یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

۴۲۸ – جمع بین قول صحابه: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، و انكار پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر مردی که گفت: «آنچه الله و تو بخواهید».

۴۲۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین قول صحابه که می‌گفتند: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، که با واو عطف آمده و پیامبر نیز اعتراضی به آنها نمی‌کردند، با انکار ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر مردی که گفت: «آنچه الله و تو بخواهید» جمع بندی کنیم؟

جواب دادند: گفتنِ «الله و رسولش آگاه‌ترند»، جایز است. زیرا علم پیامبر جزئی از علم الله است. الله تعالی است که به او چیزهایی آموخته که بشر نمی‌داند. به همین خاطر با واو عطف می‌آید.

همچنین در مسائل شرعی، گفته می‌شود: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، زیرا ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آگاه‌ترین خلق به شریعت الله است، و علم ایشان نسبت به شریعت، جزئی از علم الله است که به او آموخته، چنان که الله تعالی می‌فرماید: {وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}[۱]، یعنی: {و الله، کتاب و حکمت (= سنت) را بر تو فرو فرستاد وآنچه را نمی‌دانستی، به تو آموخت}. این سخن، مانند سخن آن مرد نیست که گفت: «آنچه الله و تو بخواهید». زیرا این از باب قدرت و مشیئت است، و امکان ندارد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این مساله با الله مشارکت داشته باشد.

بنا بر این در امور شرعی گفته می‌شود: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، و در امور کونی چنین سخنی گفته نمی‌شود.

از اینجا، اشتباه و جهل کسی را متوجه می‌شویم که روی بعضی کارهایشان می‌نویسند: {وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ}[۲]، یعنی: {و بگو: عمل کنید که الله و رسولش عمل شما را خواهند دید}. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از مرگش، عمل کسی را نخواهد دید.


[۱] – سوره نساء، آیه «۱۱۳».

[۲] – سوره توبه، آیه «۱۰۵».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(428) سئل فضيلة الشيخ: كيف نجمع بين قول الصحابة : ” الله ورسوله أعلم” بالعطف بالواو وإقرارهم على ذلك وإنكاره، ﷺ، على من قال: “ما شاء الله وشئت”؟

فأجاب بقوله: قوله: “الله ورسوله أعلم” جائز. وذلك لأن علم الرسول من علم الله، فالله تعالى هو الذي يعلمه مالا يدركه البشر ولهذا أتى بالواو.

وكذلك في المسائل الشرعية يقال: “الله ورسوله أعلم ” ، لأنه، ﷺ، أعلم الخلق بشريعة الله، وعلمه بها من علم الله الذي علمه كما قال الله تعالى : (وأنزل الله عليك الكتاب والحكمة وعلمك ما لم تكن تعلم) (سورة النساء، الآية “113”). وليس هذا كقوله: “ماشاء الله وشئت” لأن هذا في باب القدرة والمشيئة، ولا يمكن أن يجعل الرسول، ﷺ، مشاركاً لله فيها.

ففي الأمور الشرعية يقال : “الله ورسوله أعلم” وفي الأمور الكونية لا يقال ذلك.

ومن هنا نعرف خطأ وجهل من يكتب الآن على بعض الأعمال (وقل اعملوا فسيرى الله عملكم ورسوله) (سورة التوبة، الآية “105”). لأن رسول الله، ﷺ، لا يرى العمل بعد موته.

مطالب مرتبط:

۴۸۸ – حکم لقب «قاضی القضات» چیست؟

۴۸۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن «قاضی القضاة» چیست؟ جواب دادند: قاضی القضاة، با این معنای برای الله عز و جل شایسته‌ است. کسی که خود را این گونه نام گذاری کند، خود را در چیزی شریک الله عز و جل قرار داده که فقط مختص الله تعالی است. او قاضی است […]

ادامه مطلب …

۵۰۴ – حکم گفتن لفظ مسیحیت به جای نصرانیت چیست؟ حکم گفتن مسیحی به کسی که نصرانی است چیست؟

۵۰۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن لفظ مسیحیت، به نصرانیت چیست؟ حکم گفتن مسیحی، به کسی که نصرانی است، چیست؟ جواب دادند: شکی نیست که انتساب نصاری بعد از بعثت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مسیح، صحیح نیست. زیرا اگر صحیح بود، به محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ایمان می‌آوردند. زیرا ایمان آوردنشان به محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، […]

ادامه مطلب …

۴۴۲ – آیا نام‌گذاری با نام «ایمان» درست است؟

۴۴۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: کسی نام خود را ایمان بگذارد، چه حکمی دارد؟ جواب دادند: در اسم ایمان، نوعی تزکیه وجود دارد، و در حدیث صحیح آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اسم «برة»[۱] را از ترس تزکیه، تغییر دادند. در صحیح بخاری از ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که اسم زینب، قبلا […]

ادامه مطلب …

۴۳۵ – حکم این سخن که کسی بگوید: «من آزادم»

۴۳۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن چیست که کسی بگوید: «من آزادم»؟ جواب دادند: وقتی شخصی آزاد، این را بگوید و منظورش این است که از بردگی خلق، آزاد است، بله، درست است. چون برده‌ی کسی نیست. اما اگر منظورش این است که از بند عبودیّت الله عز و جل آزاد […]

ادامه مطلب …

۴۸۴ – اصطلاح «فکر اسلامی» و «متفکر اسلامی» درست است؟

۴۸۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: اصطلاح «فکر اسلامی» و «متفکر اسلامی»، چه حکمی دارد؟ جواب داند: کلمه‌ی «فکر اسلامی» از کلماتی است که از آن تحذیر داده می‌شود. چرا که مقتضای آن، این است که ما اسلام را عبارت از افکاری بدانیم که قابلیت قبول و رد دارند. این خطری بسیار بزرگ است […]

ادامه مطلب …

۵۰۲ – حکم گفتن این عبارت چیست: «در آخرین منزلگاهش دفن شد»؟

۵۰۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این عبارت چیست: «در آخرین منزلگاهش دفن شد»؟ جواب دادند: اینکه کسی بگوید: «در آخرین منزلگاهش دفن شد»، حرام است و جایز نیست گفته شود. زیرا وقتی بگویی: آخرین منزلگاه، مقتضایش این است که قبر آخرین منزل اوست، و این متضمن انکار بعث بعد از مرگ […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه