شنبه 25 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
8 آگوست 2026

(۶۲۱۸) حکم شرعی و راهکارهای غفلت ذهنی در عبادات و خطبه‌ی جمعه

(۲۶۱۸) سوال: من همیشه در فکر و خیال فرو می‌روم حتی گاهی در نماز و هنگام تلاوت قرآن و بعضی وقت‌ها نیمی از خطبه‌ی جمعه می‌گذرد در حالی که من سرگرم فکر هستم و اصلاً متوجه نمی‌شوم امام در خطبه چه گفت، نمی‌دانم چه کنم؛ آیا این گناه دارد یا نه؟

جواب:

می‌گوییم: کسی که در نماز جمعه حاضر می‌شود، واجب است که به خطبه‌ی امام گوش دهد و جایز نیست که از شنیدن آن با گفت‌وگو یا کار دیگری مشغول شود، این وسوسه‌ها و خیالات و افکاری که در چنین حالتی برایت پیش می‌آید از جانب شیطان است، تا تو را از یاد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باز دارد؛ چرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَوٰةِ مِن یَوۡمِ ٱلۡجُمُعَةِ فَٱسۡعَوۡا۟ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِ} [سوره الجمعة: ۹] (ای کسانیکه ایمان آوردهاید! هنگامیکه در روز جمعه برای نماز اذان گفته شد به سوی (نماز و) ذکر الله بشتابید).

پس بر تو واجب است که تا حد توان در رهایی از این حالت تلاش کنی، تا عبادت را با آرامش و بدون تشویش انجام دهی و به خطبه گوش فرا دهی و از آن بهره ببری و شبیه کسانی نباشی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درباره‌شان فرمود: {وَمِنۡهُم مَّن یَسۡتَمِعُ إِلَیۡكَ حَتَّىٰۤ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنۡ عِندِكَ قَالُوا۟ لِلَّذِینَ أُوتُوا۟ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ} [سوره محمد: ۱۶]: ([ای پیامبر،] برخی از منافقان به [گفتار] تو گوش فرامىدهند اما هنگامی که از نزد تو خارج مىشوند، به اهل دانش [با تمسخر] مىگویند: «[فهمیدید] لحظاتى پیش چه مىگفت؟») بلکه با دقت و توجه گوش بده و در معانی سخنان خطیب تأمل کن تا از این خطبه‌ی هفتگی‌ای و رفتن به سوی آن را الله واجب نموده است، بهره ببری.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا دائما أسرح وأفكر دائما، حتى في الصلاة وقراءة القرآن أحيانًا، وفي بعض المرات تمضي نِصف خُطبة الجمعة وأنا أفكر، ولا أدري ماذا قال الإمام في الخطبة وأنا لا أدري ماذا أفعل، هل على إثم أم لا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نقول: إن الواجب على من حضر الجمعة أن يستمع إلى خطبة الإمام، ولا يجوز له أن يتشاغل عن استماعها بكلام، ولا غيره، وهذه الوساوس والهواجس والتفكيرات التي تحدث لك في هذه الحال هي من الشيطان، لِيَصُدَّك عن ذِكْر الله، فإن الله – تعالى – يقول ﴿ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَوٰةِ مِن یَوۡمِ ٱلۡجُمُعَةِ فَٱسۡعَوۡا۟ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِ ﴾ [الجمعة: 9]. والواجب عليك أن تحاول بقدر ما تستطيع التخلص من هذا الأمر، حتى تقبل على عبادتك وأنت مستريح غير مُشَوَّش، وتستمع إلى الخطبة، وتنتفع بها، ولا تكون كالذين قال الله تعالى ﴿ وَمِنۡهُم مَّن یَسۡتَمِعُ إِلَیۡكَ حَتَّىٰۤ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنۡ عِندِكَ قَالُوا۟ لِلَّذِینَ أُوتُوا۟ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ ﴾ [محمد: ١٦]، بل استمع وانتبه وتأمل وتفكر في معاني ما يقوله الخطيب، حتى تنتفع من هذه الخطبة الأسبوعية التي أوجبها الله -تعالى- وأوجب السعي إليها.

مطالب مرتبط:

(۶۲۲۳) حکم هم‌خانه بودن با فرزند فاسق و حدود مسئولیت والدین در برابر او

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به‌خاطر نعمتی که به شما داده و شما را از آن‌چه این شخص بدان مبتلا شده حفظ کرده، شکر گزارید، و تا جایی که می‌توانید، در نصیحت او بکوشید...

ادامه مطلب …

(۶۲۲۲) حدود و مراتب امر به معروف و نهی از منکر در برابر گناهکاران

واجب بر تو این است که آن‌ها را نصیحت کنی، راهنمایی‌شان نمایی، و آن‌ها را از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بترسانی، اگر می‌ترسی که به سخنت اعتماد نکنند، از گفته‌های اهل علمی که مورد اعتماد آن‌ها هستند کمک بگیر، و اگر آن علما کتاب یا نوار یا پاسخ‌هایی دارند، مقداری از آن‌ها را در اختیارشان بگذار تا قانع شوند....

ادامه مطلب …

(۶۲۲۱) حكم تساهل گناهکاران با تکیه بر رحمت الهی

به این‌گونه افراد که گناه می‌کنند و بر آمرزش و رحمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تکیه دارند، می‌گوییم: آن‌ها در معرض خطری بزرگ‌اند؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در کتاب خود فرموده است...

ادامه مطلب …

(۶۲۲۴) وظیفه‌ی شرعی دختر در برابر پدری که به‌ صورت پنهانی مرتکب گناه می‌شود

بر این دختر واجب است که به هر طریقی که ممکن باشد، پدرش را نصیحت کند؛ چرا که از برّ و نیکی به پدر این است که فرزندش او را نصیحت نماید....

ادامه مطلب …

(۶۲۲۵) راه‌های تقویت ایمان و ثبات قلب در مسیر التزام دینی

انسان بشر است و بسته به آنچه بر قلبش وارد می‌شود، و آنچه با چشم می‌بیند و با گوش می‌شنود، تغییر می‌کند اما بر مؤمن واجب است که همواره از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درخواست ثبات کند و اسبابی را که باعث ثبات ایمان می‌شوند انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۶۲۰۹) حکم کسی که فرزندانش را از سن تمییز تا پانزده‌سالگی به نماز امر می‌کند، ولی بعد از آن فرزندان به حرف پدرشان گوش نمی‌دهند

گمان نمی‌کنم کسی که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه کند و از هدایت و راهنمایی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پیروی کند بدین صورت که فرزندان، چه پسر و چه دختر، را در هفت‌سالگی به نماز امر کند، و در ده‌سالگی بر آن‌ها برای نماز بزند، و برای هدایتشان از الله بخواهد سپس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را در مورد فرزندانش ناکام سازد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه