سه‌شنبه 26 شوال 1447
۲۵ فروردین ۱۴۰۵
14 آوریل 2026

(۶۰۵۳) حکم غذا دادن به تعداد کمتر از ده مسکین برای کفاره

(۶۰۵۳) سوال: بسیاری در مورد غذا دادن می‌‌پرسند و می‌‌گویند: ده مسکین را پیدا نمی‌‌کنم، اگر مثلا به سه یا چهار مسکین بدهم و هر روز به آنها به اندازه‌‌ی نیازشان برای همان روز، به مدت سه روز یا دو روز یا چهار روز غذا بدهم، آیا کافی است؟

جواب:

در صورتی که مساکینی را نمی‌‌یابد که به آنها غذا دهد، اگر هیچ کس را نمی‌‌یابد سه روز روزه بگیرد، به دلیل عموم فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) زیرا مفعول حذف شده و حذف مفعول دلالت بر عموم می‌‌دهد. لذا هرکسی غذا یا کسی که به او غذا دهد را نیافت، سه روز روزه بگیرد. اما در صورتی که برخی را یافت، مثلا پنج یا سه مسکین پیدا کرد، همان‌‌طور که گفتی در این مسئله متردد هستم که آیا می‌‌گوییم: به این افراد به اندازه‌‌ی ده نفر بده، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[التغابن: ۱۶]: (پس تا (جایی که) می‌توانید تقوای الله را پیشه کنید) یا می‌‌گوییم: غذا دادن در اینجا به خاطر عدم جود نصاب آن یعنی ده نفر از او ساقط شده و به روزه منتقل می‌‌شود. من بین این دو احتمال متردد هستم و علم آن نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و اگر بخواهد احتیاط کند و به سه مسکین غذا داده همچنین سه روز روزه بگیرد، این کار خوب است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يتساءل الكثير عن الإطعام ويقول: أنا لا أجد عشرة مساكين، لو مثلا أعطيت ثلاثة مساكين أو أربعة مساكين، كل يوم أعطيهم ما يكفيهم هذا اليوم لمدة ثلاثة أيام أو يومين أو أربعة أيام؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذه المسألة إذا كان لا يجد المساكين الذين يطعمهم، فإن كان لا يجد أحدًا فليصم ثلاثة أيام؛ لعموم قوله تعالى: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ﴾ [البقرة: ١٩٦]؛ لأنه حذف المفعول، وحذف المفعول يدل على العموم، فمن لم يجد إطعامًا ولا مطعما فصيام ثلاثة أيام، وأما إذا وجد البعض مثل أن يجد خمسة أو ثلاثة كما قلت فهذا محل تردد عندي هل نقول: أعط هؤلاء الموجودين ما يكفي العشرة؛ لقوله تعالى: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ﴾ [التغابن: ١٦] أو نقول: يسقط الإطعام هنا لعدم وجود نصابه وهم العشرة وينتقل إلى الصيام، أنا أتردد بين هذين الاحتمالين، والعلم عند الله عز وجل، وإن رأى أن يحتاط ويطعم الثلاثة وكذلك يصوم ثلاثة أيام فهو حسن.

مطالب مرتبط:

(۶۰۴۳) حکم استفاده از عبارت “در امانت تو است” برای الزام به انجام کار

شبیه آن که معنای وصیت در آن نیست، به معنای قسم یاد کردن به امانت بوده و قسم یاد کردن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نوعی شرک است....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۶) حکم دعا در حالت عصبانیت

حکم آن، حکم قسم است. به این معنا که اگر برگشتی و از او درخواست نمودی بر تو کفاره‌‌ی قسم واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۳) آیا سه روز روزه گرفتن در کفاره‌‌ی قسم پی در پی است؟

واجب است بدانیم سه روز روزه گرفتن در کفاره‌‌ی قسم جایز نیست مگر برای کسی که نمی‌‌تواند به ده مسکین غذا یا لباس دهد یا اینکه برده آزاد کند...

ادامه مطلب …

(۶۰۷۸) حکم کفاره برای قسم شکسته شده و تکرار گناه

به این مرد گفته می‌‌شود: آیا با این ظهار قصدت این بوده که واقعا همسرت را ظهار نموده، که ظهار محسوب می‌‌شود و کفاره‌‌ی آن سنگین است یا اینکه نیروی قوی می‌‌خواستی که تو را از این کاری که به شدت از آن بدت می‌‌آید منع کند به همین دلیل آن را به ظهار معلق نمودی.....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۸) آیا بر قسم شرکی کفاره واجب است؟

قسم شرکی کفاره ندارد یعنی اگر گفت: قسم به پیامبر، قسم به کعبه، قسم به ماه، قسم به خورشید، قسم به شب، قسم به روز، قسم به فلان سید و ... همه‌‌ی این‌‌ها شرک است...

ادامه مطلب …

(۶۰۶۰) حکم قسم دروغ و کفاره آن در صورت نقض وعده

ابتدا این سؤال کننده و امثالش را نصیحت نموده که از گفتن چنین سخنانی پرهیز کنند و اگر بر انجام کاری تصمیم جدی دارند برای آنها مجالی در قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وجود دارد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه