شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۰۸۸) چگونگی پرداخت کفاره قسم به مساکین

(۶۰۸۸) سوال: بر من کفاره‌‌ی قسم واجب است؛ آیا جایز است قیمت آن را به ده مسکین مثلا به هر مسکین پنج ریال دهم؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در کفاره‌‌ی قسم یکی از این سه چیز را واجب نموده است: غذا دادن یا لباس پوشاندن به ده مسکین و یا آزاد کردن برده. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با آنچه معمولا آسان‌‌تر است شروع نموده است. غذا دادن آسان‌‌تر از لباس پوشاندن بوده و لباس پوشاندن آسان‌‌تر از آزاد کردن برده است سپس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) بنابراین پرداخت پول کفایت نمی‌‌کند، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ غذا دادن یا لباس پوشاندن یا آزاد کردن برده را واجب نموده سپس می‌‌فرماید: {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) می‌‌گوییم: به جای اینکه پنج درهم دهی، مساکین را جمع کن و برای آن‌‌ها غذا درست کن تا اینکه بخورند و تفاوتی ندارد نهار یا شام باشد.  یا اینکه به آن‌‌ها به اندازه‌‌ی دو صاع و نصف تقریبا برنج  از صاع نبوی بده و همراه آن چیزی که بتوان آن را خورشت نمود از گوشت یا … قرار بده تا اینکه در خانه‌‌ی خود درست کنند. یا اینکه هر یک از آن‌‌ها را با آنچه لباس محسوب می‌‌شود از پیراهن، شلوار، غتره (دستمال) و کلاه بر حسب عرف مردم در لباس پوشیدن بپوشان یا اینکه اگر ممکن بود برده آزاد کن. اگر هیچ یک از آن‌‌ها را انجام ندادی از این جهت که چیزی را که با آن ادا کنی یا شخص مستحقی را که به او پرداخت کنی نیافتی، زیرا اگر در کشور ثروتمندی باشی سخت است که فقیرانی که مستحق غذا  دادن یا لباس پوشاندن باشند را بیابی؛ در این حالت سه روز روزه بگیر، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌‌‌فرماید: {فَمَن لَّمْ يَجِدْ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد) (مفعول به) حذف شده است، لذا شامل کسی که غذا یا لباسی را برای خوراندن یا پوشاندن نیابد یا کسی که فقرا یا مساکین را برای غذا دادن یا لباس پوشاندن نیابد؛ می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عليّ كَفَّارة يمين، فهل يجوز أن أتصدق بقيمتها لعشرة مساكين لكل واحد خمسة ريالات مثلا؟

فأجاب رحمه الله تعالى  أوجب الله تعالى في كَفَّارة اليمين واحدا من أمور ثلاثة؛ فكفارته إطعام عشرة مساكين أو كسوتهم أو تحرير رقبة، وبدأ الله -تبارك وتعالى- بالأسهل غالبا ؛ فإن الإطعام أسهل من الكسوة، والكسوة أسهل من إعتاق الرقبة، ثم قال -سبحانه وتعالى -: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أيام﴾ [البقرة: ١٩٦] وعلى هذا فإخراج الدراهم لا يجزئ؛ لأن الله تعالى فرض الإطعام أو الكسوة أو العتق ثم قال: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ﴾ [البقرة: ١٩٦] فنحن نقول: بدلا من أن تعطي كل واحد خمسة دراهم اجمع المساكين واصنع لهم طعاما؛ غداء أو عشاء، ودعهم يأكلونه، أو ادفع إليهم ما يساوي صاعين ونصف تقريبا للصاع النبوي من الأرز، واجعل معه شيئًا يؤدمه من اللحم أو غيره، وهم يصنعونه في بيتهم، أو اكس كل واحد منهم ما يعد كسوة من قميص وسروال وغترة وطاقية، حسب عرف الناس في كسوتهم، أو أعتق رقبة إن أمكن، فإن لم تفعل شيئًا من ذلك بحيث لم تجد ما تؤدي به ذلك أو لم تجد أحدًا يستحق ذلك؛ لأنه قد يكون من الصعب أن تجد فقراء مستحقين للكسوة أو للإطعام، كما لو كنت في بلاد غنية؛ ففي هذه الحال تصوم ثلاثة أيام؛ لأن الله تعالى قال: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ﴾ [البقرة: ١٩٦] وحذف المفعول به فتشمل من لم يجد ما يُطعِم بمعنى من لم يجد طعاما ولا كسوة، أو من لم يجد محلا لهذا الطعام أو الكسوة، وهم الفقراء والمساكين.

مطالب مرتبط:

(۶۰۵۳) حکم غذا دادن به تعداد کمتر از ده مسکین برای کفاره

در صورتی که مساکینی را نمی‌‌یابد که به آنها غذا دهد، اگر هیچ کس را نمی‌‌یابد سه روز روزه بگیرد...

ادامه مطلب …

(۶۱۰۰) حکم قسم بر قرآن در موضوع ازدواج

اگر ازدواج صورت گرفت چیزی بر آن‌‌ها به نسبت قسم نیست و اگر صورت نگرفت بر هر یک واجب است کفاره‌‌ی قسم دهند، زیرا قسم گیر شده‌‌اند.....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۴) حکم قسم یاد کردن بر عدم ازدواج و انجام آن

مردی که قسم یاد نموده بعد از وفات همسرش ازدواج نکند سپس بعد از هفت سال با خواهر او ازدواج کرده بر او واجب است کفاره‌‌ی قسم دهد...

ادامه مطلب …

(۶۰۳۱) حکم قسم دروغ بر مصحف قرآن کریم

قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ   به دروغ حرام است بلکه برخی از علما آن را از جمله گناهان کبیره به حساب آورده‌‌اند. تفاوتی ندارد چه بر  مصحف قسم یاد کند و چه بر مصحف قسم یاد نکند. قسم یاد کردن بر مصحف از جمله امور بدعی است که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده ....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۱) حکم قسم یاد کردن به امانت برای کسی که نمی‌‌داند قسم یاد نمودن به آن شرک است

قسم یاد کردن به امانت مانند دیگر قسم‌‌ها به غیر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نوعی شرک است اما شرک اکبر که عمل را تباه می‌‌سازد، نیست. ....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۱) حکم قسم یاد کردن بر قرآن در امر نادرست

سوگند یاد کردن به دروغ حرام است؛ چه قسم به مصحف باشد یا غیر مصحف...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه