یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۶۸۹۲) حکم تلاوت آیات پایانی سوره صافات و سوره عصر پس از ختم مجلس

(۶۸۹۲) سوال: بعضی در خاتمه‌ی مجلس و بعد از دعای پایان مجلس، می‌گویند: {سُبۡحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ* وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِینَ* وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ} [سوره الصافات: ۱۸۰-۱۸۲]: (پروردگار تو که پروردگار عزت است، از آنچه (مشرکان) توصیف می‌کنند، پاک و منزه می‌باشد* و سلام، بر رسولان* و سپاس و ستایشِ مخصوص الله است که پروردگار جهانیان است) همچنین سوره‌ی عصر، آیا این سنت است یا بدعت؟

جواب:

این سنت نیست و سنت در پایان مجلس این است که بگوید: «سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ»[۱]: (بار الهی تو پاک و منزهی تو را ستایش می‌کنم و گواهی می‌دهم که بجز تو معبود دیگری «بحق» وجود ندارد و از تو آمرزش می‌خواهم و بسوی تو توبه می‌کنم).

 اما آنچه از برخی صحابه نقل شده که آنها پیش از پراکنده شدن، سوره عصر را برای یکدیگر می‌خواندند، این ممکن است از بعضی صحابه رخ داده باشد ولی من نمی‌دانم که این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده باشد.


[۱] سنن أبو داود: كتاب الأدب، باب في كفارة المجلس، شماره (٤٨٥٧)، وسنن ترمذي: كتاب الدعوات، باب ما يقول إذا قام من مجلسه، شماره (٣٤٣٣) ، و سنن نسائي: كتاب السهو، نوع آخر من الذكر بعد التسليم شماره (١٣٤٤).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يقول البعض في ختام المجلس وبعد دعاء الختام يقول ﴿ سُبۡحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ* وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِینَ* وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ ﴾ [الصافات: ۱۸۰-۱۸۲]. وكذلك سورة العصر، فهل هذا سنة أم بدعة ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: هذا ليس بسُنة، والسُّنة في ختام المجلس أن يقول: «اللهم ربنا وبحمدك أشهد ألا إله إلا أنت، أستغفرك وأتوب إليك».

وأما ما ورد عن بعض الصحابة أنهم كانوا لا يتفرقون حتى يقرأ بعضهم على بعض سورة العصر، فهذا لعله وقع من بعضهم، ولكني لا أعلمه عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-.

مطالب مرتبط:

(۶۸۹۸) اعتدال و توازن در اسلام چگونه است؟

اعتدال و توازن در اسلام این است که انسان در اطاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کوتاهی نکند و چیزی به آن زیاد نیز نکند زیرا دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ میان کسانی که در آن افراط و تفریط دارند، قرار گرفته است؛ لذا تکلف و سخت‌گیری در اسلام مشروع نیست و کوتاهی و بی‌توجهی هم مشروع نمی‌باشد، بنابراین انسان باید میانه‌رو باشد....

ادامه مطلب …

(۶۹۰۲) چگونه می‌توانم بر نفسم محافظت کنم؟

جایز نیست که انسان با ترک آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برایش حلال کرده است، عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را کند زیرا این از افراط و زیاده‌روی در دین است بلکه آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برایت حلال کرده است به خاطر به جا آوردن این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که می‌فرماید:...

ادامه مطلب …

(۶۸۷۹) آیا دیدن مردی در کنار چند زن نشانه گناه است یا حکایتی از محارم بودن؟

معماها سخت فهمیده و تفهیم می‌شوند و فقط برای دانش‌آموزان برای تیز کردن ذهنشان آورده می‌شود اما با این حال، حال که این سؤال را مطرح کرده‌اید، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای پاسخ به آن کمک می‌طلبیم...

ادامه مطلب …

(۶۹۳۳) برخی می‌گویند که بر روی گیاه ریحان کلمه توحید «لا إله إلا الله محمد رسول الله» نوشته شده است، آیا این درست است؟

این درست نیست و این نوشته‌ بر روی برگ‌های ریحان وجود ندارد...

ادامه مطلب …

(۶۹۳۵) حکم آرزو کردن مرگ به دلیل مصیبتی که به انسان رسیده

لذا برای کسی که دچار مصیبت یا سختی و تنگی یا مشکلی شده، حلال نیست که آرزوی مرگ کند بلکه باید صبر نماید و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امید اجر داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۶۸۴۵) درمان حسادت چیست؟

درمان حسادت این است که وقتی چیزی او را به شگفت می‌آورد، برای او دعای برکت کند و بگوید: (بَارَكَ اللّٰهُ عَلَيك) یا (تباركَ الله) و امثال آن....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه