پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۶۷۱۵) حکم شرعی مواجهه با تقلب هم‌کلاسی‌ها و گزارش آن به معلم

(۶۷۱۵) سوال: او دانش‌آموز دبیرستانی است و در ایام امتحانات برخی از دانش‌آموزان تقلب می‌کنند او چکار باید کند؟ آیا به معلم گزارش دهد؟ آیا گناهی بر او است؟ و اگر دانش‌آموزان از این موضوع باخبر شوند، ممکن است او را نفرین کنند آیا این دعا مستجاب می‌شود؟

جواب:

اگر دانش‌آموزی در جلسه امتحان کسی را در حال تقلب ببیند، بر او واجب است که موضوع را به مراقب امتحان گزارش دهد و اگر این گزارش نتیجه‌ای نداشت، باید به مدیر اطلاع دهد و سکوت در برابر این موضوع حلال نیست، زیرا تقلب از گناهان کبیره است چنانچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا»[۱]: (کسی که ما را فریب دهد، از ما نیست).

و هنگامی که از گناهان کبیره است، امری منکر است و نهی از منکر واجب است و اگر دانش‌آموز موضوع را به کسی که می‌تواند  او را مجازات کند، گزارش دهد و متقلب مجازات شود، متقلب در اینجا مظلوم نیست بلکه به نوعی کمک شده است، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِما أَوْ مَظْلُومًا. قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ نَنْصُرُهُ ظَالِما؟ قَالَ: تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ»[۲]: (برادرت را یاری کن، چه ظالم باشد و چه مظلوم؛ (اصحاب) گفتند: ‌ای رسول الله، مظلوم را یاری می‌دهیم اما چگونه ظالم را یاری کنیم؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: دست او را از ظلم بازدار).

اگر متقلب کسی که او را گزارش داده است نفرین کند، این دعا مستجاب نمی‌شود زیرا او در آن گناه‌کار و ظالم است و الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ} [سوره البقرة: ۲۵۸]: (و الله قوم ستمگر را هدایت نمی‌کند) و الله: {لَا یُفۡلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ} [سوره اﻷنعام: ۲۱]: (ستمکاران رستگار نخواهند شد) لذا دعای او هرگز مستجاب نخواهد شد.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إنها طالبة في المرحلة الثانوية، وفي أيام الامتحانات تقوم البعض من الطالبات بالغش فماذا تفعل؟ هل تقوم بإخبار المُعَلَّمَة؟ وهل عليها شيء ؟ وإذا عَرَفَت الطالبات بذلك، فقد يدعون عليها، فهل هذه الدعوة تستجاب؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا رأى الطالب، أو الطالبة مَن يَغُشُ في صالة الامتحان، فالواجب أن يرفع أمره إلى المراقبة، أو المراقب، وإذا لم يُجدِ ذلك شيئا، فليرفعه إلى المدير أو المديرة، ولا يحل له السكوت على ذلك، لأن الغش من كبائر الذنوب قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا».

وإذا كان من كبائر الذنوب، فهو منكر والنهي عن المنكر واجب، وإذا رفع الطالب الأمر إلى من يُمكنه أن يعاقب على ذلك، ثم عُوقب هذا الغاش، فإن ذلك الغاش ليس مظلوما بهذا، بل هو منصور، لأن النبي صلى الله عليه وسلم لما قال: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِا أَوْ مَظْلُومًا». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ تَنْصُرُهُ ظَالِما؟ قَالَ: «تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ».

وإذا دعا الغاش على من أخبر عنه، فإن دعوته لا تُقبل، لأنه آثم فيها وظالم، والله تعالى ﴿ وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ ﴾ [البقرة: ٢٥٨]. وأخبر -سبحانه وتعالى – أنه ﴿ لَا یُفۡلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴾ [الأنعام: ٢١]، فدعاؤه لن يستجاب.

مطالب مرتبط:

(۶۷۰۲) حکم برگزاری جشن و اهدای هدیه از سوی معلمان به مدیر مدرسه

دعوت کردن اشکالی ندارد - دعوت معمولی - اما دادن هدایا جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۶۷۰۹) چگونه می‌توانم بدون گناه و نافرمانی والدین در دانشگاه مختلط ادامه دهم؟

اگر برای او ممکن باشد که تحصیلش را به دانشگاه‌های دیگری در زمینه‌ای دیگر منتقل کند که در آن این اختلاط اتفاق نیفتد، این کار اولویت دارد و بهتر است و اگر این ممکن نباشد، در خانه‌اش بماند و روزی الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ گسترده است....

ادامه مطلب …

(۶۷۲۱) آیا جایز است که دانش‌آموز در زمان امتحان به هم‌کلاسی خود کمک کند؟

به هیچ عنوان کمک به هم‌کلاسی در امتحان جایز نیست، زیرا این کار نوعی خیانت در امانت است...

ادامه مطلب …

(۶۷۰۴) بررسی حکم شرعی سهام‌گذاری و تقسیم سود در بوفه‌ی مدرسه

به نظر می‌رسد که اشکالی نداشته باشد زیرا این از مصلحت می‌باشد و به آن دانش‌آموزان اصل و سود آن برگردانده می‌شود لذا از دانش‌آموزانی که سهام داشتند چیزی کم نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۷۰۸) حکم نوشتن (بسم الله الرحمن الرحیم) بر تابلو سپس پاک کردن آن چیست؟

اشکالی ندارد که انسان بسمله (بسم الله الرحمن الرحیم) یا آیه‌ای از قرآن را بنوسید سپس بعد از اینکه منظور از نوشتن آن تمام شد، آن را پاک کند....

ادامه مطلب …

(۶۷۲۰) برخی دانشجویان در طول امتحانات تقلب می‌کنند، حکم آن چیست؟

برای دانشجو جایز نیست که در امتحانات تقلب کند، زیرا تقلب از گناهان بزرگ است چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه