(۶۸۵۲) سوال: من در یکی از رستوران‌ها کار می‌کردم بعد از یک ماه، صاحب رستوران از من خواست که به محل فروش مشروبات بروم و برای او مشروب مسکر بخرم و وقتی من امتناع کردم، تهدید کرد که دستمزدم را به من نخواهد داد مگر اینکه آن مشروب را بیاورم به همین دلیل، مجبور شدم و رفتم و برای او مشروب خریدم، از نظر شما حکم شرع در این وضعیت چیست؟

جواب:

بر کارگر جایز نیست که صاحب کار را در انجام کارهای حرام اطاعت کند و در چنین شرایطی بر شما واجب است که امتناع کنید و مقاومت کنید و نباید به هیچ عنوان برای او مشروب بخرید حتی اگر شما را از کار اخراج کند، رزق و روزی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ گسترده است و کسی که به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیزی را ترک کند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به او بهتر از آن را عطا خواهد کرد: {وَمَن یَتَّقِ ٱللَّهَ یَجۡعَل لَّهُۥ مَخۡرَجࣰا* وَیَرۡزُقۡهُ مِنۡ حَیۡثُ لَا یَحۡتَسِبُ} [سوره الطلاق: ۲-۳]: (و هرکس که از الله بترسد، (الله) راه نجاتی برای او قرار می‌دهد* و او را از جایی که گمان ندارد روزی می‌دهد): {وَمَن یَتَّقِ ٱللَّهَ یَجۡعَل لَّهُۥ مِنۡ أَمۡرِهِۦ یُسۡرࣰا} [سوره الطلاق: ۴]: (و هرکس از الله بترسد، (الله) کارش را برایش آسان می‌سازد).

هر چیزی که مخلوق به تو دستور دهد و آن معصیت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، جایز نیست آن را انجام دهی زیرا اطاعت مخلوق در حالی که معصیت خالق می‌باشد، جایز نیست اگر به دقت به قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توجه کنی که می‌فرماید: {یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ أَطِیعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِیعُوا۟ ٱلرَّسُولَ وَأُو۟لِی ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡ} [سوره النساء: ۵۹]: (ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! اطاعت کنید الله را، و اطاعت کنید پیامبر، و صاحبان امر‌تان را) می‌بینی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اطاعت از صاحبان امر را تابع اطاعت از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول قرار داده است از همین رو دوباره کلمه “اطاعت” را برای اولی‌الامر تکرار نکرده یعنی نفرموده: یَـأَیها ٱلذِین ءَامنُوا۟ أَطیعوا۟ ٱللَّه وَأَطیعوا۟ ٱلرسول وَ أطیعوا أُو۟لِی ٱلۡأَمۡر بلکه فرموده است: {أَطِیعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِیعُوا۟ ٱلرَّسُولَ وَأُو۟لِی ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡ} [سوره النساء: ۵۹]: (اطاعت کنید الله را، و اطاعت کنید پیامبر، و صاحبان امر‌تان را) لذا اطاعت از صاحبان امر را تابع اطاعت از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و پیامبرش قرار داد.

حال اگر ولی‌امر که واجب است از او اطاعت شود، شرط در اطاعتش این است که تابع اطاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول باشد، پس مردی که تنها در چارچوب وظایف شغلی باید از او اطاعت کرد، چگونه است؟

خلاصه پاسخ این است: اگر صاحب کار به تو بگوید برای او مشروب بخری، جایز نیست که از او اطاعت کنی حتی اگر تو را از کار اخراج کند.