چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۶۰۵۳) حکم غذا دادن به تعداد کمتر از ده مسکین برای کفاره

(۶۰۵۳) سوال: بسیاری در مورد غذا دادن می‌‌پرسند و می‌‌گویند: ده مسکین را پیدا نمی‌‌کنم، اگر مثلا به سه یا چهار مسکین بدهم و هر روز به آنها به اندازه‌‌ی نیازشان برای همان روز، به مدت سه روز یا دو روز یا چهار روز غذا بدهم، آیا کافی است؟

جواب:

در صورتی که مساکینی را نمی‌‌یابد که به آنها غذا دهد، اگر هیچ کس را نمی‌‌یابد سه روز روزه بگیرد، به دلیل عموم فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد) زیرا مفعول حذف شده و حذف مفعول دلالت بر عموم می‌‌دهد. لذا هرکسی غذا یا کسی که به او غذا دهد را نیافت، سه روز روزه بگیرد. اما در صورتی که برخی را یافت، مثلا پنج یا سه مسکین پیدا کرد، همان‌‌طور که گفتی در این مسئله متردد هستم که آیا می‌‌گوییم: به این افراد به اندازه‌‌ی ده نفر بده، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[التغابن: ۱۶]: (پس تا (جایی که) می‌توانید تقوای الله را پیشه کنید) یا می‌‌گوییم: غذا دادن در اینجا به خاطر عدم جود نصاب آن یعنی ده نفر از او ساقط شده و به روزه منتقل می‌‌شود. من بین این دو احتمال متردد هستم و علم آن نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و اگر بخواهد احتیاط کند و به سه مسکین غذا داده همچنین سه روز روزه بگیرد، این کار خوب است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يتساءل الكثير عن الإطعام ويقول: أنا لا أجد عشرة مساكين، لو مثلا أعطيت ثلاثة مساكين أو أربعة مساكين، كل يوم أعطيهم ما يكفيهم هذا اليوم لمدة ثلاثة أيام أو يومين أو أربعة أيام؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذه المسألة إذا كان لا يجد المساكين الذين يطعمهم، فإن كان لا يجد أحدًا فليصم ثلاثة أيام؛ لعموم قوله تعالى: ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ﴾ [البقرة: ١٩٦]؛ لأنه حذف المفعول، وحذف المفعول يدل على العموم، فمن لم يجد إطعامًا ولا مطعما فصيام ثلاثة أيام، وأما إذا وجد البعض مثل أن يجد خمسة أو ثلاثة كما قلت فهذا محل تردد عندي هل نقول: أعط هؤلاء الموجودين ما يكفي العشرة؛ لقوله تعالى: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ﴾ [التغابن: ١٦] أو نقول: يسقط الإطعام هنا لعدم وجود نصابه وهم العشرة وينتقل إلى الصيام، أنا أتردد بين هذين الاحتمالين، والعلم عند الله عز وجل، وإن رأى أن يحتاط ويطعم الثلاثة وكذلك يصوم ثلاثة أيام فهو حسن.

مطالب مرتبط:

(۶۱۰۳) آیا در کفاره‌‌ی قسم تعداد ده مسکین شرط است؟

مسکین چه از خویشاوند یا غیر خویشاوند باشد تفاوتی ندارد بلکه اگر ازخویشاوند باشد بهتر است.....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۱) حکم شکستن قسم و کفاره آن در صورت ضرورت سفر

می‌‌گوییم: مسافرت نموده و کفاره‌‌ی قسم دهد....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۷) حکم قسم دروغ بر قرآن و عواقب آن

هرگاه شخصی در خصومت بر امری به دروغ قسم یاد کند؛ قسم او قسم غموس است و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که هر کسی که به دروغ قسمی یاد کند تا مال برادر مسلمانش را با آن تصاحب کند، فاجر است....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۱) حکم عمل نکردن به قسم

باید بدانیم آیا این قسم‌‌ها بر چیزی در آینده بوده یا در گذشته؟ آیا در این قسم‌‌ها إن شاء الله گفته یا خیر؟ آیا این قسم‌‌های مکرر بر یک چیز بوده یا چند چیز؟ نیاز است همه‌‌ی این امور را بدانیم. ...

ادامه مطلب …

(۶۰۴۵) حکم قسم خوردن در شرایط ترس از مرگ

هرگاه انسان بر قسم یاد نمودن بر چیزی مجبور باشد و کسی که او را وادار نموده بر اجرای تهدیدش قادر باشد، برای او جایز است بر آن چیز قسم یاد کند ولی بهتر از آن این است که در قسمش تأویل کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۷) حکم قسم به عمر پروردگار، قسم به عمر پدر

سم یاد کردن به عمر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باید به قسم خوردن به حیات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تغییر کند، زیرا قسم یاد کردن به حیات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، شنیدن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، دیدن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، قدرت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، عزت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، حکمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و تمام صفاتش جایز است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه