جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

۳۰۰ – حکم زیارت برخی مساجد که به صحابه نسبت داده می‌شود

۳۰۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در یمن مسجدی وجود دارد که گفته می‌شود مسجد معاذ بن جبل بوده و به مسجد «الجند» مشهور است. مردم از زن و مرد هر سال در جمعه‌ی ماه رجب برای زیارت به آنجا می‌روند. حکم این عمل چیست و چه نصیحتی برای اینها دارید؟

جواب دادند: این کار سنت نیست. به چند دلیل:

اول: ثابت نیست که وقتی معاذ بن جبل رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ توسط رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به یمن فرستاده شد، مسجدی ساخته باشد، و وقتی چنین چیزی ثابت نشده، پس ادعای اینکه این مسجد اوست، ادعای بدون دلیل است، و هر ادعایی که بدون دلیل باشد، پذیرفتنی نیست.

دوم: حتی اگر ثابت باشد که معاذ بن جبل مسجدی در آنجا برای خود ساخته، مسافرت کردن به خاطر آن، مشروع نیست. بلکه مسافرت به قصد عبادت، فقط به سوی سه مسجد انجام می‌گیرد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مسافرت فقط برای رفتن به سه مسجد، درست است: مسجد الحرام، و مسجد من، و مسجد الاقصی».

سوم: تخصیص این عمل به ماه رجب نیز بدعت است. زیرا ماه رجب مختص هیچ عبادتی قرار نگرفته. نه مختص روزه است و نه مختص نماز. بلکه حکم آن مانند دیگر ماه‌های حرام است، و ماه‌های حرام: رجب، ذو القعده، ذو الحجه و محرم هستند. اینها ماه‌هایی هستند که الله تعالی در مورد آنها در کتابش فرموده است: {إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ}[۱]، یعنی: {تعداد ماه‌ها(ی سال) نزد الله در کتابش از روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، دوازده ماه است که چهار ماهِ آن، حرام می‌باشد}، و ثابت نشده که ماه رجب از بین این چهار ماه حرام مختص نماز و روزه قرار گرفته باشد. وقتی انسان این ماه را مخصوص عبادتی قرار دهد، بدون اینکه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت باشد، مبتدع است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «بر شماست که به سنت من و سنت خلفای راشدین هدایت یافته‌ی بعد از من چنگ زنید و آنها را محکم بگیرید، و از امور نوپیدا در دین، بر حذر باشید. زیرا هر امر نوپیدایی در دین، بدعت است و هر بدعتی گمراهیست». نصیحتم برای برادرانی که این کار را انجام می‌دهند و در این مسجد که مدعی هستند مسجد معاذ بن جبل در یمن است، حاضر می‌شوند این است که خود را خسته نکنند، و اموالشان را برای این کار که جز دور شدن از الله، نتیجه‌ای ندارد، هدر ندهند. همچنین به آنها نصیحت می‌کنم که همت خود را صرف عباداتی کنند که مشروعیت آنها در کتاب الله و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است. والله الموفق.


[۱] – سوره توبه، آیه «۳۶».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(300) سئل فضيلة الشيخ : هناك مسجد في اليمن يقال : إنه مسجد معاذ بن جبل المشهور بمسجد الجند ، ويأتي الناس لزيارته في الجمعة من شهر رجب من كل سنة رجالاً ونساء فما حكم هذا العمل وما نصيحتكم لهؤلاء؟

فأجاب بقوله : هذا غير مسنون لأمور:

أولاً : لأنه لم يثبت أن معاذ بن جبل – رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ – حين بعثه النبي ، ﷺ،إلى اليمن اختط مسجداً له هناك ، وإذا لم يثبت ذلك فإن دعوى أن هذا المسجد له دعوى بغير بينة ، وكل دعوى بغير بينة فإنها غير مقبولة.

ثانياً : لو ثبت أن معاذ بن جبل اختط مسجداً هناك فإنه لا يشرع إتيانه وشد الرحل إليه ، بل شد الرحل إلى مساجد غير المساجد الثلاثة منهي عنه ، قال النبي ، ﷺ ، : “لا تشد الرحال إلا إلى ثلاثة مساجد :المسجد الحرام ، ومسجدي هذا ، والمسجد الأقصى” .

ثالثاً : أن تخصيص هذا العمل بشهر رجب بدعة أيضاً فإن شهر رجب لم يخص بشيء من العبادات لا بصوم ولا بصلاة وإنما حكمه حكم الأشهر الحرم الأخرى ، والأشهر الحرم هي : رجب ، وذو القعدة ، وذو الحجة ، ومحرم . هذه الأشهر التي قال الله – تعالى – عنها في كتابه : (إن عدة الشهور عند الله اثنا عشر شهراً في كتاب الله يوم خلق السموات والأرض منها أربعة حرم) (سورة التوبة ، الآية “36”) ولم يثبت أن شهر رجب خص من بينها في شيء لا بصيام ولا بقيام ، فإذا خص الإنسان هذا الشهر بشيء من العبادات من غير أن يثبت ذلك عن النبي ، ﷺ ، كان مبتدعاً لقوله ، ﷺ : “عليكم بسنتي وسنة الخلفاء الراشدين المهديين من بعدي ، تمسكوا بها وعضوا عليها بالنواجذ ، وإياكم ومحدثات الأمور ، فإن كل محدثة بدعة ، وكل بدعة ضلالة” . فنصيحتي لإخوتي هؤلاء الذين يقومون بهذا العمل في الحضور إلى المسجد الذي يزعم أنه مسجد معاذ في اليمن أن لا يتعبوا أنفسهم ويتلفوا أموالهم ويضيعوها في هذا الأمر الذي لا يزيدهم من الله إلا بعداً ونصيحتي لهم أن يصرفوا همهم إلى ماثبتت مشروعيته في كتاب الله وسنة نبيه، ﷺ ، وهذا كافٍ للمؤمن ، والله الموفق.

مطالب مرتبط:

۳۰۵ – استخوان‌هایی که هنگام حفاری زمین پیدا می‌شوند را چه کنیم؟

۳۰۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مردی برای ساختن خانه‌اش، زمین را حفر می‌کند. در هنگام حفاری، به استخوان‌های برخورد می‌کند و آنها را بیرون می‌آورد. حکم این کارش چیست؟ جواب دادند: اگر یقین کند یا ظن غالبش بر این باشد که این استخوان‌ها، استخوان‌های اموات مسلمان است، برایش جایز نیست آنها را بیرون […]

ادامه مطلب …

۲۹۹ – حکم سفر به نیت زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

۲۹۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم سفر به نیت زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟ جواب دادند: سفر کردن برای زیارت قبور، جایز نیست. حال، قبر هر کس که می‌خواهد باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «مسافرت فقط برای رفتن به سه مسجد، درست است: مسجد الحرام، و مسجد من، و مسجد الاقصی». […]

ادامه مطلب …

۳۰۸ – حکم زیارت قبرستان و قرائت فاتحه برای مرده و نیز حکم زیارت قبور توسط زنان

۳۰۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم زیارت قبرستان چیست؟ حکم قرائت فاتحه هنگام زیارت قبرستان چیست؟ حکم زیارت قبور برای زنان چیست؟ جواب دادند: زیارت قبور سنتی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از اینکه از آن نهی کرده بودند، به آن دستور دادند. چنان که از ایشان ثابت است که فرمودند: «من […]

ادامه مطلب …

۳۱۰ – حکم درست کردن قبرها با آجر و سیمان روی زمین چیست؟

۳۱۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم دین در مورد بنای قبرها با آجر و سیمان روی زمین چیست؟ جواب دادند: اولا، من این را درست نمی‌دانم که وقتی چنین سوالی از کسی پرسیده می‌شود، گفته شود: حکم دین در این مورد چیست؟ حکم اسلام در این مورد چیست؟ زیرا پاسخ یک نفر، تعبیر […]

ادامه مطلب …

۳۰۳ – قبرستان قدیمی که تبدیل به راه مردم و حیوانات شده است را چه باید کرد؟

۳۰۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مقبره‌ای قدیم وجود دارد که تبدیل به راه مردم و حیوانات شده است. با آن چه باید کرد؟ جواب دادند: دوست دارم به این مناسب بگویم: اصحاب قبور دارای حقوقی هستند. زیرا مسلمانند، و به همین خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از راه رفتن روی قبر یا نشستن بر […]

ادامه مطلب …

۲۹۴ – حکم دفن مردگان در مسجد چیست؟

۲۹۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله تعالی سوال شد: حکم دفن مردگان در مسجد چیست؟ جواب دادند: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از دفن کردن در مساجد، و از ساختن مساجد روی قبور نهی کرده و کسی را که چنین کاری انجام دهد، لعنت نموده است. ایشان در هنگام مرگ، امتش را بر حذر داشته و فرموده که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه