله.

والثالث: أن ينتقل من مُعَيَّن إلى مُطلَق مثل: أن يشرع في صلاة الوتر، ثم يبدو له أن يجعله نفلا مطلقا، وأن يوتر في آخر الليل، فهذا جائز، وذلك لأن الصلاة المُعيَّنة تتضمن في الحقيقة نيتين: نية مطلق الصلاة، ونية التعيين. فإذا ألغى نية التعيين بقيت نية مطلق الصلاة، وحينئذ يكون انتقاله من المعين إلى المطلق صحيحًا، لأن الْمُعَيَّنَ يتضمن المطلق ولا عكس.