(۵۹۱۱) سوال: آیا دیه‌‌ی مرد مانند دیه‌‌ی زن است؟

جواب:

دیه‌‌ی زن نصف دیه‌‌ی مرد است، هنگامی که به یک سوم یا بیشتر برسد و این مشهور در مذهب امام احمد رَحِمَهُ‌الله است. اما در کمتر از آن یک سوم با هم مشترک هستند و این قضیه با مثال واضح می‌‌شود: در یک انگشت، چه مرد و چه زن باشد، ده شتر واجب است، در دو انگشت، چه مرد و چه زن باشد، بیست شتر واجب است، در سه انگشت، چه مرد و چه زن باشد، سی شتر واجب است و در چهار انگشت، بیست شتر واجب است اگر انگشت زن باشد و چهل شتر واجب است اگر انگشت مرد باشد. بنابراین قاعده این است که مرد و زن در دیه مساوی هستند زمانی که به یک سوم نرسد و هرگاه به یک سوم رسید، دیه‌‌ی زن به نصف دیه‌‌ی مرد بر می‌‌گردد و این قول مشهور در مذهب امام احمد ابن حنبل رَحِمَهُ‌الله بوده و به آن عمل شده است.

دیه‌‌ی نفس (جان) کامل، صد شتر برای مرد و پنجاه شتر برای زن است که سن‌‌ و سال شتر متفاوت است. در قتل خطا، بیست و پنج شتر ماده‌‌ی یک ساله، بیست شتر ماده‌‌ی دو ساله، بیست  شتر ماده‌‌‌‌ی سه ساله، بیست شتر ماده‌‌ی چهار ساله و بیست شتر نر یک ساله باشد، این به نسبت مرد است اما به نسبت زن از هرکدام از این اصناف ده شتر لازم است. چه بسا شنونده معنای این کلمات را نداند؛ لذا می‌‌گوییم: (بنت المخاض: شتر ماده‌‌ی یک ساله، بنت اللبون: شتر ماده‌‌ی دو ساله، الحقة: شتر ماده‌‌ی سه ساله و الجذعة: شتر ماده‌‌ی چهار ساله) است.