(۶۷۳۴) سوال: چه زمانی رؤیایی که انسان در خواب می‌بیند، درست یا واقعی است؟ و چه کسانی رؤیاهایشان به حقیقت می‌پیوندد؟

جواب:

معمولاً مرد مؤمن و صادق است که رؤیایش درست و واقعی می‌باشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز خبر داده است که: «الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ»[۱]: (خواب صالح بخشی از چهل و شش بخش نبوت است).

اگر انسان در بیداری خود راستگو باشد و ایمان و تقوا داشته باشد، غالباً رؤیای او صادق خواهد بود.

اما باید دانسته شود که آنچه انسان در خواب می‌بیند به سه دسته تقسیم می‌شود: رؤیا، حلم، و ترساندن از جانب شیطان؛ لذا رؤیا همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دربار‌ی آن فرمودند: «جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ»: (بخشی از چهل و شش بخش نبوت است) و غالباً به وقوع می‌پیوندد، اما گاهی وقوع آن دقیقاً همان چیزی است که انسان در خواب دیده است و گاهی وقوع آن به صورتی است که در خواب به شکل ضرب‌المثل دیده شده است؛ یعنی مثل زده می‌شود و سپس واقعیت بر اساس این مثل اتفاق می‌افتد و دقیقاً مطابق با آن نیست؛ مانند زمانی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پیش از غزو‌ه‌ی احد در خواب دیدند که در شمشیرشان شکافی افتاده و گاوهایی قربانی می‌شوند؛ آن شکاف در شمشیر نشانه شهادت عمویشان حمزه بن عبدالمطلب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ [۲]بوده زیرا قبیله‌ و خانواده‌ی انسان مانند شمشیرش از او دفاع و حمایت می‌کنند و گاوهای قربانی شده، نشانه شهادت صحابه‌های بوده که شهید شدند زیرا گاوها دارای خیر و برکت زیادی هستند و صحابه نیز اهل علم و نفع برای خلق و اهل اعمال صالح بودند.

اما حلم چیزی است که انسان در خواب می‌بیند و آن در واقعیت زندگی در جریان بوده لذا بسیاری از مردم در خواب چیزی می‌بینند که در بیداری برایشان اتفاق افتاده است یا در بیداری به آن فکر کرده‌اند و این نوع خواب حکمی ندارد.

اما سومین نوع، خواب‌های ترس‌آور است که از جانب شیطان است؛ لذا شیطان در خواب برای انسان چیزهایی را به تصویر می‌کشد که او را از چیزی به نسبت خود، مال، خانواده، یا جامعه‌اش می‌ترساند زیرا شیطان دوست دارد مؤمنان را غمگین کند همان‌طور که الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده است: {إِنَّمَا ٱلنَّجۡوَىٰ مِنَ ٱلشَّیۡطَـٰنِ لِیَحۡزُنَ ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ وَلَیۡسَ بِضَاۤرِّهِمۡ شَیۡـًٔا إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِ} [سوره المجادلة: ۱۰]: (جز این نیست که نجوا از (سوی) شیطان است، تا کسانی را که ایمان آورده‌اند اندوهگین سازد، و جز به فرمان الله نمی‌تواند هیچ ضرری به آن‌ها برساند).

هر چیزی که زندگی انسان را آشتفه و مضطرب کند، شیطان بر آن حریص است چه در بیداری و چه در خواب باشد زیرا شیطان دشمن انسان است همان‌طور که الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده است: {إِنَّ ٱلشَّیۡطَـٰنَ لَكُمۡ عَدُوࣱّ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّا} [سوره فاطر: ۶]: (مسلما شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن گیرید).

در مورد نوع آخر، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما راهنمایی فرموده‌اند که چگونه از آن‌ها پرهیز کنیم لذا ایشان فرمودند: «الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنَ اللهِ، فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ مَا يُحِبُّ، فَلَا يُحَدِّثْ بِهَا إِلَّا مَنْ يُحِبُّ، وَإِنْ رَأَى مَا يَكْرَهُ فَلْيَتْفُلْ عَنْ يَسَارِهِ ثَلَاثًا، وَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ الشَّيْطَانِ وَشَرِّهَا، وَلَا يُحَدِّثْ بِهَا أَحَدًا فَإِنَّهَا لَنْ تَضُرَّهُ»[۳]: (خواب صالح از جانب الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است پس اگر یکی از شما خوابی را ببیند که آن را دوست دارد، آن را جز برای کسی که دوست دارد تعریف نکند و اگر خوابی دید که از آن بیزار است، سه بار به سمت چپ خود تف کند و از شر شیطان و شر آن خواب به الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و آن را برای کسی تعریف نکند زیرا این خواب به او آسیبی نخواهد رساند).

این حالت در بسیاری از مردم رخ می‌دهد و درباره‌ی آن زیاد سوال می‌شود اما درمان آن همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیان کرده‌اند: از شر شیطان رانده‌شده و از شر آنچه دیده‌ای به الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببر و آن را برای کسی تعریف نکن و اگر این خواب در خواب شخصی شما رخ داد، به پهلوی دیگر بخوابید و سه بار به سمت چپ خود تف کنید.

[۱] صحیح بخاری: كتاب التعبير، باب الرؤيا الصالحة جزء من ستة وأربعين جزءا من النبوة، شماره (٦٥٨٨).

[۲] بودصحیح بخاری: كتاب المناقب، باب علامات النبوة في الإسلام، شماره (٣٤٢٥)، وصحیح مسلم: كتاب الرؤيا، باب رؤيا النبي  صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شماره (۲۲۷۲).

[۳] صحیح مسلم: في أول كتاب الرؤيا، شماره (٢٢٦١).