۱۵۱ – از شیخ رَحِمَهُالله سوال: آیا عذاب قبر بر بدن وارد میشود یا روح؟
جواب دادند: اصل بر این است که این عذاب بر روح است. چون بعد از مرگ، احکامی که وجود دارند برای روح است و بدن، جسمی بی جان و بی حرکت است. به همین خاطر بدن نیازی به کمک برای بقا ندارد. نه میخورد و نه مینوشد. بلکه این کرمها هستند که آن را میخورند. پس اصل بر این است که روح عذاب میبیند. اما شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُالله میگوید که روح به بدن وصل شده و با آن عذاب دیده یا مورد رحمت قرار میگیرد، و اینکه اهل سنت قول دیگری نیز دارند که میگوید: عذاب یا نعیم، برای بدن به تنهایی است و در این قول خود به این مساله تکیه دارند که چنین چیزی در قبر به صورت حسی دیده شده. زیرا بعضی از قبرها باز شدهاند و دیده شده که بر بدن مردگان، اثرات عذاب وجود دارد، و برخی قبرها نیز باز شده و بر بدن مردگان، اثرات نعیم و خوشی دیده شده است.
حتی یک نفر در همین جا در عنیزه به من گفت که آنها برای دیوار خارجی شهر، گودال حفر میکردند و به قبری برخوردند. وقتی لحد آن را باز کردند، دیدند که زمین، کفن میت را خورده، اما بدن میت همان طور مثل اول باقی مانده و هیچ چیزی از آن خورده نشده، تا جایی که حتی اثر حنا بر ریشش را نیز مشاهده کردند و بویی مانند بوی بهترین مسک از او به مشام میرسید. پس دست از کار کشیده و نزد شیخ رفتند و از او سوال کردند که چه باید بکنند؟ جواب داد: او را همان طور که هست رها کرده و از او دوری کنید. از راست یا چپ او حفر کنید.
بنا بر این علما گفتهاند که روح، گاهی اوقات به بدن متصل میشود و این گونه، عذاب هم برای روح و هم برای جسم است، و میشود به این حدیث نیز اشاره کرد که رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم میفرماید: «قبر چنان بر کافر تنگ میشود که دندههایش را در هم فرو میبرد». این حدیث دلالت دارد که عذاب بر جسم و بدن است. زیرا دندهها در بدن قرار دارند. والله اعلم.