دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۶۸۹۲) حکم تلاوت آیات پایانی سوره صافات و سوره عصر پس از ختم مجلس

(۶۸۹۲) سوال: بعضی در خاتمه‌ی مجلس و بعد از دعای پایان مجلس، می‌گویند: {سُبۡحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ* وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِینَ* وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ} [سوره الصافات: ۱۸۰-۱۸۲]: (پروردگار تو که پروردگار عزت است، از آنچه (مشرکان) توصیف می‌کنند، پاک و منزه می‌باشد* و سلام، بر رسولان* و سپاس و ستایشِ مخصوص الله است که پروردگار جهانیان است) همچنین سوره‌ی عصر، آیا این سنت است یا بدعت؟

جواب:

این سنت نیست و سنت در پایان مجلس این است که بگوید: «سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ»[۱]: (بار الهی تو پاک و منزهی تو را ستایش می‌کنم و گواهی می‌دهم که بجز تو معبود دیگری «بحق» وجود ندارد و از تو آمرزش می‌خواهم و بسوی تو توبه می‌کنم).

 اما آنچه از برخی صحابه نقل شده که آنها پیش از پراکنده شدن، سوره عصر را برای یکدیگر می‌خواندند، این ممکن است از بعضی صحابه رخ داده باشد ولی من نمی‌دانم که این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده باشد.


[۱] سنن أبو داود: كتاب الأدب، باب في كفارة المجلس، شماره (٤٨٥٧)، وسنن ترمذي: كتاب الدعوات، باب ما يقول إذا قام من مجلسه، شماره (٣٤٣٣) ، و سنن نسائي: كتاب السهو، نوع آخر من الذكر بعد التسليم شماره (١٣٤٤).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يقول البعض في ختام المجلس وبعد دعاء الختام يقول ﴿ سُبۡحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ* وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِینَ* وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ ﴾ [الصافات: ۱۸۰-۱۸۲]. وكذلك سورة العصر، فهل هذا سنة أم بدعة ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: هذا ليس بسُنة، والسُّنة في ختام المجلس أن يقول: «اللهم ربنا وبحمدك أشهد ألا إله إلا أنت، أستغفرك وأتوب إليك».

وأما ما ورد عن بعض الصحابة أنهم كانوا لا يتفرقون حتى يقرأ بعضهم على بعض سورة العصر، فهذا لعله وقع من بعضهم، ولكني لا أعلمه عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-.

مطالب مرتبط:

(۶۹۰۱) آیا تفاوتی بین کبر، غرور، خودبزرگ‌بینی، تفاخر و عُجب وجود دارد؟

از بهترین توضیحاتی که در مورد تفاوت‌های این واژه‌ها دیده‌ام، تفاوت‌هایی دقیقی است که حافظ ابن قیم رَحِمَهُ‌الله در آخر کتاب «الروح» نوشته است بنابراین، سؤال‌کننده را به آنچه ابن قیم رَحِمَهُ‌الله ذکر کرده است، ارجاع می‌دهم....

ادامه مطلب …

(۶۸۶۶) حکم بیان گناه پس از توبه

جایز نیست کسی که گناهی کرده و از آن توبه کرده است، آن را برای دیگران فاش کند زیرا این به معنای فاش کردن آن چیزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن را پوشانده است و این بر خلاف عافیت است...

ادامه مطلب …

(۶۸۵۷) حکم جایگزینی شخصی دیگر در معاینه پزشکی دانشگاه

این کار از دو جهت حرام است:...

ادامه مطلب …

(۶۸۸۰) آیا جایز است که مرد به زن اجنبی (نامحرم) سلام یا مصافحه کند؟

جایز نیست که مرد با زن اجنبی (نامحرم) مصافحه کند و منظور از زن اجنبی زنی است که از محارم او نیست و تفاوتی نمی‌کند که به‌طور مستقیم دست بدهد یا از پشت مانع...

ادامه مطلب …

(۶۸۸۱) هدف و ماهیت اختراعات غربی

درباره وسایل سرگرمی، رفاه و آسایش که ما را با آن‌ها غرق کرده‌اند، بی‌شک این‌ها از نعمت‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر بنده است که افرادی را مسخر کرده تا برای او چیزهایی فراهم کنند که به رفاه و راحتی او کمک کند و امور سخت را برایش آسان نماید و بدون شک این‌ها از نعمت‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است....

ادامه مطلب …

(۶۸۴۵) درمان حسادت چیست؟

درمان حسادت این است که وقتی چیزی او را به شگفت می‌آورد، برای او دعای برکت کند و بگوید: (بَارَكَ اللّٰهُ عَلَيك) یا (تباركَ الله) و امثال آن....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه