(۶۷۲۹) سوال: حکم تعبیر خواب‌ها چیست؟

جواب:

اولاً؛ برای انسان شایسته نیست که به خواب‌ها وابسته شود یا به آنها اهمیت بدهد بلکه بهتر است از آنها چشم‌پوشی کند زیرا اگر به خواب‌ها توجه کند و از دیدن خواب‌های ناخوشایند ناراحت شود، شیطان با او بازی می‌کند و چیزهایی را در خواب به او نشان می‌دهد که او را نگران و مضطرب می‌سازد؛ پس بهتر است انسان خواب‌ها را فراموش کند و به آنها اهمیت ندهد و بعد از بیدار شدن آن را به خاطر نیاورد.

من می‌گویم: خواب‌هایی که انسان در خواب می‌بیند سه نوع هستند:

اول: خواب‌هایی که از جانب شیطان است: و انسان چیزهایی را می‌بیند که او را غمگین می‌کند یا چیزهایی که وقوع آنها ممکن نیست، این نوع خواب‌ها از شیطان است اما وجه اینکه انسان را غمگین می‌کند، از جانب شیطان می‌باشد به این دلیل است که شیطان تلاش می‌کند غم و اندوه را در دل فرزندان آدم وارد کند همان‌طور که الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن کریم می‌فرماید: {إِنَّمَا ٱلنَّجۡوَىٰ مِنَ ٱلشَّیۡطَـٰنِ لِیَحۡزُنَ ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟} [سوره المجادلة: ۱۰]: (جز این نیست که نجوا از (سوی) شیطان است، تا کسانی را که ایمان آورده‌اند اندوهگین سازد) لذا شیطان همواره می‌خواهد که مؤمن در حزن و اندوه بماند، بنابراین این نوع خواب‌ها از جانب شیطان است و اصل آن است که واجب می‌باشد از آنها روی گردانی شود و پی آن را نگرفت و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ رُؤْيَا يُحِبُّهَا، فَإِنَّمَا هِيَ مِنَ اللَّهِ، فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ عَلَيْهَا، وَلْيُحَدِّثْ بِهَا، وَإِذَا رَأَى غَيْرَ ذَلِكَ مِمَّا يَكْرَهُ، فَإِنَّمَا هِيَ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَلْيَسْتَعِذْ مِنْ شَرِّهَا، وَلا يَذْكُرْهَا لِأَحَدٍ، فَإِنَّهَا لَا تَضُرُّهُ»[۱]: (هنگامی که یکی از شما خوابی را ببیند که آن را دوست دارد، بداند که این خواب از سوی الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است پس الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به خاطر آن ستایش کند و آن را تعریف کند اما اگر خوابی دید که از آن خوشش نمی‌آید، بداند که این خواب از جانب شیطان است پس از شر آن پناه ببرد و آن را برای کسی تعریف نکند زیرا این خواب به او زیانی نمی‌زند).

 همچنین اگر انسان خوابی دید که امکان وقوع آن وجود ندارد، پس آن از جانب شیطان است؛ مردی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد خوابی که دیده بود از ایشان پرسید و گفت: ‌ای رسول الله، در خواب دیدم که گویا سرم از بدنم جدا شده است، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خندید و فرمود: «إِذَا لَعِبَ الشَّيْطَانُ بِأَحَدِكُمْ فِي مَنَامِهِ، فَلَا يُحَدِّثْ بِهِ النَّاسَ»[۲]: (اگر شیطان در خواب یکی از شما با شما بازی کند (و خواب آشفته‌ای ببیند)،  آن را برای دیگران تعریف نکند).

لذا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این را از بازی (و فریب) شیطان دانست.

دوم: خواب‌هایی که انسان به دلیل مشغولیت ذهنی‌اش به آن‌ها، آن را می‌بیند: اگر انسان به چیزی اهمیت دهد و به آن فکر کند، ممکن است آن را در خواب ببیند به خاطر همین گفته می‌شود: خواب‌های مردم برخاسته از افکار قلب‌هایشان است یعنی اگر انسان به چیزی بسیار اهمیت دهد، ممکن است به دلیل شدت اشتغال آن در قلبش و فکر کردن به آن، آن را در خواب ببیند و این واضح می‌باشد.

سوم: خواب‌هایی که از رؤیا‌ها هستند: و این رؤیا جزئی از چهل و شش جزء نبوت می‌باشند و این رؤیا اصل و اساسی دارند و معمولاً آرام و بدون اذیت شدن می‌باشد؛ لذا این رؤیا است اما اگر کسی خوابی دید که خوشایند نبود، باید از شر شیطان و شر آنچه دیده به الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و آن را به کسی نگوید، و این خواب به او ضرری نخواهد رساند و اگر خوابی دید که خوشایند بود، می‌تواند آن را به دیگران بگوید، ولی نباید به کسی که ترس حسادت از او می‌رود، بگوید و به همین خاطر وقتی یوسف عَلَيْهِ‌السَّلَام به پدرش گفت: {يَـٰۤأَبَتِ إِنِّی رَأَیۡتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوۡكَبࣰا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ رَأَیۡتُهُمۡ لِی سَـٰجِدِینَ* قَالَ یَـٰبُنَیَّ لَا تَقۡصُصۡ رُءۡیَاكَ عَلَىٰۤ إِخۡوَتِكَ فَیَكِیدُوا۟ لَكَ كَیۡدًاۖ إِنَّ ٱلشَّیۡطَـٰنَ لِلۡإِنسَـٰنِ عَدُوࣱّ مُّبِینࣱ}[سوره يوسف: ۵-۴]: (پدرم! همانا من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم، آن‌ها را برای خود سجده‌کنان دیدم* (یعقوب) گفت: «ای پسرکم! خواب خود را برای برادرانت باز‌گو نکن، که برای تو نقشه‌ی بدی می‌اندیشند، بی‌گمان شیطان برای انسان دشمن آشکار است).

ابتدا پدرش از ترس اینکه مبادا برای او نقشه‌ای بکشند او را از گفتن این خواب به برادرانش هشدار داد؛ پس اگر انسان خوابی ببیند که آن را دوست دارد و از آن خوشحال می‌شود، باید الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به خاطر آن ستایش کند اما نباید آن را برای کسی تعریف کند مگر آن کسی که آنچه را برای خودش دوست می‌دارد برای او نیز دوست می‌دارد زیرا بسیاری از مردم شرور هستند و ممکن است اگر خواب را برای آنها تعریف کند، نقشه‌ای برای او بکشند تا این رؤیا محقق نشود.

[۱] صحیح بخاری: كتاب التعبير، باب الرؤيا من الله، شماره (٦٥٨٤).

[۲] صحیح مسلم: كتاب الرؤيا، باب لا يخبر بتلعب الشيطان به في المنام، شماره (٢٢٦٨).