(۵۹۷۷) آیا خوردن ذبحی کسی که به نزد قبر می‌‌رود و از آن طلب برکت می‌‌کند درست است؟

(۵۹۷۷) سوال: آیا خوردن ذبحی کسی که به نزد قبر می‌‌رود و از آن طلب برکت می‌‌کند و به قبر توسل می‌‌کند یا نماز خواندن پشت سر چنین شخصی درست است؟ جزاکم الله خیرا.

جواب:

کسانی که نزد قبر می‌‌روند چند گروه هستند:

گروه اول: کسی که به نزد قبر رفته تا اینکه آن را فرا خواند، طلب کمک، یاری و روزی بکند؛ این شخص مشرک به شرک اکبر است و ذبح و امامت او در نماز درست نیست، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا}[النساء: ۱۱۶]: (قطعاً الله شرک آوردن به خود را نمی‌‌آمرزد و جز آن (هر گناهی) را برای هر کسی که بخواهد می‌‌آمرزد و هر کس به الله شرک آورد پس بدون شک در گمراهی دوری افتاده است) و در آیه‌‌ای دیگر می‌‌فرماید: {فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا}[النساء: ۴۸]: (یقیناً گناه بزرگی را مرتکب شده است).

گروه دوم: کسی که نزد قبر رفته تا اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را نزد آن فرا بخواند با این باور که دعا نزد قبر بهتر از دعا در مسجد یا خانه است و این بدون شک گمراهی، اشتباه و نادانی است؛ اما به حد کفر نمی‌‌رسد، چون فقط برای طلب دعا از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌رود؛ اما تصور می‌‌کند که دعا نمودن نزد این قبر بهتر و به اجابت نزدیک‌‌تر است.

گروه سوم: اینکه به نزد قبر به خاطر تعظیم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برود و دور آن طواف کند؛ بنابر اینکه صاحب این قبر از اولیای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بوده و تعظیم او تعظیم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است. این شخص مبتدع است و مشرک به شرک اکبر نیست، زیرا برای تعظیم صاحب قبر طواف نکرده است، بلکه برای تعظیم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طواف کرده است. اما اگر دور قبر به نیت تعظیم صاحب قبر طواف کند، نزدیک است که مشرک به شرک اکبر باشد.

گروه چهارم: کسی که به نزد قبرها طبق آنچه در شریعت آمده و به نیت زیارت قبور رفته و برای اهل آن دعا می‌‌کند و این نوع رفتن شرعی است؛ به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «کنت نهیتکم عن زیارة القبور فزوروها؛ فإنها تذکرکم الآخرة»[۱]: (شما را از زیارت قبور نهی کردم، حال آن را زیارت کند که شما را به یاد آخرت می‌‌اندازد) از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که خود به بقیع رفته و برای اهل آن دعا می‌‌کردند[۲] و دعای مستحب در این زیارت این است که بگویی: «السلام علیکم دار قوم مؤمنین، وإنا إن شاء الله بکم للاحقون، یرحم الله المستقدمین منا و منکم والمستأخرین، ونسأل الله لنا ولکم العافیة، اللهم لا تحرمنا أجرهم، ولا تفتنا بعدهم، واغفر لنا ولهم»[۳]: (سلام بر شما باد‌ای گروه مؤمنان که ساکن این دیار هستید! ما إن شاء الله به شما خواهیم پیوست. الله گذشتگان و آیندگان ما و شما را مورد رحمت خود قرار دهد. از الله برای خود و شما عافیت را می‌‌طلبیم. بارالها! ما را از پاداش آن‌‌ها محروم مساز و ما را بعد از آن‌‌ها نمیران و ما و آن‌‌ها را بیامرز) و دانسته شود آراسته نمودن قبرها یا بنا نمودن بر آن‌‌ها جایز نیست، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نهی نموده از اینکه بر قبر بنا شود یا اینکه گچ کاری شود یا اینکه با هر نوع تعظیمی، تعظیم شود[۴]. صاحبان قبرها بی نیاز از آراسته نمودن آن‌‌ها هستند و آراسته نمودن به آن‌‌ها سودی نمی‌‌رساند، زیرا آن‌‌ها در دل زمین هستند. بنابراین گفته نمی‌‌شود: آراسته نمودن قبر و بنا بر آن تعظیمی برای صاحب آن است، زیرا صاحب آن، این تعظیم را حس نمی‌‌کند و از آن بهره‌‌مند نمی‌‌شود. بلکه این وسیله‌‌ای از وسایل شرک به این قبر، هر چند از دور است و بر این گروه‌‌ها که ذکر شد، احکام بنا می‌‌شود از این جهت که آیا یک شخص مشرک یا غیر مشرک است و اینکه آیا نماز پشت سر او درست است یا درست نیست؟ و دانسته شود که قول راجح این است که نماز خواندن پشت سر شخصی که اهل فسق و گناه بوده، درست است مادامی که باعث فریفته شدن این شخص بر گناه و فریب خوردن دیگران نمی‌‌شود که گمان کنند چون نماز پشت سر او درست است، پس او در مسیر گناه قرار ندارد. اما کسی که کافر باشد و بدعتش مکفره باشد، نماز خواندن پشت سر او درست نیست زیرا نماز کافر درست نیست.

