شنبه 22 ذیقعده 1447
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
9 می 2026

(۶۲۲۲) حدود و مراتب امر به معروف و نهی از منکر در برابر گناهکاران

(۶۲۲۲) سوال: افرادی هستند که کارهای حرام در اسلام انجام می‌دهند، وظیفه من نسبت به آن‌ها چیست؟ آیا فقط باید آن‌ها را نصیحت کنم و همین کافی است، یا وظیفه‌ی دیگری دارم؟ اجر شما با الله.

جواب:

واجب بر تو این است که آن‌ها را نصیحت کنی، راهنمایی‌شان نمایی، و آن‌ها را از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بترسانی، اگر می‌ترسی که به سخنت اعتماد نکنند، از گفته‌های اهل علمی که مورد اعتماد آن‌ها هستند کمک بگیر، و اگر آن علما کتاب یا نوار یا پاسخ‌هایی دارند، مقداری از آن‌ها را در اختیارشان بگذار تا قانع شوند.

اگر نتوانستی این کار را انجام دهی یا انجام دادی اما سودی نبردند، آنگاه واجب است که موضوع آن‌ها را به کسی که بر آنان ولایت و قدرت دارد گزارش دهی، تا آنان را به انجام وظایفشان در برابر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وادار کند.

و باید دانست که از مهم‌ترین حقوق همسایگان نسبت به یکدیگر امر به معروف و نهی از منکر است، وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «يَا أَبَا ذَر إِذَا طَبَخْتَ مَرَقَةً، فَأَكْثِرْ مَاءَهَا، وَتَعَاهَدْ جِيرَانَكَ»[۱]: (هنگام پختن آب گوشت، آبش را بيشتر کن و به همسايه ات نيز بده) و وقتی ثابت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَا زَالَ يُوصِينِي جِبْرِيلُ بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ»[۲] : (همواره جبرئيل در مورد همسايه به من توصيه مى كرد تا اينكه گمان بردم همسايه از همسايه ارث مى برد)، پس بر ما واجب است که در هدایت همسایه‌مان حریص باشیم؛ زیرا هدایت او غذای روح و خیری برای دین و دنیای اوست و هیچ‌کس نگوید: اگر او را نصیحت کنم، ممکن است از من ناراحت شود یا با من قهر کند، چنین چیزی از وسوسه‌های شیطان است بلکه باید او را نصیحت کرد، به معروف امر و از منکر نهی نمود؛ زیرا این وظیفه‌ی توست و وظیفه‌ی او این است که حق را از هر کسی که باشد بپذیرد و اگر نپذیرفت، آنگاه مسئولیت از گردنِ آمر به معروف و نهی‌کننده از منکر ساقط شده است و گناه بر گردن کسی خواهد بود که مخالفت کرده است.


[۱] صحیح مسلم: كتاب البر والصلة والآداب، باب الوصية بالجار، والإحسان إليه، شماره (٢٦٢٥).

[۲] صحیح بخاری: كتاب الأدب، باب الوصاة بالجار، شماره (٥٦٦٩) ، وصحیح مسلم: كتاب البر والصلة والآداب، باب الوصية بالجار والإحسان إليه شماره (٢٦٢٥).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هناك أشخاص يعملون أشياء محرمة في الإسلام، فماذا يجب عليَّ نَحْوَهُم؟ هل أقوم بنصحهم، وأكتفي بذلك، أم ماذا على مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الواجب عليك أن تقوم بنصحهم وإرشادهم وتخويفهم من الله -عز وجل – وإذا كنت تخشى ألا يثقوا بقولك، فاستعن على ذلك بأقوال أهل العلم الذين يثق بهم هؤلاء، وأعطهم شيئًا من كتبهم إن كان لهم كتب أو أجوبتهم، أو أشرطتهم، حتى يقتنعوا بهذا، فإن لم تتمكن من ذلك، أو تمكنت وفعلت، ولكن لم يستفيدوا شيئًا، فحينئذ يجب عليك أن ترفع أمرهم إلى من له السُّلطة عليهم، بحيث يلزمهم بما يجب عليهم في حق الله -سبحانه وتعالى-.

وليُعلم أن من أهم حقوق الجيران بعضهم على بعض الأمر بالمعروف، والنهي عن المنكر، وإذا كان الرسول – عليه الصلاة والسلام- يقول: «يَا أَبَا ذَرّ إِذَا طَبَخْتَ مَرَقَةٌ، فَأَكْثِرْ مَاءَهَا، وَتَعَاهَدْ جِيرَانَكَ».

وإذا كان قد ثبت أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّتُهُ». فالواجب علينا أن نَحْرِص على هداية جارنا، لأن هدايته غذاء للروح وخير له في دينه ودنياه، ولا يقول أحد: أخشى إن نصحته أن يغضب مني، أو يهجرني فإن هذا من تخويف الشيطان، بل انصحه ومره بالمعروف، وانْهَه عن المنكر ، لأن هذا هو الواجب عليك، والواجب عليه قبول الحقِّ مِن أي نَفَرٍ كان، فإن لم يَقْبَل، فقد برئت ذمة الآمر بالمعروف والناهي عن المنكر، وصار الإثم على من خالف.

مطالب مرتبط:

(۶۲۱۴) توصیه‌هایی برای زمانی که انسان دچار ضعف ایمان و سستی در عبادات می‌شود

بدون شک، انسان نمی‌تواند همیشه در یک حالت ثابت از ایمان و حضور قلب باشد بلکه انسان در حالات مختلفی قرار می‌گیرد...

ادامه مطلب …

(۶۲۳۰) حکم امتناع از ازدواج به‌ سبب بیماری در صورت اصرار پدر

در مورد اصرار پدرش بر ازدواج و امتناع او از این کار، نظر من این است که تا زمانی که بیماری او مسری نیست و ترسی از انتقال آن به همسر وجود ندارد، ازدواج کند؛ چرا که ممکن است در این ازدواج، خیری نهفته و حتی شفایی برای بیماری‌اش باشد؛ زیرا گاهی امور سودمندی وجود دارند که به ذهن اسنان خطور نمی‌کند، ولی به خواست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سودمند واقع می‌شوند....

ادامه مطلب …

(۶۲۴۰) حکم فریب‌کاری در معرفی داماد و مسئولیت پاسخ‌گویان تحقیق در ازدواج

نصیحت من به این افراد این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را رعایت کنند و حقیقت را بیان کنند؛ حتی اگر این خواستگار پسر خودشان باشد...

ادامه مطلب …

(۶۲۰۸) حکم اطلاع دادن به شوهر درباره‌ی رفتار ناپسند همسر از سوی راننده

اگر نصیحت سودی نداشت، بر تو واجب است که ماجرا را به شوهرش بگویی تا از مسئولیت بیرون بیایی....

ادامه مطلب …

(۶۲۱۲) چه اسبابی در کمک به خواندن نمازها در وقت خود مؤثرند؟

بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سبب، ایمان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و ترس از عقاب اوست...

ادامه مطلب …

(۶۲۳۱) چه چیزهایی مانع اجابت دعا می‌شود؟

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ گاهی دعای بنده را اجابت نمی‌کنت، زیرا در آن خیری برای بنده‌اش هست، پس انسان نباید شتاب کند، بلکه باید در دعا اصرار ورزد و هر کس پروردگارش را بخواند، بی‌پاسخ نمی‌ماند؛ زیرا اوّلاً: دعا خود عبادتی است که بنده بر آن پاداش می‌گیرد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه