شنبه 15 ذیقعده 1447
۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
2 می 2026

(۶۷۲) کتاب (ریاض الصالحین)چگونه کتابیست؟

(۶۷۲) سوال: شخصی در مورد کتاب (ریاض الصالحین) پرسیده که چگونه کتابی است؟

جواب:

قبل از پاسخ به این سوال، دوست دارم به سائل و دیگر مسلمانان موضوعی را متذکر شوم. مهم‌ترین کتابی که باید به آن عنایت ورزید، قرآن است. صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را که حفظ می‌کردند، تا زمانی که آن را به خوبی فرا نگرفته و به آن عمل نمی‌کردند، به سراغ ده آیه‌ی دیگر نمی‌رفتند. پس عنایت ورزیدن به قرآن واجب است. یکی از حکمت‌های نزول قرآن، تدبر در معانی آن است. حکمت دیگر، پند گیری و تذکر است که نتیجه‌ی تدبر در قرآن است. الله تعالی فرموده: {كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الأَلْبَابِ} [ص: ۲۹]: (كتاب پرخير و بركتی است که آن را بر تو نازل کرده‌ايم تا درباره‌ی آيه‌هايش بينديشند و خردمندان پند گيرند). خیلی از مردم به کتاب‌های حدیث اهمیت می‌دهند. البته شکی نیست که این کار، خیلی خوب است. ولی در مقابل مشاهده می‌شود که به قرآن عنایت نمی‌ورزند؛ معنایش را نمی‌دانند و در آن تدبر نمی‌کنند و از نوشته‌های اهل علم در تفسیر قرآن، بی اطلاعند. این نقص است. انسان باید در ترتیب آموزشی خود، قبل از هر چیزی، فهم قرآن را بگنجاند و در درجه‌ی بعد، سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و کتاب‌هایی که اهل علم در این زمینه نوشته‌اند را قرار دهد.

اما جواب سوال: کتابی که به آن اشاره کرد، یعنی کتاب (ریاض الصالحین)، کتابی ارزشمند و پرفایده است. در بسیاری از ابواب کتاب، مولف اول باب را با آیات قرآن شروع کرده است. در این احادیث صحیح و حسن وجود دارد و به ندرت احادیث ضعیف نیز در آن یافت می‌شود. اما در کل، این کتاب برای دانشجویان و عموم مردم، مفید است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يسأل السائل من بلاد زهران عن كتاب (رياض الصالحين)؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قبل الإجابة على السؤال أود أن أُذكِّرَ السائل والمسلمين أن أهم ما ينبغي الاعتناء به، بل يجب الاعتناء به، كتاب الله -عز وجل-، حيث كان الصحابة رضي الله عنهم لا يتجاوزون عشر آيات حتى يتعلموها وما فيها من العلم والعمل، فالاعتناء بكتاب الله -عز وجل- أمر واجب، وتدبر معناه هو الحكمة من إنزاله، والتذكُرُ به حكمةٌ أخرى تتفرع عن تدبره، قال الله تعالى: ﴿ كِتَبُ أَنزَلْتَهُ إِلَيْكَ مُبَرَكَ لِيَدَّبَّرُوا ءَايَتِهِ، وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبَبِ﴾[ ص: ٢٩]، كثير من الناس يعتني بالكتب الحديثية وبالسنة، ولا شك أن هذا خير، ولكن تجده مُهمِلًا القرآن الكريم، لا يعرف معناه ولا يتدبره، ولا يطلع على ما كتبه أهل العلم في تفسيره وهذا نقص فالذي ينبغي للإنسان في ترتيب تعلمه أن يبدأ قبل كل شيء بفهم كتاب الله -عز وجل، ثم يثني بسنة رسول الله صلى الله عليه وسلم، وما كتبه أهل العلم فيها من المؤلفات.

أما جوابنا على السائل فنقول: إن هذا الكتاب الذي أشار إليه، وهو: (رياض الصالحين) كتاب قيم نافع به آيَاتٌ يُصَدِّرُ بها المؤلف رحمه الله الأبواب في كثير من أبواب الكتاب، وفيه أحاديث صحيحة وحسنة، ويندر فيه جدا الأحاديث ضعيفة، لكن الكتاب مفيد لطالب العلم وللعامة.

مطالب مرتبط:

(۶۶۵) کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه

(۶۶۵) سوال: نظرتان در مورد کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه چیست؟ جواب: بدون شک این کتاب یکی از بهترین کتاب‌هاست. چون سخنان شخصی عالم و فقیه است. من به برادری که سوال کرده و همچنین شنوندگان توصیه می‌کنم که حتما کتاب‌های شیخ الاسلام ابن تیمیه و شاگرد ایشان، ابن قیم را بخرند. چون […]

ادامه مطلب …

(۶۵۹) سوال: نظر شما در مورد تفسیر بغوی چیست؟

(۶۵۹) سوال: نظر شما در مورد تفسیر بغوی چیست؟ جواب: تفسیر بغوی تفسیر خوبی است و مشکلی ندارد. اما برادران شنونده را توصیه می‌کنم به کتاب مقدمه‌ی تفسیر، تالیف شیخ الاسلام ابن تیمیه مراجعه کنند. او در این کتاب در مورد تفاسیری که مطالعه کرده، به خوبی سخن گفته است. پس به این کتاب مراجعه […]

ادامه مطلب …

(۶۱۵) مراحل طلب علم توسط دانشجو

(۶۱۵) سوال: مراحلی که یک طالب علم باید بر مبنای آنها حرکت کند چیستند؟ جواب: مراحلی که یک طالب علم در مسیر طلب علم باید بر طبق آن حرکت کند چنین است: ابتدا باید از قرآن شروع کند. چون صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه را فرا می‌گرفتند و تنها زمانی به سراغ ده آیه‌ی دیگر می‌رفتند […]

ادامه مطلب …

(۶۶۱) سوال: بهترین کتاب‌های فقهی

(۶۶۱) خانمی پرسیده: من در حال مطالعه‌ی فقه هستم. چه کتاب‌هایی را برای مطالعه به من توصیه می‌کنید؟ جواب: بهترین کتابی که در فقه حنبلی دیده‌ام، کتاب (الروض المربع شرح زاد المستقنع) است که خیر زیاد و علم فراوانی در آن وجود دارد. ولی من به این خانم دانشجو و دیگر دانشجویان توصیه می‌کنم که […]

ادامه مطلب …

(۶۴۴) سوال: راه فراموش نکردن حفظ قرآن

(۶۴۴) سوال: من انسان فراموش‌کاری هستم و خیلی زود چیزهایی را که حفظ کرده‌ام، از یاد می‌برم. وقتی سوره‌ای از قرآن را حفظ می‌کنم، بعد از یک یا دو روز آن را فراموش می‌کنم، یا جمله و کلمه‌ای از یادم می‌رود و غالبا یک کلمه را جا گذاشته و کلمه‌ی بعدش را می‌خوانم. نصیحت شما […]

ادامه مطلب …

(۷۰۴) کمک درسی به دانشجویان و دانش آموزان

(۷۰۴) سوال: آیا کمک کردن به دانش آموزان در حل تکالیف یا مساعدت و کمک به دانشجویان در تحقیقاتی که دارند، فقط برای اینکه در کارشان به آنها کمکی شده باشد و همچنین برای تشجیع و ترغیبشان و گاهی نیز به خاطر ضیق وقت، تعاون بر نیکی و تقوا به حساب می‌آید؟ جواب: این به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه