(۶۸۱۸) سوال: شخصی هر چه از فصل گندم و جو باقی می‌ماند را می‌سوزاند تا از برخی دانه‌ها، علف‌های هرز و گیاهان مضر در محصول گندم خلاص شود، او می‌گوید: اما می‌دانم که در زمین مورچه، موش و حشرات وجود دارند که می‌سوزند و من مجبور به این کار هستم، آیا این کار حرام است؟ و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شما را جزا دهد.

جواب:

قبل از اینکه به این سؤال پاسخ دهم، از سوال کننده می‌پرسم: آیا او زمین را پس از کاشت می‌سوزاند تا مورچه‌ها و دیگر موجودات در آن بمیرند؟ اگر هدف او این باشد، براساس نظر علما این کار حرام یا مکروه است.

اما اگر هدفش این نیست و تنها قصد پاکسازی زمین از گیاهان هرز و گیاهان مضر به کشت را دارد، در این صورت اشکالی در آن نیست زیرا آنچه از حشرات و دیگر موجودات می‌سوزند، به‌طور غیر مقصود سوخته‌اند و من معتقدم که او دوست دارد که هیچ‌یک از آن موجودات در زمین نباشند و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده است که نخل‌های بنی‌نضیر در مدینه را آتش زد [۱]و نخل‌ها معمولاً خالی از جوجه‌های پرنده یا خود پرندگان که شب‌ها در آنجا پناه می‌گیرند، نیستند همچنین زمین این نخل‌ها نیز خالی از حشرات کوچک نیست و با این حال رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن‌ها را آتش زد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای ما الگوی و اسوه‌ی نیکی می‌باشد.

بین کسی که قصد نابودی این حشرات را دارد، که این کار براساس نظر علما مکروه یا حرام است و کسی که قصد پاکسازی زمین از گیاهان هرز و مضر به کشت را دارد، تفاوت وجود دارد و (در صورت دوم) حتی اگر مورچه‌ها و حشرات کوچک خزنده یا پرنده از بین بروند، اشکالی ندارد.

[۱] تخریج آن گذشت.