پنج‌شنبه 24 شعبان 1447
۲۳ بهمن ۱۴۰۴
12 فوریه 2026

(۶۰۰۹) حکم خوردن حیوانات دریایی

(۶۰۰۹) سوال: در کتابی خواندم که می‌‌توان هر چه در دریا زندگی می‌‌کند را خورد، اما شنیده‌‌ام که برخی از حیوانات هستند که در دریا زندگی می‌‌کنند اما خوردن آنها جایز نیست؛ آیا این درست است؟ حکم شرعی پیرامون خوردن شکار دریا چیست؟

جواب:

شکار همه چیز در دریا حلال است حتی برای کسانی که در حالت احرام هستند جایز است که از دریا شکار کنند؛ به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ ۖ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا}[المائدة: ۹۶]: (شکار دریا و طعام آن برای شما حلال شده است تا برای شما و کاروانیان بهره‌‌ای باشد و شکار بیابان تا موقعی که در احرام هستید بر شما حرام است) بنابراین شکار دریا آن چیزی است که در حال زنده یافت می‌‌شود و طعام آن، چیزی است که در حالت مرده یافت می‌‌شود و ظاهر این آیه بر این بوده که هیچ چیزی از آن استثنا نیست، زیرا (صید) اسم مفرد مضاف است که دلالت بر عموم می‌‌دهد. همان‌‌طور که در فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است: {وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا}[النحل: ۱۸]: (و اگر (بخواهید) نعمت (های) الله را بشمارید نمی‌توانید آن را بشمارید) (نعمة) در اینجا مفرد مضاف است اما دلالت بر عموم می‌‌دهد و این قول درست و راجح است که شکار همه چیز در دریا حلال بوده و هیچ چیزی از آن استثنا نمی‌‌شود. برخی از اهل علم قورباغه، تمساح و مار را استثنا کرده‌‌اند و می‌‌گویند: حلال نیست. اما قول درست، عمومیت است یعنی  تمام حیوانات دریا چه زنده و چه مرده حلال هستند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: قرأتُ في كتاب أن كل شيء يعيش في البحر يمكن أكله، ولكني سمعت أن هناك بعض الحيوانات التي تعيش في البحر لا يجوز أكلها، فهل هذا صحيح؟ وما هو الحكم الشرعي في أكل صيد البحر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: صيد البحر كله حلال، حتى للمحرمين يجوز لهم أن يصطادوا في البحر؛ لقول الله تعالى: ﴿أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَعالَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرَ مَا دُمْتُمْ حُرُما﴾ [المائدة: ٩٦] فصيد البحر هو ما أكل حيا، وطعامه ما وجد ميتا، وظاهر الآية الكريمة أنه لا يستثنى من ذلك شيء؛ لأن ﴿صَيْدُ ﴾ اسم مفرد مضاف، والمفرد المضاف يفيد العموم؛ كما في قوله تعالى: ﴿وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا﴾ [النحل: ۱۸]، فإن ﴿نعمة مفرد هنا، ولكن المراد بها العموم، وهذا القول هو الصحيح الراجح أن صيد البحر كله حلال، لا يستثنى منه شيء، واستثنى بعض أهل العلم من ذلك الضّفْدَع والتمساح والحية وقال: إنه لا يحل أكلها، ولكن القول الصحيح العموم وأن جميع حيوانات البحر حلال حية وميتة.

مطالب مرتبط:

(۵۹۷۰) حکم گرفتن آب و توشه از دیگران در شرایط اضطراری در ماه رمضان

بر هر مسلمانی حرام است هنگامی که یکی از مسلمانان نیازمند ضروری آب، غذا و لباسی که همراه او است باشد، در حالی که خود نیاز ضروری به آن ندارد؛ بر او حرام بوده که از کمک کردن به او خودداری کند.....

ادامه مطلب …

(۵۹۴۵) حکم شریعت در مورد مرغ منجمد

واجب است که تحقیق نماییم آیا کسی که آن را ذبح کرده مسلمان است یا اهل کتاب یا غیر از این دو؟ اگر مسلمان باشد ذبح او حلال بوده و لازم نیست بپرسیم: چگونه ذبح نموده است یا اینکه بر ذبح بسم الله گفته یا خیر؟ بر ما لازم نیست....

ادامه مطلب …

(۵۹۷۲) حکم خوردن خون

در صورتی که بیماری ناچار به تزریق خون در او شد، چون ناچار بوده جایز است خون به وی تزریق شود و ضرورت، خون را مباح می‌‌سازد....

ادامه مطلب …

(۵۹۶۴) حكمت حرمت خوردن گوشت خوک از دیدگاه اسلام

الله گوشت خوک ر ا در چندین جا از قرآن حرام نموده و مسلمانان بر حرام بودن آن اجماع دارند...

ادامه مطلب …

(۵۹۵۸) حکم وارد شدن به رستورانی که در آنجا مشروبات وجود دارد

وارد شدن به این رستورانی که در آن شراب سرو می‌‌شود، جایز نیست، زیرا وارد شدن به مکانی که در آن نافرمانی الله می‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۰۰۱) حکم استفاده از دست چپ در ذبح و نوشتن قرآن

بله، برای انسان جایز است در صورتی که نمی‌‌تواند به خوبی از دست راست خود استفاده کند، از دست چپ در ذبح نمودن و نوشتن قرآن و ... استفاده کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه