(۶۷۹) سوال: من کتاب «درة الناصحین» را همیشه میخواندم که در مورد وعظ و ارشاد و غیره است و از این کتاب متاثر شدهام. اما حس میکنم چیزهایی در این کتاب دروغ هستند و در این مورد اطمینان حاصل کردهام. نظر شما در مورد این کتاب چیست؟
جواب:
نظرم در مورد این کتاب و دیگر کتب وعظ این است که شخص باید با احتیاط زیاد آنها را بخواند. چون بسیاری از مولفانی که در این زمینه کتاب مینویسند، احادیثی را ذکر میکنند که هیچ افسار و لگامی نداشته و از رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم نیستند. بلکه گاهی احادیث موضوع و گاهی احادیث بسیار ضعیف را ذکر میکنند. این احادیث را میآورند تا دل مردم را نرم کرده و خوف الله را وارد آنها کنند. اما این اشتباه بسیار بزرگی است. چون احادیث صحیحی که در زمینهی وعظ از پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم روایت شدهاند، برای ما کافی هستند. همچنین قرآن، بزرگترین موعظه برای قلب است. چنان که الله تعالی میفرماید: {يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ} [یونس: ۵۷]: (ای مردم! از سوی پروردگارتان برای شما موعظه و درمانی آمده برای آنچه در سينههاست، و برای مومنان هدايت و رحمت است). هیچ موعظهای بزرگتر از قرآن و سنت صحیح رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم وجود ندارد. بعد از اینکه شخص از وضعیت این کتابها آگاه شود و بداند که در این کتابها احادیث موضوع و احادیث بسیار ضعیف وجود دارد، باید از این گونه احادیث اجتناب کند. البته اشکالی ندارد که از این کتابها و مواعظی که در آنها وجود دارد استفاده ببرد، ولی باید از احادیث مذکور بر حذر بوده و در مورد آنها از اهل علم سوال کند و هر گاه وضعیت حدیثی برایش روشن شد، در حاشیهی کتاب بنویسد: این حدیث ضعیف یا موضوع و غیره است تا کسی که بعد از او کتاب را مطالعه میکند، از این حاشیهنویسی استفاده برد.
***