پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

۳۳۵ – عذاب مجسمه ساز شدیدتر است یا عذاب مشرک؟

۳۳۵. از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین این حدیث که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرمایند: «شدیدترین عذاب روز قیامت برای کسانی است که در خلقت، شبیه آنچه الله خلق کرده، درست می‌کنند» و بین اینکه عذاب مشرک در قیامت از همه سخت‌تر است؟

جواب دادند: در جمع بین این دو مساله، چند وجه ذکر شده است:

اول: در حدیث، کلمه‌ی «مِن: از» مقدّر شده،  یعنی یکی از شدیدترین عذاب‌ها شامل این چنین اشخاصی است. زیرا این حدیث با لفظ «إنّ من أشدّ الناس عذاباً….» نیز روایت شده. پس «مِن: از» که حذف شده، حمل بر این الفاظ دیگر این حدیث می‌شود که این کلمه در آن ذکر شده است.

دوم: چشیدن سخت‌ترین عذاب، بدین معنا نیست که کسان دیگری در این مورد با آنها سهیم نخواهند بود. بلکه کسانی دیگر نیز چنین عذابی شامل حالشان می‌شود. الله تعالی می‌فرماید: {أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ}[۱]، یعنی: {و آل فرعون را وارد سخت‌ترین عذاب‌ها کنید}، که در این صورت، همگی در شدت عذاب، مشترک هستند.

اما می‌شود به این وجه ایراد گرفته و گفت: نقاش یا مجسمه ساز، مرتکب گناه کبیره می‌شود. در این صورت، چگونه با کافرِ مستکبر مساوی قرار داده می‌شود؟

سوم: شدیدتر بودن عذاب، نسبی است. یعنی عذاب نقاشان و مجسمه سازان به نسبت نافرمانانی که گناهاشان به درجه‌‌ی کفر نرسیده، از همه شدیدتر است. این از همه به صحت نزدیک‌تر است.


[۱] – سوره غافر، آیه «۴۶».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(335) سئل فضيلة الشيخ : كيف نجمع بين قول النبي ، ﷺ : “إن أشد الناس عذاباً يوم القيامة الذين يضاهون بخلق الله” وبين كون المشرك أشد الناس عذاباً يوم القيامة؟

فأجاب حَفِظَهُ‌الله بقوله : ذكر في الجمع بينهما وجوه:

الوجه الأول : أن الحديث على تقدير “من” أي إن من أشد الناس عذاباً بدليل أنه قد جاء بلفظ “إن من أشد الناس عذاباً” فيحمل ما حذفت منه على ما ثبتت فيه.

الوجه الثاني: أن الأشدية لا تعني أن غيرهم لا يشاركهم بل يشاركهم غيرهم قال- تعالى- :

(أدخلوا آل فرعون أشد العذاب) (سورة غافر ، الآية “46”) فيكون الجميع مشتركين في الأشد.

ولكن يرد على هذا أن المصور فاعل كبيرة فقط فكيف يسوى بمن هو كافر مستكبر؟

الوجه الثالث: أن الأشدية نسبية يعني أن المصورين أشد الناس عذاباً بالنسبة للعصاة الذين لم تبلغ معصيتهم الكفر لا بالنسبة لجميع الناس. وهذا أقرب الوجوه والله أعلم .

مطالب مرتبط:

۳۱۴ – حکم تصویر عکاسی چیست؟

۳۱۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر چیست؟ جواب دادند: تصویر چند نوع است: نوع اول: چیزی را بر هیئت انسان یا حیوان به تصویر بکشد که دارای سایه و جسم است. این کار حرام است. حتی اگر آن را الکی کشیده باشد و قصدش از کشیدن آن، تشابه به الله در خلقت […]

ادامه مطلب …

۳۱۵ – حکم عکس که روی قوطی‌ها و مجلات و روزنامه‌ها و گواهی‌نامه‌های رانندگی و اسکناس‌ها

۳۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا برای از بین رفتن تحریم، محو کردن سرِ تصویر واجب است؟ یا اینکه آن را از نقاشی جدا کند؟ نیز، حکم عکسی که روی قوطی‌ها و مجلات و روزنامه‌ها و گواهی‌نامه‌های رانندگی و اسکناس‌ها وجود دارد، چیست؟ و آیا اینها مانع از دخول ملائکه به خانه می‌شوند؟ […]

ادامه مطلب …

۳۱۳ – حکم تصویر چیست؟ حکم جمع آوری تصاویر چیست؟

۳۱۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر چیست؟ حکم جمع آوری تصاویر چیست؟ حکم تصاویری که شامل بالا تنه و صورت هستند، چیست؟ جواب دادند: تصویر دو نوع است: اول: تصویری که با دست کشیده می‌شود. دوم: تصویری که به وسیله‌ی دوربین گرفته می‌شود. کشیدن عکس با دست، حرام و یکی از گناهان […]

ادامه مطلب …

۳۴۴ – حکم نشر تصاویر مجروحین جنگی که قطع عضو شده‌اند چیست؟

۳۴۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم نشر تصاویر افغان‌هایی که در جنگ، قطع عضو شده‌اند، چیست؟[۱] جواب دادند: در حقیقت، انتشار چنین تصاویری، مصلحت است. چون انگیزه‌ای برای کمک به آنان می‌شود. اما می‌گویم: این هدف، بدون منتشر کردن چنین تصاویری نیز حاصل می‌شود، و یا می‌توان چیزی روی چهره‌ی تصویر قرار داد […]

ادامه مطلب …

۳۱۶ – حکم ساختن مجسمه چیست؟

۳۱۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم ساختن مجسمه چیست؟ جواب دادند: حکم ساختن مجسمه؛ اگر مجسمه‌ی موجودات زنده باشد، حرام است. زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که چنین اشخاصی را لعنت فرموده‌اند، و همچنین از او ثابت است که فرموده‌اند: «الله عز و جل می‌فرماید: و چه کسی ظالم‌تر از آن […]

ادامه مطلب …

۳۲۰ – آیا نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، جایز است؟

در فتوای قبلی، فتوای شماره‌ی (319) در مورد مسائلی که متعلق به مشاهده‌ی تصاویر است، آمد: «اما اگر از تصاویری است که نگاه کردن به آن حلال نیست؛ مانند نگاه کردن مرد به زن نامحرم، در این حالت، محل شک و تردید. احتیاط این است که از ترس فتنه به آن نگاه نکند». این پاسخ چنین به مخاطب القا می‌کند که شما اشکالی در نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، نمی‌بینید. امیدواریم در این مورد توضیح بدهید؟

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه