(۸۲۹) سوال: حکم بوسیدن قرآن، قبل و بعد از تلاوت چیست؟

جواب:

وقتی کسی قرآن را می‌بوسد، از روی تعظیم این کار را انجام می‌دهد. شکی نیست که تعظیم قرآن، یکی از بهترین قربات است. چرا که قرآن، کلام الله عَزَّوَجَلَّ است. الله عَزَّوَجَلَّ آن را گفته و جبریل عَلَيْهِ‌السَّلَام آن را از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شنیده. سپس آن را به سوی رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نازل کرده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ} [توبه:۶]: (و اگر کسی از مشرکین از تو پناه خواست، به او پناه ده تا اینکه کلام الله را بشنود).

نیز می‌فرماید: {وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ * نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ * بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ} [شعراء:۱۹۲-۱۹۵]: (و همانا این – قرآن – نازل شده از جانب پروردگار عالمیان است * آن را روح الامین – جبریل – نازل کرده * بر قلبت تا از جمله‌ی هشدار دهندگان باشی * به زبان عربی واضح).

نیز می‌فرماید: {إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ} [یوسف:۲]: (همانا ما آن را قرآنd به زبان عربی نازل کردیم تا در آن تعقل کنید).

بنا بر این، قرآن کلامِ حقیقیِ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است. آن را تکلم فرموده و جبریل عَلَيْهِ‌السَّلَام آن را شنیده و بر قلب محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نازل کرده است.

پس تعظیم قرآن، تعظیم الله عَزَّوَجَلَّ است. ولی باید این نکته را در نظر داشت که تعظیم الله عَزَّوَجَلَّ و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و تعظیم قرآن، با پیروی کردن از رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. هر چه انسان بیشتر تابع رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم باشد، تعظیم و محبت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قلبش بیشتر است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} [آل عمران:۳۱]: (بگو اگر الله را دوست دارید، پس از من پیروی کنید تا الله شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد، همانا الله غفور و رحیم است).

هر کس بدعتی در دین به وجود آورد، به اندازه‌ی مخالفت این بدعت با شریعت و دین، از محبت و تعظیم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قلبش کاسته می‌شود.

بنا بر همین قاعده می‌گوییم: بوسیدن قرآن هنگام شروع تلاوت و پایان آن، یا فقط موقع شروع تلاوت، یا در پایان تلاوت، یا به هر مناسبت دیگری، نامشروع و بدعت است. زیرا بوسیدن چیزهایی که قرآن در آنها نوشته شده بود، در زمان رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم معروف نبوده است. همچنین وقتی در زمان صحابه، قرآن در مصحف جمع آوری شد نیز معروف نبوده که صحابه آن را ببوسند. شکی نیست که بهترین هدایت، هدایتی است که محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آورده است. هر کس بدعتی بیاورد، هر چند آن را نیکو بپندارد، آن بدعت قبیح است. حال اگر آن بدعت را هدایت بپندارد، گمراهی است. اگر تصور کند در انجام آن، ثواب وجود دارد، آن بدعت در آتش است. زیرا رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «از امور جدید در دین بر حذر باشید، زیرا هر بدعتی، گمراهیست و هر گمراهی در آتش».^[۱]

نصیحتم به این برادر و دیگرانی که قرآن را می‌بوسند این است که در ابتدا یا پایان قرائت، یا هر وقت دیگری چنین نکنند. برای تعظیم مصحف همین کافیست که به آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آن خبر داده، ایمان آورد. به آنچه دستور داده، عمل نموده و از آنچه نهی کرده، دست بکشد. این همان تعظیم حقیقی است که دلالت بر صدق نیت انسان و اخلاص برای الله عَزَّوَجَلَّ می‌دهد. این نشان می‌دهد که شهادت دادنش به رسالت محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صحیح است. چرا که برای تحقق یافتن شهادت به رسالت محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم باید الله عَزَّوَجَلَّ را آن گونه عبادت کنی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تشریع فرموده است.

***

^[۱] سنن أبوداود، کتاب السنة، باب فی لزوم السنة، حدیث شماره (۴۶۰۷). از عرباض بن ساریه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ، فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ».