(۵۹۴۷) حکم خوردن غذا در رستوران‌های غیرمسلمانان در کشورهای کفار

(۵۹۴۷) سوال: اگر وارد کشورهای کفار، هندوها، و مجوس شدیم چه کار کنیم؛ آیا در رستوران‌‌های آن‌‌ها غذا بخوریم؟ آیا در این کار برای ما گناهی است؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

غذاهایی که نیاز به ذبح ندارند، مانند نان، برنج و … از غذای آن‌‌ها خورده می‌‌شود. همچنین ماهی، زیرا ذبح در آن شرط نیست. اما آنچه نیاز به ذبح دارد مانند گوشت، اگر این افراد، غذا را از جانب اهل کتاب یعنی یهود و نصارا برای ما آورده‌‌اند، برای ما حلال است که از آنچه ذبح نموده بخوریم؛ به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖ}[المائدة: ۵]: (امروز پاکیزه‌ها برای شما حلال شده، و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است، و طعام شما برای آنها حلال است) ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا می‌‌گوید: غذای آن‌‌ها، ذبح آن‌‌ها است[۱]. همان‌‌طور که این مقتضای قرآن بوده، مقتضای سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از گوسفندی که شخص یهودی در خیبر هنگام فتح آن، به ایشان داد خوردند[۲]. همچنین از غذای یهودی که ایشان را به نان جو و چربی بوده داده دعوت نمود، خوردند همچنین عبدالله بن مغفل را بر گرفتن مشک از چربی که هنگام فتح خیبر پرت می‌‌شد تأیید نمود[۳] . قرآن وسنت قولی، اقراری و فعلی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر حلال بودن ذبح اهل کتاب دلالت می‌‌دهد و برای ما شایسته نیست که از کیفیت ذبح آن یا اینکه هنگام ذبح بر آن بسم الله گفته یا خیر بپرسیم. زیرا اصل در هر فعلی که از اهل آن صورت می‌‌گیرد، سالم بودن و عدم مانع است. در صحیح بخاری از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت است که گروهی نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده و گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! گروهی برای ما گوشت می‌‌آورند و نمی‌‌دانیم آیا بر آن بسم الله گفته شده یا خیر؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «سموا أنتم وکلوا»: (شما بسم الله بگویید و بخورید) (عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا ) گفت: و آن‌‌ها تازه مسلمان بودند[۴]. لذا اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این افراد را که تازه مسلمان بودند به عدم پرسش راهنمایی نمود در حالی که غالبا چنین مسائلی از آنها پنهان می‌‌ماند، این قضیه خود دلیلی است بر اینکه شایسته نیست انسان در این امور افراط و تکلف کند و شایسته بوده این امور بر ظاهر آن به آسانی و بدون هرگونه سختی حمل شود. اما اگر این افرادی که برای شما غذا می‌‌آورند، غیر از اهل کتاب باشند و در میان غذاها چیزی باشد که جز با ذبح نمودن حلال نمی‌‌شود، برای شما حلال نیست که از آن بخورید. چون ذبح غیر از یهود و نصارا حرام است، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ}[المائدة: ۵]: (امروز پاکیزه‌ها برای شما حلال شده، و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است) مفهوم این قید یعنی: {أُوتُوا الْكِتَابَ} دلالت می‌‌دهد بر اینکه غیر از آنها و غیر از مسلمانان، ذبح آن‌‌ها حلال نیست و این محل اجماع بین اهل علم است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] بخاری: کتاب الخمس، باب ما یصیب الانسان من الطعام فی أرض الحرب، شمارهی (۲۹۸۴)، ومسلم:کتاب الجهاد والسیر، باب جهاز الأکل من طعام الغنیمة فی دار الحرب، شمارهی (۱۷۷۲).

[۴] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 42

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما العمل إذا نزلنا ببلاد الكفار والهندوس والمجوس، هل نأكل من مطاعمهم؟ وهل علينا إثم في ذلك؟ أفيدونا بذلك مأجورين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الطعام الذي لا يحتاج إلى تذكية كالخبز والرز ونحوه فهذا يُؤكل من طعامهم، ولا يسأل عنه، وكذلك الحوت؛ لأن الحوت لا يُشترط فيه التذكية، وأما ما يحتاج إلى تذكية كاللحم فإن كان هؤلاء الذين قدموا لنا ذلك الطعام من أهل الكتاب وهم اليهود والنصارى، فإنه يحل لنا أن نأكل ما ذبحوه؛ لقوله تعالى: ﴿الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَبَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ﴾ [المائدة: 5]، قال ابن عباس رضي الله عنهما: «طعامهم: ذَبائِحُهم» وكما أن هذا مقتضى كتاب الله فهو ما دلت عليه سنة رسول الله صلى الله عليه وسلم أيضًا؛ فقد أكل النبي صلى الله عليه وسلم من شاة أهدتها له يهودية في خيبر حين فتحها، وكذلك أكل من طعام اليهودي الذي دعاه إلى خبز شعير وإهالة سَنِخَة، وكذلك أقرّ عبد الله بن مغفل على أخذ الجراب من الشحم الذي رمي به حين فتح خيبر ، فقد دل كتاب الله وسنة رسول الله صلى الله عليه وسلم القولية والإقرارية، بل لقد دل كتاب الله -تعالى- وسنة رسول الله صلى الله عليه وسلم الفعلية والإقرارية على حلّ ذبائح أهل الكتاب ولا ينبغي لنا أن نسأل كيف ذبحوها، ولا هل سموا الله عليها أم لا ؛ وذلك لأن الأصل في الفعل الذي فعله من هو أهل لفعله الأصل فيه السلامة وعدم المنع، وفي صحيح البخاري عن عائشة رضي الله عنها أن قوما جاءوا إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالوا: يا رسول الله، إن قوما يأتوننا باللحم، لا ندري أذكروا اسم الله عليه أم لا، فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «سَمُّوا أَنْتُمْ وَكُلُوا» أي سموا على أكلكم ولا تبحثوا عن فعل غيركم، قالت عائشة: وكانوا حديثي عهد بكفر. فإذا كان النبي صلى الله عليه وسلم أرشد إلى عدم السؤال لهؤلاء القوم الذين كانوا حديثي عهد بكفر، والغالب عليهم أن تخفى عليهم مثل هذه المسألة، كان في ذلك دليل على أنه لا ينبغي للإنسان أن يتكلف وأن يتعمق، وأن الذي ينبغي أن يأخذ الأمور على ظاهرها بدون مشقة ولا إعنات على نفسه، أما إذا كان هؤلاء الذين يقدمون لكم الطعام من غير أهل الكتاب وفيه شيء مما لا يحل إلا بالتذكية فإنه لا يحل لكم أن تأكلوا منه؛ وذلك لأن ذبائح غير اليهود والنصارى مُحرَّمة ولا تحل؛ لقوله: ﴿الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَبَ حِلٌّ لَكُمْ﴾ [المائدة: ٥]، فإن مفهوم هذا القيد ﴿أُوتُوا الْكِتَبَ﴾ يدل على أن غيرهم من غير المسلمين لا تحل ذبائحهم، وهو محل إجماع بين أهل العلم.