سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۶۳۲۵) آیا خواندن دعاها و اذکار از کتاب‌های ادعیه جایز است؟

(۶۳۲۵) سوال: آیا خواندن دعاها و اذکار از کتاب‌های ادعیه جایز است؟

جواب:

اگر این کتاب‌ها فقط آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صورت صحیح یا حسن نقل شده را دربرداشته باشند، اشکالی ندارد که انسان یکی از این کتاب‌ها را بردارد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با اذکاری که در آن آمده یاد کند؛ زیرا بسیاری از اذکار هستند که انسان نمی‌تواند آن‌ها را حفظ کند.

و به مناسبت این موضوع، مایلم درباره کاری که برخی طواف‌کنندگان یا سعی‌کنندگان در حج یا عمره انجام می‌دهند تذکری بدهم: می‌بینی هر کس کتابچه‌ای به‌دست دارد که در آن نوشته شده دعای دور اول، دعای دور دوم، دعای دور سوم، تا آخر… این کار بدعت است و اهل علم به آن تصریح کرده‌اند و شایسته نیست که انسان این کتابچه‌ها را همراه خود ببرد؛ زیرا اگر اذکار موجود در آن‌ها صحیح باشند، جایگاه آن‌ها این مکان (طواف و سعی) نیست، بلکه در جای دیگر وارد شده‌اند و تخصیص آن‌ها به این مکان بدعت شمرده می‌شود، و اگر صحیح نباشند که بدتر و دورتر از سنت هستند و از همین‌رو ما به برادران معتمر، حاجیان و طواف‌کنندگان طواف مستحب نصیحت می‌کنیم که بر این کتابچه‌ها اعتماد نکنند، بلکه انسان بر آنچه در دل دارد اعتماد کند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با آنچه از خیر دنیا و آخرت می‌خواهد دعا کند، اگرچه تکرار کند: اللهم اغفر لي، اللهم اغفر لي، اللهم ارحمني، اللهم ارزقني، یا بگوید: لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الحمد، له الملك، وهو على كل شيء قدير، یا هر مقدار که بخواهد از قرآن بخواند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز قراءة الأدعية والأذكار مِن كُتب الأدعية؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا كانت هذه الكتب لا يُذكر فيها إلا الصحيح عن النبي أو الحسن، فلا بأس أن يأخذ الإنسان كتابا منها، ويذكر الله -عز وجل- بما فيها من الأذكار، لأن كثيرًا من الأذكار لا يمكن للإنسان أن يحفظها عن ظهر قلب.

وبالمناسبة أود أن أنبه على ما يحمله بعض الطائفين، أو بعض الساعين في حج، أو عمرة، فتجد كل واحد يحمل كُتيبا فيه دعاء الشوط الأول، ودعاء الشوط الثاني، ودعاء الشوط الثالث إلى آخره، فإن هذا بدعة، نَصَّ أهل العلم على ذلك، ولا ينبغي للإنسان أن يحمل هذه الكتيبات، لأن الأذكار الواردة فيها، إن كانت صحيحة، فهي ليست في هذا المحل، بل في محل آخر، وتخصيصها بهذا المحل يعتبر بدعة، وإن لم تكن صحيحة فهي أبعد وأبعد من السنة، ولهذا ننصح إخواننا المعتمرين والحجاج، والمتطوعين بالطواف ألا يعتمدوا على هذه الكتيبات، وأن يعتمد الإنسان على ما في نفسه، فيدعو الله -تعالى- بما يشاء من خيري الدنيا والآخرة ولو أن يكرر: اللهم اغفر لي، اللهم اغفر لي، اللهم ارحمني، اللهم ارزقني، أو يكرر: لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الحمد له الملك، وهو على كل شيء قدير، أو يقرأ ما شاء من القرآن.

مطالب مرتبط:

(۶۳۵۸) آیا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دعای خاصی هنگام افطار و هنگام سحری وارد شده است؟

اما در مورد سحری، دعای خاصی در این‌باره نمی‌شناسم، ولی دعاهای عمومی برای خوردن و نوشیدن در تمام حالات وجود دارد، مانند گفتن «بسم الله» هنگام خوردن یا نوشیدن، و مانند «الحمدلله» گفتن پس از پایان غذا؛...

ادامه مطلب …

(۶۳۱۹) حکم نصب ادعیه بر وسایل نقلیه و درب منازل

این کار به‌گمانم اشکالی ندارد؛ زیرا تذکری برای مردم است و بسیاری از مردم این دعاها را حفظ نیستند، پس وقتی این دعاها در برابر چشمانشان نوشته شده باشد، خواندن و تکرار آن برایشان آسان می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۳۴۲) حکم خواندن فاتحه پس از دعا و اهدای آن به روح پیامبر و اموات

توصیه ما به این افراد این است که به سنت پایبند باشند و سنت بعد از نماز فریضه، گفتن تسبیح، تکبیر و تهلیل است، همان‌گونه که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم انجام می‌داد و بدان دستور داده است اما دعا به صورت جمعی و سپس خواندن فاتحه، این کار بدعت است....

ادامه مطلب …

(۶۲۹۹) اوقات اجابت دعا کدام‌اند؟

زمان‌های اجابت، حالت‌های اجابت و مکان‌های اجابت، همه‌ی این‌هاست که شایسته است انسان آن‌ها را در نظر بگیرد از جمله‌ی زمان‌های اجابت، یک‌سوم آخر شب است...

ادامه مطلب …

(۶۳۰۳) چه اعمالی هستند که اگر انسان آن‌ها را قبل یا بعد از دعا انجام دهد، اجابت دعا قطعی خواهد بود؟

مهم‌ترین چیز برای تحقق اجابت دعا، اخلاص برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است...

ادامه مطلب …

(۶۳۴۳) حکم دعا کردن بر اقوام یا دیگران اگر آنها دشمن من باشند چیست؟

دعای انسان برعلیه دیگری اگر آن دیگری به او ظلم کرده باشد اشکالی ندارد،..

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه