جمعه 29 شوال 1447
۲۸ فروردین ۱۴۰۵
17 آوریل 2026

(۶۰۵۳) حکم غذا دادن به تعداد کمتر از ده مسکین برای کفاره

(۶۰۵۳) سوال: بسیاری در مورد غذا دادن می‌‌پرسند و می‌‌گویند: ده مسکین را پیدا نمی‌‌کنم، اگر مثلا به سه یا چهار مسکین بدهم و هر روز به آنها به اندازه‌‌ی نیازشان برای همان روز، به مدت سه روز یا دو روز یا چهار روز غذا بدهم، آیا کافی است؟

جواب:

در صورتی که مساکینی را نمی‌‌یابد که به آنها غذا دهد، اگر هیچ کس را نمی‌‌یابد سه روز روزه بگیرد، به دلیل عموم فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) زیرا مفعول حذف شده و حذف مفعول دلالت بر عموم می‌‌دهد. لذا هرکسی غذا یا کسی که به او غذا دهد را نیافت، سه روز روزه بگیرد. اما در صورتی که برخی را یافت، مثلا پنج یا سه مسکین پیدا کرد، همان‌‌طور که گفتی در این مسئله متردد هستم که آیا می‌‌گوییم: به این افراد به اندازه‌‌ی ده نفر بده، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[التغابن: ۱۶]: (پس تا (جایی که) می‌توانید تقوای الله را پیشه کنید) یا می‌‌گوییم: غذا دادن در اینجا به خاطر عدم جود نصاب آن یعنی ده نفر از او ساقط شده و به روزه منتقل می‌‌شود. من بین این دو احتمال متردد هستم و علم آن نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و اگر بخواهد احتیاط کند و به سه مسکین غذا داده همچنین سه روز روزه بگیرد، این کار خوب است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يتساءل الكثير عن الإطعام ويقول: أنا لا أجد عشرة مساكين، لو مثلا أعطيت ثلاثة مساكين أو أربعة مساكين، كل يوم أعطيهم ما يكفيهم هذا اليوم لمدة ثلاثة أيام أو يومين أو أربعة أيام؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذه المسألة إذا كان لا يجد المساكين الذين يطعمهم، فإن كان لا يجد أحدًا فليصم ثلاثة أيام؛ لعموم قوله تعالى: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ﴾ [البقرة: ١٩٦]؛ لأنه حذف المفعول، وحذف المفعول يدل على العموم، فمن لم يجد إطعامًا ولا مطعما فصيام ثلاثة أيام، وأما إذا وجد البعض مثل أن يجد خمسة أو ثلاثة كما قلت فهذا محل تردد عندي هل نقول: أعط هؤلاء الموجودين ما يكفي العشرة؛ لقوله تعالى: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ﴾ [التغابن: ١٦] أو نقول: يسقط الإطعام هنا لعدم وجود نصابه وهم العشرة وينتقل إلى الصيام، أنا أتردد بين هذين الاحتمالين، والعلم عند الله عز وجل، وإن رأى أن يحتاط ويطعم الثلاثة وكذلك يصوم ثلاثة أيام فهو حسن.

مطالب مرتبط:

(۶۱۱۰) اگر بر مادرم کفاره واجب باشد؛ آیا می‌‌توانم به جای او کفاره دهم؟

بله، در صورتی که بر کسی کفاره واجب باشد و کسی دیگر به جای او با اجازه‌‌اش کفاره دهد اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۶۰۹۷) حکم کفاره قسم و بازدید از خانواده دوست فوت‌شده

بر او واجب بوده کفاره‌‌ی قسم دهد....

ادامه مطلب …

(۶۱۰۰) حکم قسم بر قرآن در موضوع ازدواج

اگر ازدواج صورت گرفت چیزی بر آن‌‌ها به نسبت قسم نیست و اگر صورت نگرفت بر هر یک واجب است کفاره‌‌ی قسم دهند، زیرا قسم گیر شده‌‌اند.....

ادامه مطلب …

(۶۰۵۰) حکم تغییر نظر پس از قسم

فقط کفاره‌‌ی قسم بر او لازم است که عبارت از سه چیز است: غذا دادن یا لباس پوشاندن ده مسکین یا آزاد کردن برده و در صورتی که نیافت گزینه‌‌ی چهارمی وجود دارد که روزه گرفتن سه روز پی در پی است....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۰) حکم قسم دروغ به قصد فرار از پرداخت دین

این کار تو از گناهان کبیره بوده و اگر این قسم تو را از زندان در این دنیا نجات دهد، تو را از عذاب روز قیامت نجات نمی‌‌دهد مگر اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد. ...

ادامه مطلب …

(۶۰۹۶) حکم کفاره قسم در انجام کار به تأخیر افتاده

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نماید و این فعل را به وقتی مقید کند و آن وقت قبل از اینکه او آن کار را انجام دهد از او فوت شود، بر او کفاره لازم است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه