سه‌شنبه 7 رمضان 1447
۵ اسفند ۱۴۰۴
24 فوریه 2026

(۲۹۸) حکم تمسخر به دین

(۲۹۸) سوال: برخی جوانان برای خنداندن دوستانشان، از روی مزاح و شوخی سخنانی با مضمون توهین به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌گویند و وقتی آنان را نصیحت می‌کنیم، می‌گویند: من شوخی می‌کنم. پاسخ شما به آنان چیست؟ همچنین اگر سخن از روی شوخی باشد آیا جایز است در مورد الله، دین اسلام، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و مؤمنان، سخنانی با مضمون شوخی بگویند یا آنان را مسخره کنند؟

جواب:

مسخره کردن الله، پیامبرش، کتابش و دینش هر چند که از روی شوخی و مزاح و برای خنداندن دیگران هم باشد، می‌گوییم: كفر و نفاق است. چنین رفتاری در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز درباره‌ی کسانی رخ داد که گفتند: کسی را ندیده‌ایم که از قاریان خودمان تن‌پرورتر، دروغ‌گوتر و ترسوتر در هنگام جنگ باشد؛ منظورشان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و یارانش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بود که این آیه نازل شد: {وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ} [التوبه: ۶۵]: (اگر از آن‌ها بپرسی چنین پاسخ می‌دهند که: ما به مزاح و سرگرمی سخن می‌گفتیم) زیرا نزد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمدند و گفتند: ‌ای رسول الله! ما فقط حرف‌ می‌زدیم تا سختی راه را پشت سر بگذاریم) که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز آن چه الله امر نموده بود به آنان بگوید را به آنان فرمود: {أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ * لا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ} [التوبه: ۶۵-۶۶]: (آیا الله، آیات او و پیامبرش را مسخره می‌کردید؟ عذر نیاورید که شما بعد از ایمان، کافر شدید).

بنابراین مقام ربوبيت، رسالت، وحی و دین، مقام محترم و بزرگی است که برای هیچ کس جایز نیست آن را کوچک و کم ارزش بشمارد و فرقی ندارد با شوخی، خنداندن دیگران یا مسخره کردن باشد که اگر مرتکب این عمل شود، قطعا او کافر است؛ زیرا این رفتار وی به معنای اهانت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، کتاب‌هایش، پیامبرانش و شریعتش است. بنابراین بر این مرد واجب است از رفتار خویش به درگاه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند؛ زیرا این نفاق است؛ پس واجب است که توبه کند، طلب آمرزش کند، عمل و کردارش را اصلاح کند و خشیت و ترس از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، تعظیم و محبت او را در قلبش جای دهد.

***


این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هناك من الشباب مَن يمزح، ويقول كلاما على الله وعلى رسوله؛ من أجل أن يضحك زملاءه، وحينها ننصحه يقول: أنا أمزح. فبماذا تردون عليه؟ وهل إذا كان مازحًا يجوز له أن يمزح بكلام عن الدين أو الله، أو الرسول، أو المؤمنين؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إن هذا العمل وهو الاستهزاء بالله، أو برسوله، أو كتابه، أو دينه، ولو كان على سبيل المزاح، ولو كان على سبيل إضحاك القوم، نقول فيه: إن هذا كفر ونفاق وهو مثل الذي وقع في عهد النبي صلى الله عليه وسلم في الذين قالوا: ما رأينا مثل قرائنا هؤلاء أرغب بطونًا، ولا أكذب ألسنا، ولا أجبن عند اللقاء. يعنون رسول الله صلى الله عليه وسلم وأصحابه رضي الله عنهم، فنزلت فيهم هذه الآية: ﴿ وَلَن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ﴾ [التوبة : ٦٥]. لأنهم جاءوا إلى النبي -عليه الصلاة والسلام- يقولون: يا رسول الله، إنما كنا نتحدث حديثاً لنقطع به عناء الطريق. فكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول لهم ما أمره الله به: ﴿ أَبِاللَّهِ وَءَايَنَيْهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِءُونَ لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَنكُمْ ﴾ [التوبة: ٦٥-٦٦].

فجانب الربوبية والرسالة والوحي والدين جانب محترم، لا يجوز لأحد أن يعبث فيه، لا باستهزاء، ولا بإضحاك ولا بسخرية، فإن فعل فإنه كافر؛ لأنه يدل على استهانته بالله عز وجل، وكتبه ورسله وشرعه، وعلى هذا الرجل أن يتوب إلى الله -عز وجل- مما صنع؛ لأن هذا من النفاق، فعليه أن يتوب إلى الله، ويستغفر ويصلح عمله ويجعل في قلبه خشية الله -عز وجل-، وتعظيمه وخوفه ومحبته.

مطالب مرتبط:

(۲۷۸) بعضی از اموری که موجب خروج از دین می‌شود

محدود کردن چیزهایی که موجب خروج از دین می‌شود، ممکن نیست؛ زیرا بسیار هستند؛ اما می‌توان این قاعده را قرار داد که محور آن‌ چه موجب خروج از اسلام می‌شود این دو امر هستند: انکار و استكبار....

ادامه مطلب …

(۳۱۴) عذر به جهل در مسائل عقیده

به طور خلاصه: آيات و احاديث بسیاری وجود دارد که دلالت می‌دهد انسان به خاطر جهل، در همه چیز معذور است اما گاهی انسان در کسب علم و آگاهی، کوتاهی می‌کند که در این صورت، عذر داده نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۱۱) عاقبت غیر مسلمین در آخرت

هر کس از دین دیگری پیروی کند، فرقی ندارد از کتاب آسمانی که منسوخ شده یا پیامبری که رسالتش منسوخ شده باشد مثل یهود و نصاری، اینان اعمالشان نابود و تلاششان بی‌فایده است و در آخرت از جمله زیان کاران هستند...

ادامه مطلب …

(۳۰۰) حکم مسخره کردن افراد پایبند به دین

اگر چیزی را مسخره ‌کنند که آن افراد بدان پایبند هستند، کفر است؛ یعنی اگر نماز و دیگر احکامی که این افراد بدان پایبند هستند را مسخره کنند، در کفر بودنش شکی نیست...

ادامه مطلب …

(۳۱۵) دوزخی بودن پدر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

پدر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با کفر وفات کرد و دوزخی است چنان که در حدیث صحیح، ثابت است...

ادامه مطلب …

(۲۹۱) حکم کردن و حکم خواستن از غیر شرع الله

خروج انسان از حاکم قرار دادن دستور الله و پیامبرش: بر خلاف هدف آفرینش بندگان از جانب الله است، بر خلاف رهنمود الله است که داوری بر اساس حکم او باشد، بر خلاف طاعتی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای والیان امور قرار داده...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه