(۶۲۳۹) سوال: بهترین روش برای نصیحت همسایهای که در نماز سستی میکند چیست؟
جواب:
بهترین روش برای نصیحت همسایه این است که به خانهاش بروی یا او را به خانهات دعوت کنی یا همراهش به بازار بروی و با او مهربانانه رفتار کرده، با سخن نیکو او را مخاطب قرار دهی و بگویی: «تو همسایهی منی و حقی بر گردن من داری، و رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم به نیکی درباره همسایه سفارش فرمودهاند، تو بر من حقی داری که در هر چیزی که برای دین و دنیایت سود دارد، یاریت کنم» سپس با لحنی که مناسب میبینی، سخنت را ادامه بده و بگو: «از بهترین چیزهایی که میتوانم به تو هدیه کنم، این است که تو را به پایبندی بر نمازها نصیحت کنم، زیرا نماز ستون دین است» و برایش از فضیلت نماز بگو و او را از ضایع کردن آن برحذر دار سپس بگو: «و از جمله اقامهی نماز و محافظت بر آن، این است که آن را با جماعت بخوانی» بعد از آن فضیلت نماز جماعت را برایش بیان کن و از ترک آن هشدار بده.
به گمان من، اگر انسان با روشی نیکو و نرم نصیحت شود و ناصح در نصیحتش برای الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ مخلص باشد، نه شماتتگر و نه سرزنشکننده، بیتردید کلام حق اگر از قلب نصیحتگر بیرون آید، بسیار تأثیر خواهد گذاشت، خواه در همان لحظه و خواه در آینده؛ آیا ندیدی هنگامی که موسی علیهالسلام در مجمع بزرگی با ساحران روبهرو شد، به آنان گفت: {وَیۡلَكُمۡ لَا تَفۡتَرُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبࣰا فَیُسۡحِتَكُم بِعَذَابࣲۖ وَقَدۡ خَابَ مَنِ ٱفۡتَرَىٰ} [سوره طه: ۶۱]: («وای بر شما! بر الله دروغ نبندید که با عذابی [سخت] نابودتان میسازد؛ و یقیناً هر کس [با فریبدادنِ مردم بر الله] دروغ بست، زیانکار گشت») سپس الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ فرمود: {فَتَنَـٰزَعُوۤا۟ أَمۡرَهُم بَیۡنَهُمۡ} [سوره طه: ۶۲]: ([جادوگران پس از هشدار موسی] در کارشان میان خود اختلاف ورزیدند) یعنی بلافاصله میانشان اختلاف افتاد، زیرا حرف “فاء” در {فَتَنَـٰزَعُوۤا۟} : (اختلاف ورزیدند) هم به معنای ترتیب و تعقیب است و هم دلالت بر سببیت دارد، وقتی بر جملهای وارد شود.
پس ببین که چگونه یک جمله در ساحران اثر گذاشت: در کارشان میان خودشان اختلاف ورزیدند و اگر در میان امتی یا گروهی اختلاف ایجاد شود، سرانجام کارشان شکست و خذلان خواهد بود؛ همانگونه که الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ فرمود: {وَلَا تَنَـٰزَعُوا۟ فَتَفۡشَلُوا۟ وَتَذۡهَبَ رِیحُكُمۡۖ وَٱصۡبِرُوۤا۟ۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّـٰبِرِینَ} [سوره اﻷنفال: ۴۶]: (و با یکدیگر کشمکش نکنید که سست میشوید و [توان و] اقتدارتان از بین میرود؛ و شکیبایی کنید که بیگمان، الله با شکیبایان است).
این چیزی است که من در نصیحت همسایهات درباره سستی در نماز جماعت مناسب میبینم، اگر این روش مؤثر بود، که مطلوب حاصل شده است و اگر سودی نداشت، وظیفه تو این است که موضوع را به مسئولان ذیربط گزارش دهی، و با این کار ذمهات برئ خواهد شد.