(۶۳۵۰) سوال: معنای دعای رسول الله صَلّى‌اللهُ‌عَلَیهِ‌وَآلِهِ‌وَسَلَّم چیست که فرمود: «اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لَا يَنْفَع»^[۱]: (بارالها، به تو از علمی که نفعی ندارد پناه می‌برم)؟

جواب:

دعای «اللهم إني أعوذ بك من علم لا ينفع» به این معناست که علم در اینجا مقیّد شده به‌این‌که نافع نباشد، چون علم یا نافع است یا مضر، چون رسول الله صَلّى‌اللهُ‌عَلَیهِ‌وَآلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «وَالْقُرْآنُ حُجَّةٌ لَكَ أَوْ عَلَيْكَ»^[۲]: (و قرآن حجتی برای تو یا بر علیه تو است).

پس علمِ مربوط به شریعت، از این دو حال خارج نیست: یا برای صاحبش مفید است اگر به آن عمل کند، یا آن را تعلیم دهد، یا به‌سوی آن دعوت کند؛ و یا برای او مضر است اگر هیچ‌یک از این سه کار را نکند.

بنابراین گفتنِ «اللهم إني أعوذ بك من علم لا ينفع» به‌معنای این است که می‌گویی: «اللهم إني أعوذ بك من علم يضرّ» : (بار الهی از علمی که ضرر می‌رساند به تو پناه می‌برم).

[۲] صحیح مسلم: كتاب الطهارة، باب فضل الوضوء، شماره (۲۲۳).

[۱] صحیح مسلم: كتاب العلم، باب التعوذ من شر ما عمل ومن شر ما لم يعمل، شماره (۲۷۲۲).