جمعه 1 شوال 1447
۲۸ اسفند ۱۴۰۴
20 مارس 2026

(۶۷۳۲) تفاوت بین رؤیا و حُلم چیست؟

(۶۷۳۲) سوال: تفاوت بین رؤیا و حُلم چیست؟ و چگونه می‌توانیم رؤیا را از حلم تشخیص دهیم؟

جواب:

آنچه انسان در خواب می‌بیند به سه دسته تقسیم می‌شود:

اول: رؤیا، که این از جانب الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ در این حالت ملائکه‌ای برای خواب‌بیننده مثالی در خواب می‌آورد که این مثال بیانگر چیزی است که برای بیننده اتفاق می‌افتد یا قبلاً از او سر زده است و صحت یا فساد آن برایش آشکار می‌شود علامت رؤیا این است که آنچه در خواب دیده می‌شود، به وقوع می‌پیوندد.

دوم: حلم از شیطان است؛ شیطان در خواب چیزهایی را به انسان نشان می‌دهد که او را ناراحت و نگران می‌کند زیرا شیطان تلاش می‌کند که فرزندان آدم را مضطرب و غمگین کند، همان‌طور که الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده است: {إِنَّمَا ٱلنَّجۡوَىٰ مِنَ ٱلشَّیۡطَـٰنِ لِیَحۡزُنَ ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ وَلَیۡسَ بِضَاۤرِّهِمۡ شَیۡـًٔا إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِ} [سوره المجادلة: ۱۰]: (جز این نیست که نجوا از (سوی) شیطان است، تا کسانی را که ایمان آورده‌اند اندوهگین سازد، و جز به فرمان الله نمی‌تواند هیچ ضرری به آن‌ها برساند).

وقتی انسان چنین احلامی می‌بیند، دوای آن، این است که از شر شیطان و از شر آنچه دیده به الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد، سه بار به سمت چپ خود تف کند سپس به سمت دیگری بچرخد و آن خواب را برای کسی تعریف نکند چراکه این خواب به او ضرری نخواهد رساند.

سوم: بازتاب است؛ خواب‌بیننده، خواب‌هایی مربوط به چیزهایی که در بیداری اتفاق افتاده  است می‌بیند یا از اموری که در بیداری برای او اتفاق افتاده و نفسش به آن تعلق داشته، باشد یا چیزی نزدیک به آن را در خواب ببیند که این نوع خواب‌ها (قسمت سوم) حکمی ندارد زیرا از جنس حدیث نفس می‌باشد (یعنی صرفاً بازتابی از افکار روزانه و ذهنی انسان است).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ، ما الفرق بين الرؤيا والحلم؟ وكيف نعرف الرؤيا من الحلم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى- ما يراه الإنسان في منامه ينقسم إلى ثلاثة أقسام:

قسم رؤيا: وهذه من الله -عز وجل – يضرب الملك مثلا للإنسان الرائي في منامه، يكون هذا المثل مُعَبّرا عن شيء يقع لهذا الرائي، أو عن شيء وقع منه، فيتبين له صحته، أو فساده، وعلامتها أن يقع الأمر مصدقا لها.

الثاني: حلم من الشيطان، يخيل للنائم أشياء تزعجه وتقلقه، لأن الشيطان حريص على ما يزعج بني آدم ويقلقهم ويحزنهم، كما قال الله -تعالى- ﴿ إِنَّمَا ٱلنَّجۡوَىٰ مِنَ ٱلشَّیۡطَـٰنِ لِیَحۡزُنَ ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ وَلَیۡسَ بِضَاۤرِّهِمۡ شَیۡـًٔا إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِ ﴾ [المجادلة: ١٠].

ومثل هذه الأحلام إذا رآها الإنسان، فإن دواءها أن يستعيذ بالله من شر الشيطان، وَمِنْ شَرِّ ما رأى، ويتفل على يساره ثلاث مرات، ثم ينقلب إلى الجنب الثاني، ولا يحدث بذلك أحدا، فإنها لا تضره.

والقسم الثالث: مَراء، يراها النائم مما يقع له من الأمور في حال يقظته،

وقد تكون هذه الأمور التي مرت به في حال اليقظة تعقلت بها نفسه، فيراها في منامه، أو ما يقاربها، وهذه الأخيرة لا حكم لها، لأنها من جنس حديث النفس.

مطالب مرتبط:

(۶۷۴۷) آیا مسلمان یا مؤمن می‌تواند در خواب، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را ببیند؟

ممکن است انسان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را در خواب ببیند، اما  دیدن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، شرط و از مقتضیات ایمان نیست...

ادامه مطلب …

(۶۷۴۲) پرسشی درباره صحت رؤیای دیدار با خویشاوندان متوفی در خواب

این رؤیاها ممکن است صحیح باشند و ممکن است از حدیث نفس (افکار درونی فرد نشأت گرفته) باشند لذا ممکن است فرد در بیداری به مردگان خود فکر کند، گویا که آن‌ها را مخاطب قرار می‌دهد و با آن‌ها صحبت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۶۷۵۱) حکم توصیه به ازدواج در رؤیا

باید بررسی شود که آیا واقعیت با این رؤیا مطابقت دارد یا خیر و اگر مطابقت دارد، این خواب حق است و اگر مطابقت ندارد، خواب‌های آشفته می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۶۷۳۴) چه زمانی رؤیایی که انسان در خواب می‌بیند، درست یا واقعی است؟

اگر انسان در بیداری خود راستگو باشد و ایمان و تقوا داشته باشد، غالباً رؤیای او صادق خواهد بود.....

ادامه مطلب …

(۶۷۳۱) تفاوت بین حُلم و رؤیا چیست؟

حلم از شیطان است،  اما رؤیا از جانب الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است....

ادامه مطلب …

(۶۷۳۷) آیا خواندن کتاب «تعطیر الأنام» از نابلسی که در مورد تعبیر خواب‌ها است، جایز است؟

تعبیر خواب‌ها، چه از طریق کتاب «تعطیر الأنام» که ذکر کردید و اگرچه من این کتاب را ندیده‌ام و چه از طریق دیگری باشد، شایسته نیست که انسان خود را در آن خسته کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه