(۴۵۰) سوال: برخی مردم به حدیثی استدلال می‌کنند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن چنین فرموده است: «مَن سَنَّ في الإسْلَامِ سُنَّةً حَسَنَةً، فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَن عَمِلَ بهَا بَعْدَهُ»: (کسی ‌که روش خوبی را در اسلام رواج دهد، اجر آن‌ و اجر کسانی که بعد از او به آن عمل کنند نصیبش می‌شود) همچنین برای اثبات جواز مدح به این استدلال می‌کنند که حسان بن ثابت رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را مدح می‌نمود. لطفا راهنمایی کنید.

جواب:

مدح رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با ویژگی‌های کامل، آداب والا و اخلاق نمونه‌ای که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایشان را با آن مدح نموده، مشروع است؛ اما غلو کردن در مدح ایشان، حرام است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از غلو و زیاده‌روی نهی نموده است. بنابراین مدح رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به گونه‌ای که به غلو بیانجامد، جایز نیست؛ یعنی به گونه‌ای که وی را در آفرینش، قدرت و تدبیر امور جهان هستی، شریک و همانند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قرار دهند. مردی به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفت: (مَا شَاءَ اللهُ وَشِئتَ) : (هر چه الله و تو بخواهید) رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «أجَعَلتَنِي وَاللهَ عدلا؟ بَل مَا شَاءَ اللهُ وَحدَهُ»: (آیا مرا همانند الله قرار دادی؟ بلکه فقط هر چه الله بخواهد).

مدحی که بیان کردیم جایز است، نمی‌تواند نوآوری در دين الله ایجاد کند؛ به طوری که به زمان یا مکان خاصی مقیّد شود که هرگاه آن وقت فرا رسد یا به آن مکان بیایند، انجام شود؛ زیرا مقید کردن عبادات مطلق به زمان یا مکان خاص از بدعت‌ها است زیرا عبادات باید در زمان، مکان و به شکلی که در شرع بیان شده، انجام گیرد. مسلمان اجازه ندارد عبادت‌های مطلق را به مکان، زمان یا حالت خاصی مقید کند که این، کمال تعبد و بندگی است.

برخی بدعت‌گزاران استدلال می‌کنند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مَن سَنَّ في الإسْلَامِ سُنَّةً حَسَنَةً، فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَن عَمِلَ بهَا بَعْدَهُ»؛ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سخنش را مقيّد نمود به این که: «مَن سَنَّ فِي الإِسلاَمِ» اما هر چیزی که بدعت باشد، هرگز از اسلام نیست زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «كُلُّ بِدعَةٍ ضَلاَلَةٌ»: (هر بدعتی، گمراهی است) و البته که فرموده‌ی ایشان، عام است و شامل تمامی بدعت‌ها می‌شود که گمراهی است و امکان ندارد گمراهی از دین و اسلام باشد.

اگر کسی بگوید: منظور از فرموده‌ی پیامبر: «كُلُّ بِدعَةٍ ضَلاَلَةٌ»: (هر بدعتی گمراهی است) نوع سیئه و بد بدعت است که گمراهی است؛ در پاسخ می‌گوییم: این سخن پذیرفته نیست زیرا کار بد، هر چه باشد بد است و فرقی ندارد که بدعت باشد یا نباشد؛ مثلا: زنا گمراهی است اما بدعت نیست زیرا شریعت، حکم آن را بیان نموده است.

 اگر بپذیریم که معنای حدیث چنین باشد: (هر بدعتی بد است) قید و وصف بدعت، هیچ ‌فایده‌ای نخواهد داشت زیرا کار بد، هر چه باشد بد است و فرقی ندارد که بدعت باشد یا نباشد اما رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «كُلُّ بِدعَةٍ ضَلاَلَةٌ»: (هر بدعتی، گمراهی است) بنابراین هر کسی در دین الله، عملی را بدعت‌گزاری کند، گمراه است. این چکیده‌ی جواب است.

***