(۶۶۳۱) آیا اگر انسان جواب کسی که به نسبت او قول یا فعل قبیحی را انجام داده است، بدهد گناه‌کار است؟

(۶۶۳۱) سوال: شیخ بزگوار، آیا اگر انسان جواب کسی که به نسبت او قول یا فعل قبیحی را انجام داده است، بدهد گناه‌کار است؟ و در این حالت چه چیزی بر انسان واجب می‌باشد؟

جواب:

اگر انسان جواب ظلم کسی را به مانند ظلمش بدهد، گناهی ندارد و بلکه او عادل می‌باشد، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده‌اند: {وَجَزَٰٓؤُا۟ سَیِّئَةࣲ سَیِّئَةࣱ مِّثۡلُهَا} [سوره الشورى: ۴۰]: (و جزایی بدی، بدیی همانند آن است) و: {وَإِنۡ عَاقَبۡتُمۡ فَعَاقِبُوا۟ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبۡتُم بِهِۦ} [سوره النحل: ۱۲۶]: (و اگر خواستید مجازات کنید، پس چنان مجازات کنید که شما را مجازات کرده‌اند) و: {فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ عَلَیۡكُمۡ فَٱعۡتَدُوا۟ عَلَیۡهِ بِمِثۡلِ مَا ٱعۡتَدَىٰ عَلَیۡكُمۡ} [سوره البقرة: ۱۹۴]: (پس هر کس تعدی و تجاوز کرد، همان گونه که بر شما تعدی کرده؛ بر او تعدی کنید) اما اگر آن شخص اهلیت عفو و گذشت را دارد، عفو و گذشت بهتر می‌باشد چنانچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {فَمَنۡ عَفَا وَأَصۡلَحَ فَأَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ} [سوره الشورى: ۴۰]: (پس هر کس که در گذرد، و اصلاح (و آشتی) کند، پاداشش بر الله است) اما اگر اهلیت آن را ندارد و او بسیار شرور و تجاوز کار است که اگر بخشیده شود به دیگری ظلم می‌کند، در این صورت نبخشیدن او و گرفتن حقش از او بهتر می‌باشد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در عفو، اصلاح را شرط کرده است و فرموده: {فَمَنۡ عَفَا وَأَصۡلَحَ فَأَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ} [سوره الشورى: ۴۰]: (پس هر کس که در گذرد، و اصلاح (و آشتی) کند، پاداشش بر الله است) بنابراین بخشش، مطلقا از گرفتن حق و نبخشیدن بهتر نیست بلکه مشروط به شرطی می‌باشد که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ذکر کرده و آن اصلاح است.

در این مناسبت دوست دارم بیان کنم که بسیاری از مردم وقتی یکی از نزدیکان او با ماشین تصادف می‌کند عجله می‌نماید و شخصی که در تصادف مقصر بوده را می‌بخشد و این نیاز به تأمل دارد؛ لذا بهتر آن است که نگاه کند و بنگرد: آیا این شخصی که تصادف را به وجود آورده، انسانی بی‌پروا است که به مردم اهمیت نمی‌دهد و انسان نزد او گویا گله‌ی گوسفند است که در این صورت اهلیت بخشش را ندارد بلکه به مقتضای جرمش مؤاخده شود یا این که این شخص که سبب تصادف گشته انسانی آرام، خوب و نیک است ولی تصادف او مجرد قضا و قدر بوده و هیچ نوع تعمدی در آن از جانب او نبوده که در این صورت در حق او بخشش بهتر می‌باشد لذا هر کاری جایگاهی دارد؛ مهم آن است که انسان در عفو و گذشت شتاب نکند تا این که امر واضح گردد.

تعداد بازدید: 25

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ هل إذا رَدَّ الإنسان على شيء قبيح، من قول أو فعل صادِرٍ مِن شخص آخر يكون آنها؟ وماذا يجب على الإنسان في هذا الموقف؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا رَدَّ الإنسان على من ظلمه بمثل مظلمته، فإنه لا يكون آثما بل هو عادل، قال الله تبارك وتعالى ﴿ وَجَزَٰٓؤُا۟ سَیِّئَةࣲ سَیِّئَةࣱ مِّثۡلُهَا ﴾ [الشورى: ٤٠]، وقال تعالى ﴿ وَإِنۡ عَاقَبۡتُمۡ فَعَاقِبُوا۟ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبۡتُم بِهِۦ ﴾ [النحل: ١٢٦]، وقال تعالى ﴿ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ عَلَیۡكُمۡ فَٱعۡتَدُوا۟ عَلَیۡهِ بِمِثۡلِ مَا ٱعۡتَدَىٰ عَلَیۡكُمۡ ْ﴾ [البقرة: ١٩٤]. ولكن الأفضل العفو والصفح إذا كان صاحبه أهلا لذلك، لقول الله -تبارك وتعالى – ﴿ فَمَنۡ عَفَا وَأَصۡلَحَ فَأَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ ﴾ [الشورى: ٤٠]. أما إذا لم يكن صاحبه أهلا لذلك، بأن كان شريرًا معتديًا على الخلق، لو أنه عفا عنه لذَهَب يظلم آخر، فإن الأفضل ألا يعفو عنه، بل له أن يأخذ بحقه، بل أخذه بِحَقِّه أفضل، لأن الله -تعالى- شرط في العفو أن يكون إصلاحًا، فقال ﴿ فَمَنۡ عَفَا وَأَصۡلَحَ فَأَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ ﴾ [الشورى: ٤٠]، وحينئذ لا يكون العفو مطلقًا أفضل من المؤاخذة، بل هو مشروط بهذا الشرط الذي ذكره الله -عز وجل- وهو الإصلاح.

وبهذه المناسبة أَوَدُّ أن أبين أن كثيرًا من الناس إذا حصل من شخص حادث سيارة على قريب له ذهب يتعجل، ويعفو عن هذا الذي وقع منه الحادث، وهذا فيه نظر، فالأفضل أن يتأنى وينظر: هل هذا الذي وقع منه الحادث رجل مُتَهَوِّر لا يبالي بالناس ولا يهتم بهم، وكأن البشر عنده قطيع غنم، فإن هذا ليس أهلا لأن يُعفى عنه ، بل يؤاخذ بما يقتضيه جُرْمُه، أو إن هذا الرجل الذي حصل منه الحادث رجل هادئ خَيْرٌ طَيِّبٌ، لكن حصل منه الحادث مجرد قضاء وقَدَر ، ليس له به أي شيء من العدوان المتعمد؟ فحينئذ يكون العفو عن هذا أفضل، ولكلِّ مقام مقال، المهم ألا يتسرع الإنسان في العفو والصفح حتى يتبين الأمر.