جمعه 29 شوال 1447
۲۸ فروردین ۱۴۰۵
17 آوریل 2026

(۶۰۸۸) چگونگی پرداخت کفاره قسم به مساکین

(۶۰۸۸) سوال: بر من کفاره‌‌ی قسم واجب است؛ آیا جایز است قیمت آن را به ده مسکین مثلا به هر مسکین پنج ریال دهم؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در کفاره‌‌ی قسم یکی از این سه چیز را واجب نموده است: غذا دادن یا لباس پوشاندن به ده مسکین و یا آزاد کردن برده. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با آنچه معمولا آسان‌‌تر است شروع نموده است. غذا دادن آسان‌‌تر از لباس پوشاندن بوده و لباس پوشاندن آسان‌‌تر از آزاد کردن برده است سپس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) بنابراین پرداخت پول کفایت نمی‌‌کند، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ غذا دادن یا لباس پوشاندن یا آزاد کردن برده را واجب نموده سپس می‌‌فرماید: {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) می‌‌گوییم: به جای اینکه پنج درهم دهی، مساکین را جمع کن و برای آن‌‌ها غذا درست کن تا اینکه بخورند و تفاوتی ندارد نهار یا شام باشد.  یا اینکه به آن‌‌ها به اندازه‌‌ی دو صاع و نصف تقریبا برنج  از صاع نبوی بده و همراه آن چیزی که بتوان آن را خورشت نمود از گوشت یا … قرار بده تا اینکه در خانه‌‌ی خود درست کنند. یا اینکه هر یک از آن‌‌ها را با آنچه لباس محسوب می‌‌شود از پیراهن، شلوار، غتره (دستمال) و کلاه بر حسب عرف مردم در لباس پوشیدن بپوشان یا اینکه اگر ممکن بود برده آزاد کن. اگر هیچ یک از آن‌‌ها را انجام ندادی از این جهت که چیزی را که با آن ادا کنی یا شخص مستحقی را که به او پرداخت کنی نیافتی، زیرا اگر در کشور ثروتمندی باشی سخت است که فقیرانی که مستحق غذا  دادن یا لباس پوشاندن باشند را بیابی؛ در این حالت سه روز روزه بگیر، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌‌‌فرماید: {فَمَن لَّمْ يَجِدْ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد) (مفعول به) حذف شده است، لذا شامل کسی که غذا یا لباسی را برای خوراندن یا پوشاندن نیابد یا کسی که فقرا یا مساکین را برای غذا دادن یا لباس پوشاندن نیابد؛ می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عليّ كَفَّارة يمين، فهل يجوز أن أتصدق بقيمتها لعشرة مساكين لكل واحد خمسة ريالات مثلا؟

فأجاب رحمه الله تعالى  أوجب الله تعالى في كَفَّارة اليمين واحدا من أمور ثلاثة؛ فكفارته إطعام عشرة مساكين أو كسوتهم أو تحرير رقبة، وبدأ الله -تبارك وتعالى- بالأسهل غالبا ؛ فإن الإطعام أسهل من الكسوة، والكسوة أسهل من إعتاق الرقبة، ثم قال -سبحانه وتعالى -: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أيام﴾ [البقرة: ١٩٦] وعلى هذا فإخراج الدراهم لا يجزئ؛ لأن الله تعالى فرض الإطعام أو الكسوة أو العتق ثم قال: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ﴾ [البقرة: ١٩٦] فنحن نقول: بدلا من أن تعطي كل واحد خمسة دراهم اجمع المساكين واصنع لهم طعاما؛ غداء أو عشاء، ودعهم يأكلونه، أو ادفع إليهم ما يساوي صاعين ونصف تقريبا للصاع النبوي من الأرز، واجعل معه شيئًا يؤدمه من اللحم أو غيره، وهم يصنعونه في بيتهم، أو اكس كل واحد منهم ما يعد كسوة من قميص وسروال وغترة وطاقية، حسب عرف الناس في كسوتهم، أو أعتق رقبة إن أمكن، فإن لم تفعل شيئًا من ذلك بحيث لم تجد ما تؤدي به ذلك أو لم تجد أحدًا يستحق ذلك؛ لأنه قد يكون من الصعب أن تجد فقراء مستحقين للكسوة أو للإطعام، كما لو كنت في بلاد غنية؛ ففي هذه الحال تصوم ثلاثة أيام؛ لأن الله تعالى قال: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ﴾ [البقرة: ١٩٦] وحذف المفعول به فتشمل من لم يجد ما يُطعِم بمعنى من لم يجد طعاما ولا كسوة، أو من لم يجد محلا لهذا الطعام أو الكسوة، وهم الفقراء والمساكين.

مطالب مرتبط:

(۶۰۲۴) حکم قسم خوردن برای مصلحت شخصی

اگر به مقصود شرعی جز با قسم یاد کردن نمی‌‌رسد، اشکالی ندارد قسم یاد کند. در غیر این صورت بهتر است انسان زیاد قسم یاد نکند....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۵) حکم بازیچه قرار دادن قسم به الله

در حقیقت قسم بوده چون قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، اما قسمی بوده که به مشیئت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ معلق شده است....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۳) کفاره‌ی قسم‌های متعدد و نحوه‌ی ادای آن

در این مسئله بین علما اختلاف است؛ آیا با چند قسم، چند کفاره لازم بوده یا اینکه یک کفاره کافی است؟ برخی از علما می‌‌گویند: قسم‌‌ها هر چقدر هم زیاد باشد یک کفاره برای آن کافی است....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۲) حکم شکستن قسم حرام و کفاره آن

اگر از انسان سر زد در حکم قسم است و در صورت مخالفت با قسم، کفاره‌‌ی قسم می‌‌دهد. این چیزی که گفتی: بر من حرام باشد که آن را انجام دهم سپس آن را انجام دادی بر تو واجب است کفاره‌‌ی قسم دهی. ....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۶) حکم دعا در حالت عصبانیت

حکم آن، حکم قسم است. به این معنا که اگر برگشتی و از او درخواست نمودی بر تو کفاره‌‌ی قسم واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۹) حکم قسم یاد کردن به مصحف

قسم یاد کردن به مصحف از جمله اموری است که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده بلکه بعدها پدید آمده است. اما قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مشروع است ولی شایسته نیست انسان زیاد به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بلکه به جز هنگام نیاز، قسم یاد نمی‌‌کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه