پنج‌شنبه 4 ذیحجه 1447
۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
21 می 2026

(۵۴۸۲) حکم شرعی ازدواج برادر با دختر عمو در شرایط پیچیده شیرخوارگی و نسب

(۵۴۸۲) سوال: پدربزرگم همسری داشت که مادرِ پدر و عمویم می‌شده است. بعد از اینکه مادربزرگم از دنیا رفته، پدربزرگم زن دیگری گرفته است. عمویم یک دختر دارد و پدرم نیز یک پسر که برادر من می‌شود و زنِ پدربزرگم به برادر من شیر داده است. حال آیا بعد از این شیرخوارگی و با توجه به اینکه دختر عمویمان مطلقا از زن پدربزرگمان شیر نخورده، برادرم می‌تواند با دختر عمویمان ازدواج کند؟

جواب:

جواب این سوال از حدیث پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فهمیده می‌شود که فرموده: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۱] بنا بر این برادرت که از همسر پدربزرگت شیر خورده، می‌شود پسر پدربزرگت. وقتی پسر پدر بزرگت باشد، برادر پدر و عمویت هم می‌شود.

بر این اساس جایز نیست او با دختر عمویتان ازدواج کند؛ زیرا او عموی دختر عمویت است؛ چون با پدر این دختر عمو، برادر است. این برادری، از طرف پدری است و همان طور که برادرِ پدری حکم برادر اصلی را دارد، برادر پدری از لحاظ شیرخوارگی نیز همان حکم را دارد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۲]

دیگر فرقی نمی‌کند که دختر عمویش نیز از زن جدید پدربزرگش شیر خورده یا خیر؛ زیرا مهم خود اوست که برادرِ پدریِ پدرِ این دختر است و عموی این دختر و خواهرانش به شمار می‌رود و نمی‌تواند با آنها ازدواج کند.


[۱]  تخریجش قبلا ذکر شد. لفظ حدیث چنین است: «يَحْرُمُ ‌مِنَ ‌الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ من الولادة».

[۲]  تخریجش قبلا ذکر شد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كان الجدي زوجة هي أم أبي وعمي، وقد تُوفَّيَتْ جَدتي هذه، ولعمي ،بنت، ولأبي ابن هو أخي، وبعد وفاة جدتي تزوج جدي بامرأة أخرى وقد قامت زوجة جدي هذه بإرضاع أخي، فهل يجوز له بعد هذا الرضاع من زوجة جده أن يتزوج ابنة عمه، علما أنها لم ترضع منها مطلقا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الجواب على هذا السؤال يُعرَف مِن قول النبي صلى الله عليه وسلم: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ». فأخوك الذي رضع من زوجة جدك صار ابنا لجدك، وإذا كان ابنا لجدك صار أخا لأبيك ولعمك أيضًا.

وعلى هذا فلا تحل له بنت عمك ؛ لأنه يكون عما لها؛ حيث إنه أخ لأبيها، وهذه الأخوة أخوة من الأب، وإذا كان الأخ من الأب أخا له أحكام الأخوة إذا كان من النسب، فكذلك الأخ من الأب أخ تثبت له أحكام الأخوة إذا كان من الرضاع؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم يقول: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ».

ولا فرق بين أن تكون ابنة عمه قد رضعت من زوجة جده الجديدة أم لم ترضع؛ لأن المهم أنه هو نفسه كان أخا لأبيها من الأب -أخا له من الرضاع-، وحينئذ فيكون عما لبناته، فلا يحل له أن يتزوج بهن.

مطالب مرتبط:

(۵۴۹۴) حکم ازدواج با دختر دایی در صورت وجود شیرخوارگی با خواهر وی

در صورتی که ثابت شود او از مادر دختر فقط دو بار شیر خورده، ازدواج با این دختر برایش حلال است؛ زیرا شیرخوارگی اگر کمتر از پنج بار باشد، تاثیری ندارد...

ادامه مطلب …

(۵۴۶۷) حکم نکاح پس از کشف رضاع

بر او واجب است که از این خانم جدا شود؛ زیرا معلوم شده که عقد نکاح، باطل است و بنا بر این باید از او جدا شود. اما فرزندانی که در این میان به دنیا آمده‌اند، مشروع هستند...

ادامه مطلب …

(۵۴۶۲) حکم ازدواج با دختری که خواهر ناتنی‌اش مرد را شیر داده باشد

اگر ثابت شود که خواهر پدری‌اش پنج بار به بالا و قبل از دو سالگی، تو را شیر داده، همسرت خاله‌ی تو به حساب می‌آید؛ چون خواهرِ مادر شیری توست. بر این اساس معلوم می‌شود که این نکاح، باطل است...

ادامه مطلب …

(۵۴۷۸) حکم شرعی حضور بدون حجاب در جمع کودکانی که خواهر شیری به آنها شیر داده است

آن کودکانی که خواهر شیری‌ات به آنها شیر داده، تو خاله‌شان هستی و می‌توانی همان طور که جلوی خواهرزاده‌هایت بی حجاب می‌گردی، جلوی آنها نیز بی حجاب باشی...

ادامه مطلب …

(۵۴۹۶) آیا خواهر شیریِ کودک، می‌تواند همسر برادر او شود؟

اگر این شیرخوارگی تام و کامل بوده، جایز نیست که این دختر با آن برادر بزرگتر ازدواج کند...

ادامه مطلب …

(۵۴۵۴) برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟

قول راجح این است که هر دفعه شیر خوردن باید از دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؛ طوری که این فاصله، آشکار و معلوم باشد. اما به مجرد اینکه پستان را رها کند و دوباره آن را به دهان بگیرد، یک بار حساب نمی‌شود؛ چون شیر خوردن در اینجا مثل لقمه برای کسی است که غذا می‌خورد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه