پنج‌شنبه 20 ذیقعده 1447
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
7 می 2026

(۶۰۰۹) حکم خوردن حیوانات دریایی

(۶۰۰۹) سوال: در کتابی خواندم که می‌‌توان هر چه در دریا زندگی می‌‌کند را خورد، اما شنیده‌‌ام که برخی از حیوانات هستند که در دریا زندگی می‌‌کنند اما خوردن آنها جایز نیست؛ آیا این درست است؟ حکم شرعی پیرامون خوردن شکار دریا چیست؟

جواب:

شکار همه چیز در دریا حلال است حتی برای کسانی که در حالت احرام هستند جایز است که از دریا شکار کنند؛ به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ ۖ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا}[المائدة: ۹۶]: (شکار دریا و طعام آن برای شما حلال شده است تا برای شما و کاروانیان بهره‌‌ای باشد و شکار بیابان تا موقعی که در احرام هستید بر شما حرام است) بنابراین شکار دریا آن چیزی است که در حال زنده یافت می‌‌شود و طعام آن، چیزی است که در حالت مرده یافت می‌‌شود و ظاهر این آیه بر این بوده که هیچ چیزی از آن استثنا نیست، زیرا (صید) اسم مفرد مضاف است که دلالت بر عموم می‌‌دهد. همان‌‌طور که در فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است: {وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا}[النحل: ۱۸]: (و اگر (بخواهید) نعمت (های) الله را بشمارید نمی‌توانید آن را بشمارید) (نعمة) در اینجا مفرد مضاف است اما دلالت بر عموم می‌‌دهد و این قول درست و راجح است که شکار همه چیز در دریا حلال بوده و هیچ چیزی از آن استثنا نمی‌‌شود. برخی از اهل علم قورباغه، تمساح و مار را استثنا کرده‌‌اند و می‌‌گویند: حلال نیست. اما قول درست، عمومیت است یعنی  تمام حیوانات دریا چه زنده و چه مرده حلال هستند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: قرأتُ في كتاب أن كل شيء يعيش في البحر يمكن أكله، ولكني سمعت أن هناك بعض الحيوانات التي تعيش في البحر لا يجوز أكلها، فهل هذا صحيح؟ وما هو الحكم الشرعي في أكل صيد البحر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: صيد البحر كله حلال، حتى للمحرمين يجوز لهم أن يصطادوا في البحر؛ لقول الله تعالى: ﴿أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَعالَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرَ مَا دُمْتُمْ حُرُما﴾ [المائدة: ٩٦] فصيد البحر هو ما أكل حيا، وطعامه ما وجد ميتا، وظاهر الآية الكريمة أنه لا يستثنى من ذلك شيء؛ لأن ﴿صَيْدُ ﴾ اسم مفرد مضاف، والمفرد المضاف يفيد العموم؛ كما في قوله تعالى: ﴿وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا﴾ [النحل: ۱۸]، فإن ﴿نعمة مفرد هنا، ولكن المراد بها العموم، وهذا القول هو الصحيح الراجح أن صيد البحر كله حلال، لا يستثنى منه شيء، واستثنى بعض أهل العلم من ذلك الضّفْدَع والتمساح والحية وقال: إنه لا يحل أكلها، ولكن القول الصحيح العموم وأن جميع حيوانات البحر حلال حية وميتة.

مطالب مرتبط:

(۶۰۰۸) حکم شلیک تیر به پرنده بدون قصد شکار

حلال نیست، زیرا قصد آن را نکرده است و باید نیت و قصد داشته باشد. لذا هرگاه انسان تیر خود را پرتاب کرد در حالی که پرنده‌‌ای را نمی‌‌بیند سپس به پرنده‌‌ای خورد و به وسیله‌‌ی این تیر مرد، حلال نیست،....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۵) حکم شکار در حرم نبوی چیست؟

صحیح این است که حرام بوده اما مانند شکار در حرم مکه نیست؛ زیرا اگر شخصی در حرم مکه شکار کند، گناهش بیشتر از شکار در حرم مدینه است....

ادامه مطلب …

(۵۹۷۰) حکم گرفتن آب و توشه از دیگران در شرایط اضطراری در ماه رمضان

بر هر مسلمانی حرام است هنگامی که یکی از مسلمانان نیازمند ضروری آب، غذا و لباسی که همراه او است باشد، در حالی که خود نیاز ضروری به آن ندارد؛ بر او حرام بوده که از کمک کردن به او خودداری کند.....

ادامه مطلب …

(۵۹۴۹) آیا خوردن از ذبحی که انسان آن را به نیت تقرّب به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قرار می‌‌دهد جایز است؟

ذبحی که انسان آن را به نیت تقرّب به الله قرار می‌‌دهد، گاهی به عنوان فدیه است که انسان آن را در مقابل مرتکب شدن حرام یا ترک امری قرار می‌‌دهد که این مورد در حج و عمره است؛ لذا ذبحی که به این دلیل ذبح شده، جایز نیست که از آن بخورد....

ادامه مطلب …

(۵۹۷۸) حکم حرام بودن ذبح کسی که تارک نماز است

بنابر قول راجح که تارک نماز کافر بوده و از دین خارج می‌‌شود، ذبح او حلال نیست...

ادامه مطلب …

(۵۹۸۶) حکم شرعی ذبح بدون ذکر نام الله به علت مشغله زیاد

اگر از روی غفلت آن را ترک کند، در حلال بودن آن بین اهل علم اختلاف است. اختیار شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله بر این است که حلال نیست؛ زیرا بسم الله گفتن شرط است و شرط با فراموشی ساقط نمی‌‌شود و آنچه ذکر نمود، نزد من راجح است یعنی هر کسی بسم الله گفتن را ترک کند، خود شخص معذور است و گناهکار نیست اما گوشت خورده نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه