(۹۴۴) سوال: معنای این آیه چیست؟ {وَكُلَّ إِنْسَانٍ أَلْزَمْنَاهُ طَائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَنُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كِتَابًا يَلْقَاهُ مَنْشُورًا} [إسراء: ۱۳]. (و هر انسانی نامه‌ی اعمالش را در گردنش آویخته‌ایم، و روز قیامت کتابی برای او بیرون می‌آوریم که آن را سرگشوده می‌بینید).

جواب:

«الطائر» در اینجا به معنای عمل است. یعنی: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عمل هر انسانی را در گردنش آویخته است: {فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ} [زلزله: ۷-۸]. (پس هر کس به اندازه‌ی ذره‌ای کار نیک انجام داده باشد پاداش آن را می‌بیند. و هر کس به اندازه‌ی ذره‌ای کار بد کرده باشد کیفر آن را می‌بیند). در روز قیامت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کتابی برای او بیرون می‌آورد که آن را سرگشوده می‌بیند. یعنی: باز شده و آن را می‌خواند و خواندن آن بر وی آسان است. در این کتاب، اعمال او نوشته شده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ * وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ * كِرَامًا كَاتِبِينَ *يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ} [إنفطار: ۹-۱۲]. (هرگز چنین نیست، بلکه شما روز جزا را تکذیب می‌کنید. و بی‌گمان نگهبانانی از فرشتگان بر شما گمارده شده. که نویسندگانی بزرگوار هستند. آنچه را انجام می‌دهید می‌دانند).

نیز می‌فرماید: {أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ بَلَى وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ} [زخرف: ۸۰]. (آیا آنها می‌پندارند که ما رازگویی و سخنان درگوشی آنان را نمی‌شنویم؟! آری؛ می‌شنویم و فرستادگان ما نزد آنها می‌نویسند). این چیزهایی که توسط ملائکه نوشته شده‌اند، همه در روز قیامت در کتابی به انسان داده می‌شود تا آن را بخواند. به او می‌گویند: {اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا} [إسراء: ١٤]. (کتابت را بخوان، کافی است که امروز خود حساب‌گر خویش باشی). یکی از سلف می‌گوید: به الله قسم، با تو به انصاف و عدل معامله کرده کسی‌که خودت را حساب‌گر خودت قرار داده است. یعنی: اینکه به انسان بگوید: این کتاب اعمال توست که نوشته شده، تو خود خویشتن را محاسبه کن که آیا کار نیک کرده‌ای تا پاداش بگیری، یا کار بد کرده‌ای تا به خاطرش مجازات شود؟

پس در این آیه منظور از «طائر»، عمل است.

***