جمعه 1 شوال 1447
۲۹ اسفند ۱۴۰۴
20 مارس 2026

(۶۸۹۲) حکم تلاوت آیات پایانی سوره صافات و سوره عصر پس از ختم مجلس

(۶۸۹۲) سوال: بعضی در خاتمه‌ی مجلس و بعد از دعای پایان مجلس، می‌گویند: {سُبۡحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ* وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِینَ* وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ} [سوره الصافات: ۱۸۰-۱۸۲]: (پروردگار تو که پروردگار عزت است، از آنچه (مشرکان) توصیف می‌کنند، پاک و منزه می‌باشد* و سلام، بر رسولان* و سپاس و ستایشِ مخصوص الله است که پروردگار جهانیان است) همچنین سوره‌ی عصر، آیا این سنت است یا بدعت؟

جواب:

این سنت نیست و سنت در پایان مجلس این است که بگوید: «سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ»[۱]: (بار الهی تو پاک و منزهی تو را ستایش می‌کنم و گواهی می‌دهم که بجز تو معبود دیگری «بحق» وجود ندارد و از تو آمرزش می‌خواهم و بسوی تو توبه می‌کنم).

 اما آنچه از برخی صحابه نقل شده که آنها پیش از پراکنده شدن، سوره عصر را برای یکدیگر می‌خواندند، این ممکن است از بعضی صحابه رخ داده باشد ولی من نمی‌دانم که این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده باشد.


[۱] سنن أبو داود: كتاب الأدب، باب في كفارة المجلس، شماره (٤٨٥٧)، وسنن ترمذي: كتاب الدعوات، باب ما يقول إذا قام من مجلسه، شماره (٣٤٣٣) ، و سنن نسائي: كتاب السهو، نوع آخر من الذكر بعد التسليم شماره (١٣٤٤).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يقول البعض في ختام المجلس وبعد دعاء الختام يقول ﴿ سُبۡحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ* وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِینَ* وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ ﴾ [الصافات: ۱۸۰-۱۸۲]. وكذلك سورة العصر، فهل هذا سنة أم بدعة ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: هذا ليس بسُنة، والسُّنة في ختام المجلس أن يقول: «اللهم ربنا وبحمدك أشهد ألا إله إلا أنت، أستغفرك وأتوب إليك».

وأما ما ورد عن بعض الصحابة أنهم كانوا لا يتفرقون حتى يقرأ بعضهم على بعض سورة العصر، فهذا لعله وقع من بعضهم، ولكني لا أعلمه عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-.

مطالب مرتبط:

(۶۹۳۱) حکم حضور داماد در مجلس زنانه عروسی

این عادت، عادتی قبیح و ناپسند است و با توجه به پیامدهای آن که منجر به تحریک شهوات و ایجاد فتنه می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۸۵۲) حکم اطاعت کارگر از کارفرما در امور حرام

بر کارگر جایز نیست که صاحب کار را در انجام کارهای حرام اطاعت کند و در چنین شرایطی بر شما واجب است که امتناع کنید و مقاومت کنید....

ادامه مطلب …

(۶۹۲۱) حکم افراط در شوخی کردن بین دوستان

زیاد شوخی کردن خیری در آن نیست و شاید گفته‌ شود: شوخی در سخن مانند نمک در غذاست؛ بدون آن غذا خوب نمی‌شود اما اگر زیاد شود، غذا نیز خراب می‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۹۰۲) چگونه می‌توانم بر نفسم محافظت کنم؟

جایز نیست که انسان با ترک آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برایش حلال کرده است، عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را کند زیرا این از افراط و زیاده‌روی در دین است بلکه آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برایت حلال کرده است به خاطر به جا آوردن این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که می‌فرماید:...

ادامه مطلب …

(۶۹۳۶) آیا برای من جایز است که با مادرم زندگی کنم در حالی که او تحت قیمومیت مرد دیگری است؟

هیچ اشکالی برای تو و برادرت نیست که در کنار مادرتان زندگی کنید زیرا خانه متعلق به اوست و او مالک آن است...

ادامه مطلب …

(۶۸۹۵) حکم کوتاهی حافظ قرآن در عمل به نماز شب و تلاوت مستمر

به خاطر این گناهکار نیست زیرا انسان هر زمان که واجبات اسلام و ارکان آن را به جا آورد، گناهی بر او نیست اما شایسته است از آنجایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به او نعمت حفظ قرآن عطا کرده، بر تلاوت قرآن حریص باشد زیرا تلاوت قرآن پاداش بزرگی دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه