شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۷۲) کتاب (ریاض الصالحین)چگونه کتابیست؟

(۶۷۲) سوال: شخصی در مورد کتاب (ریاض الصالحین) پرسیده که چگونه کتابی است؟

جواب:

قبل از پاسخ به این سوال، دوست دارم به سائل و دیگر مسلمانان موضوعی را متذکر شوم. مهم‌ترین کتابی که باید به آن عنایت ورزید، قرآن است. صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را که حفظ می‌کردند، تا زمانی که آن را به خوبی فرا نگرفته و به آن عمل نمی‌کردند، به سراغ ده آیه‌ی دیگر نمی‌رفتند. پس عنایت ورزیدن به قرآن واجب است. یکی از حکمت‌های نزول قرآن، تدبر در معانی آن است. حکمت دیگر، پند گیری و تذکر است که نتیجه‌ی تدبر در قرآن است. الله تعالی فرموده: {كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الأَلْبَابِ} [ص: ۲۹]: (كتاب پرخير و بركتی است که آن را بر تو نازل کرده‌ايم تا درباره‌ی آيه‌هايش بينديشند و خردمندان پند گيرند). خیلی از مردم به کتاب‌های حدیث اهمیت می‌دهند. البته شکی نیست که این کار، خیلی خوب است. ولی در مقابل مشاهده می‌شود که به قرآن عنایت نمی‌ورزند؛ معنایش را نمی‌دانند و در آن تدبر نمی‌کنند و از نوشته‌های اهل علم در تفسیر قرآن، بی اطلاعند. این نقص است. انسان باید در ترتیب آموزشی خود، قبل از هر چیزی، فهم قرآن را بگنجاند و در درجه‌ی بعد، سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و کتاب‌هایی که اهل علم در این زمینه نوشته‌اند را قرار دهد.

اما جواب سوال: کتابی که به آن اشاره کرد، یعنی کتاب (ریاض الصالحین)، کتابی ارزشمند و پرفایده است. در بسیاری از ابواب کتاب، مولف اول باب را با آیات قرآن شروع کرده است. در این احادیث صحیح و حسن وجود دارد و به ندرت احادیث ضعیف نیز در آن یافت می‌شود. اما در کل، این کتاب برای دانشجویان و عموم مردم، مفید است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يسأل السائل من بلاد زهران عن كتاب (رياض الصالحين)؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قبل الإجابة على السؤال أود أن أُذكِّرَ السائل والمسلمين أن أهم ما ينبغي الاعتناء به، بل يجب الاعتناء به، كتاب الله -عز وجل-، حيث كان الصحابة رضي الله عنهم لا يتجاوزون عشر آيات حتى يتعلموها وما فيها من العلم والعمل، فالاعتناء بكتاب الله -عز وجل- أمر واجب، وتدبر معناه هو الحكمة من إنزاله، والتذكُرُ به حكمةٌ أخرى تتفرع عن تدبره، قال الله تعالى: ﴿ كِتَبُ أَنزَلْتَهُ إِلَيْكَ مُبَرَكَ لِيَدَّبَّرُوا ءَايَتِهِ، وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبَبِ﴾[ ص: ٢٩]، كثير من الناس يعتني بالكتب الحديثية وبالسنة، ولا شك أن هذا خير، ولكن تجده مُهمِلًا القرآن الكريم، لا يعرف معناه ولا يتدبره، ولا يطلع على ما كتبه أهل العلم في تفسيره وهذا نقص فالذي ينبغي للإنسان في ترتيب تعلمه أن يبدأ قبل كل شيء بفهم كتاب الله -عز وجل، ثم يثني بسنة رسول الله صلى الله عليه وسلم، وما كتبه أهل العلم فيها من المؤلفات.

أما جوابنا على السائل فنقول: إن هذا الكتاب الذي أشار إليه، وهو: (رياض الصالحين) كتاب قيم نافع به آيَاتٌ يُصَدِّرُ بها المؤلف رحمه الله الأبواب في كثير من أبواب الكتاب، وفيه أحاديث صحيحة وحسنة، ويندر فيه جدا الأحاديث ضعيفة، لكن الكتاب مفيد لطالب العلم وللعامة.

مطالب مرتبط:

(۶۲۳) یادگیری کدام علوم شرعی واجب است؟

(۶۲۳) سوال: یادگیری کدام یک از علوم شرعی برای مؤمن واجب است؟ جواب: یادگیریِ آن عده از مسائل دینی که الله تعالی بر انسان واجب فرموده، مثل طهارت و نماز و زکات و روزه و حج و نیکی به والدین و صله‌ی رحم و غیره، واجب است. هر مسلمانی باید قبل از هر چیز، مسائل […]

ادامه مطلب …

(۶۵۹) سوال: نظر شما در مورد تفسیر بغوی چیست؟

(۶۵۹) سوال: نظر شما در مورد تفسیر بغوی چیست؟ جواب: تفسیر بغوی تفسیر خوبی است و مشکلی ندارد. اما برادران شنونده را توصیه می‌کنم به کتاب مقدمه‌ی تفسیر، تالیف شیخ الاسلام ابن تیمیه مراجعه کنند. او در این کتاب در مورد تفاسیری که مطالعه کرده، به خوبی سخن گفته است. پس به این کتاب مراجعه […]

ادامه مطلب …

(۶۴۷) سوال: مفیدترین کتاب‌ها برای انسان مسلمان

(۶۴۷) سوال: خانمی پرسیده: مفیدترین کتاب‌هایی که یک مسلمان باید آنها را تهیه کرده و بخواند، چه کتاب‌هایی هستند؟ جواب: بهترین کتابی که یک مسلمان واجب است آن را تهیه کند، قرآن است که باید به آن عنایت نموده و در آن تدبر کند تا به منظوری که قصد رساندش را دارد، برسد. این کار […]

ادامه مطلب …

(۷۰۳) مشخص کردن محدوده امتحان توسط معلم

(۷۰۳) سوال: خانم معلمی پرسیده: بعضی از خانم معلم‌ها، جایی که از آن امتحان می‌گیرند را مشخص می‌کنند. مثلا اگر درس املا و انشا، ده درس بوده، سه درس از میان آنها انتخاب کرده و به دانش آموزان می‌گویند که امتحان از این سه درس می‌آید. آیا این کار جایز است؟ جواب: جواب این سوال […]

ادامه مطلب …

(۷۰۰) آیا جایزه دادن به دانش آموزان پاداش دارد؟

(۷۰۰) سوال: آیا معلمی که به دانش آموزانش جایزه می‌دهد تا تشویق شوند، اجر و ثواب می‌برد؟ جواب: اگر معلم به دانش آموزانش جوایزی می‌دهد که بدین وسیله آنها را به درس خواندن تشویق و ترغیب نموده و ذوق آنها را برای یادگیری بیشتر کند و به خاطر آن با هم مسابقه دهند، حتما ثواب […]

ادامه مطلب …

(۶۷۶) سوالی در مورد کتاب ماثورات حسن البنا

(۶۷۶) سوال: در کتاب مأثورات چیزی خواندم که در بقیه‌ی کتاب‌های دعا به آن برخورد نکرده‌ام. چیزی که خواندم معروف به وِرد رابطه بوده و چنین است: شخص اول این آیه را بخواند: {قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ} تا آنجا که فرموده: {وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ} […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه