(۱۲۱۳) سوال: در حدیث است: «هر کس همیشه استغفار کند، الله برایش از هر غمی، فرجی و از هر تنگنایی، مخرجی قرار می‌دهد و از جایی که تصور نمی‌کند، به او روزی می‌رساند».^[۱] جناب شیخ سوالم این است که صیغه‌ی این استغفار چگونه است؟

جواب:

اولا که این حدیث ضعیف، ولی دارای معنای صحیح است. زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ} [هود: ۳]. (و اینکه از پروردگارتان طلب آمرزش کنید، سپس توبه نمایید که کالایی نیکو تا زمانی مشخص به شما عطا نماید و به هر کسی که شایسته‌ی نعمت است، فضل خود را عطا فرماید).

همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از قول هود عَلَيْهِ‌السَّلَام می‌فرماید: {وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَى قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ} [هود:۵۲]. (و ای قوم من، از پروردگارتان طلب آمرزش کنید، سپس به سوی او توبه نمایید که از آسمان برایتان باران فراوان می‌فرستد و قوتی به قدرتتان اضافه می‌کند و مجرمانه روی برنگردانید). شکی در این نیست که استغفار سبب از بین رفتن گناهان است. وقتی گناهان از بین برود، اثرات آنها نیز از بین می‌رود و اینجاست که رزق و فرج از هر سختی و پریشانی برای انسان می‌رسد. بنا بر این سند حدیث ضعیف است، اما معنای آن صحیح می‌باشد.

***

[۱] سنن أبوداود: کتاب الوتر، باب فی الإستغفار، حدیث شماره (۱۵۱۸). سنن ابن ماجه: کتاب الأدب، باب الإستغفار، حدیث شماره (۳۸۱۹). از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «مَنْ لَزِمَ الِاسْتِغْفَارَ جَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْ كُلِّ هَمٍّ فَرَجًا، وَمِنْ كُلِّ ضِيقٍ مَخْرَجًا، وَرَزَقَهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ».