(۵۹۷۰) سوال: در روزی از روزهای ماه رمضان شبانه در صحرا بودم و هنگام افطار نزدیک بود که از تشنگی و گرسنگی بمیرم. ناگهان مردی را یافتم که همراه او توشه و آب بود، لذا از او درخواست نمودم که چیزی را به من بدهد که با آن تشنگی خود را برطرف سازم، اما او قاطعانه درخواستم را رد کرد و چیزی به من نداد؛ حکم مجبور نمودن او و گرفتن آب و توشه از او چیست؟ نظر به اینکه اگر از او نگیرم از گرسنگی و تشنگی هلاک می‌‌شوم؟

جواب:

جواب این سؤال متوجه سؤال کننده و صاحب غذا و نوشیدنی است. اما سؤال کننده: برای او جایز است که با اجبار این غذا و نوشیدنی را بردارد و این حق را برای نجات جان خودش دارد همچنین دیگری، نیاز ضروری به این غذا و نوشیدنی که همراه او است ندارد تا اینکه بگوییم: با توجه به اینکه صاحب مال خود نیاز ضروری برای رفع نیاز خود دارد، پس او مستحق‌‌تر است به نسبت این مال از کسی که صاحب آن نیست. اما نصیحت برای صاحب غذا و نوشیدنی: بر او حرام بوده که کسی را که نیاز ضروری به غذا و نوشیدنی دارد که در اختیار او است، از آنها منع کند؛ بلکه بر او واجب است که به او بدهد تا جایی که برخی از اهل علم می‌‌گویند: اگر خود داری کرد و آن شخص بمیرد، او ضامن بوده زیرا کوتاهی کرده، از این جهت که واجب نجات دادن آن مرد بی‌‌گناه را ترک نموده است، لذا هرگاه در واجبی کوتاهی کند، ضامن است. در هر حال بر هر مسلمانی حرام است هنگامی که یکی از مسلمانان نیازمند ضروری آب، غذا و لباسی که همراه او است باشد، در حالی که خود نیاز ضروری به آن ندارد؛ بر او حرام بوده که از کمک کردن به او خودداری کند.