[۱] مسلم: کتاب الجنائز، باب استئذان النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ربه عزوجل فی زیارة قبر أمه، شمارهی (۹۷۷).

[۲] امام أحمد (۶/۲۵۲، شمارهی ۲۶۱۹۱).

[۳] ابن ماجة: کتاب الجنائز، باب ما جاء فیما یقال إذا دخل المقابر، شمارهی (۱۵۴۶).

[۴] مسلم: کتاب الجنائز، باب النهی عن تجصیص القبر و البناء علیه، شمارهی (۹۷۰).

تعداد بازدید: 59

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز أكل ذبيحة الذي يذهب إلى الأضرحة ويتبرك بها ويتوسل بها أو الصلاة خلف مثل هذا؟ وجزاكم الله خيرا.

فأجاب رحمه الله تعالى: الذين يذهبون إلى الأضرحة على أقسام: القسم الأول: من يذهب إلى الضريح ليدعوه ويستغيث به ويستنصره ويستجلب الرزق من عنده، فهذا مشرك شركًا أكبر لا تحل ذبيحته ولا إمامته في الصلاة؛ لأن الله عز وجل – يقول ﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دون ذلكَ لِمَن يَشَاءُ وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَا بَعِيدًا﴾ [النساء: ١١٦] وفي الآية الأخرى ﴿ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا ﴾ [النساء: ٤٨] .

القسم الثاني: من يذهب إلى الأضرحة ليدعو الله -تعالى- عندها ومعتقدا أن الدعاء عندها أفضل من الدعاء في المسجد أو في البيت، وهذا لا شك أنه ضلال وخطأ وجهل، ولكنه لا يصل إلى حد الكفر؛ لأنه إنما يذهب لدعاء الله وحده ولكنه يظن أن دعاءه عند هذا القبر أفضل وأقرب إلى الإجابة.

القسم الثالث: أن يذهب إلى الأضرحة من أجل أن يطوف بها تعظيما الله عز وجل؛ بناء على أن صاحب الضريح من أولياء الله وأن تعظيمه تعظيم الله عز وجل، فهذا مبتدع، ولا يكون مشركا شركا أكبر؛ لأنه لم يطف تعظيما لصاحب القبر، وإنما طاف تعظيما لله ، أما لو طاف بالقبر تعظيما لصاحب القبر فإنه يوشك أن يكون مشركًا شركًا أكبر.

القسم الرابع: من يذهب إلى القبور ذهابًا شرعيا ليزورها ويدعو لأهلها، وهذا ذهاب شرعي؛ لقول النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عن زِيَارَةِ القُبُورِ فَزُورُوهَا؛ فإنَّها تُذَكِّرُكُمُ الْآخِرَةَ»، وثبت عنه صلى الله عليه آله وسلم أنه كان بنفسه يخرج إلى البقيع فيدعو لهم. والدعاء المستحب في هذه الزيارة أن تقول: السلام عليكم دار قوم مؤمنين، وإنا إن شاء الله بكم للاحقون يرحم الله المستقدمين منا ومنكم والمستأخرين، ونسأل الله لنا ولكم العافية، اللهم لا تحرمنا أجرهم، ولا تفتنا بعدهم، واغفر لنا ولهم. وليعلم أنه لا يجوز أن تزخرف القبور أو أن يبنى عليها؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم نهى أن يبنى على القبر أو أن يجصص أو أن يعظم بأي نوع من التعظيم وأصحاب القبور مستغنون عن زخرفتها، ولا تنفعهم زخرفتها شيئًا؛ لأنهم في باطن الأرض، فلا يقال إن زخرفة القبر وبناءه تعظيما لصاحبه؛ لأن صاحبه لا يشعر بهذا التعظيم ولا ينتفع به، بل هو وسيلة من وسائل الإشراك بهذا القبر ولو على المدى البعيد، وعلى هذه الأقسام تنبني الأحكام، فالرجل هل يكون مشركا أو غير مشرك، وهل تصح الصلاة خلفه أو لا تصح، وليعلم أن القول الراجح أن الصلاة تصح خلف الفاسق العاصي ما لم يكن في ذلك إغراء له على معصيته أو تغرير لغيره به حيث يظن أنه إذا صلى خلفه فإنه ليس على معصية، وأما من كان كافرًا وكانت بدعته مكفّرة فإنه لا يجوز أن يصلى خلفه؛ لأن الكافر لا تصح صلاته.