یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۵۴۱۷) حکم بازگشت شوهر پس از شایعه وفات

(۵۴۱۷) سوال: مردی با زنی ازدواج کرده و به مدتی کمی بعد از ازدواجش  به دنبال کار به خارج از کشور سفر می‌کند و بعد از مدتی شایعه می‌شود که مرده است و کسی وجود نداشته است که حقیقت را بفهمد و مردم این شایعه را تصپیق نموده و همسرش نیز عده‌ی وفات را گذرانده و و بعد از پایان عده‌اش مردی از او خوستگاری کرده و با او ازدواج نموده است و یک سال بعد شوهر اولش سالم به کشور بازگشته و دیده است که زنش با مردی دیگر ازدواج نموده است، در این حالت چه باید کرد؟ حکم ازدواج دوم چیست؟

جواب:

حکم ازدواج دوم این است که جایز نیست که به مجرد شایعه‌ها ازدواج کند و شوهرش که از او خبری ندارد، حکم مفقود به خود می‌گیرد و اهل علم ذکر کرده‌اند که مفقود، حمم به مرگ او داده نمی‌شود مگر بعد از چهار سال از زمان گم شدنش اگر که ظاهر غیبت او هلاکتش می‌باشد یا ۹۰ سال از ولادتش اگر که ظاهر غیبتش سلامتی او می‌باشد.

و این زن چهار سال را نگذرانده و فقط یک سال گذشته است و فعل او حرام بوده و نکاح دوم باطل است چون حکم به مرگ شوهر نکردیم و حتی براساس قولی که مدت آن به حکم قاضی برمی‌گردد نیز ظاهرا این زن به دادگاه نیز مراجعه ننموده است یا کسانی که کارشان مربوط به پیدا کردن (آدم‌ها) می‌باشد.

در هر صورت، زن شوهر اول بوده و عقد دوم حرام و باطل است ولی فرزندان شوهر دوم، فرزندان شرعی شوهر دوم می‌باشند به خاطر این که عقد شبهه بوده است یعنی این که امر برایشان مشتبه شده است و گمان کرده‌اند که جایز است و فرزندانی که از جماع شبهه به وجود می‌آیند به جماع کننده ملحق می‌شود.

خلاصه: عقد مرد دوم با آن زن باطل بوده و شوهر او نیست و نکاح اول همچنان باقی است و زن باید به شوهر اول خود بازگردد ولی باید قبل از جماع با او عده‌ی شوهر دوم را بگذراند، یا با سه حیض اگر که گفتیم زنی که با او جماع شبهه شده عده‌ی طلاق می‌گذراند و یا به استبراء که یک با یک حیض است اگر که گفتیم زنی که با او جماع شبهه شده فقط استبراء می‌یابد (استبراء رحم).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تزوّج رجل من امرأة، وبعد زواجه بمدة قصيرة سافر إلى خارج بلده بحثًا عن عمل، وبعد ذلك بمدة أشيع عنه أنه قد مات، ولم يكن هناك من يعرف الحقيقة في هذا الموضوع ، فصدق الناس تلك الشائعة، فاعتدت زوجته عدة المتوفى عنها، وبعد خروجها من العدة تقدم إليها رجل يطلب الزواج منها، وفعلا تزوجها، وبعد ذلك بسنة واحدة عاد زوجها الأول إلى البلد معافى، ووجدها قد تزوجت برجل ،آخر فكيف العمل في هذه الحالة؟ وما الحكم في زواجها الثاني؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الحكم في زواجها الثاني أنه لا يجوز أن تتزوج بمجرد الإشاعات، وزوجها إذا لم تَعْلَم عن حاله يُعتبر في حكم المفقود، وقد ذكر أهل العلم أن المفقود لا يُحكم بموته إلا إذا مضى عليه أربع سنوات من فقده إن كان ظاهر غيبته الهلاك، أو تسعون سنة من ولادته إذا كان ظاهر غيبته السلامة.

وهذه المرأة لم يَمْضِ على زوجها أربع سنين، وإنما مضى سنة واحدة، فيكون فعلها هذا محرمًا، ويكون نكاح الثاني باطلا؛ لأننا لم نحكم بموت زوجها، وحتى على القول بأن تقدير المدة على المفقود يرجع إلى حكم الحاكم، فإن الظاهر من هذه المرأة أنها لم ترفع الأمر إلى المحكمة، أو إلى من يختص بهذا الشأن بالبحث عنه.

وبكل حال فإنها زوجة الأول، وعَقْدُ الثاني عليها مُحرَّم وباطل، لكن ما أتت به من أولاد من هذا الزوج الثاني يكونون أولادًا شرعيين لزوجها الثاني؛ وذلك لأن هذا العقد عقد شبهة، أي أنه قد اشتبه عليهم الأمر، فظنوه جائزا، والأولاد الذين يأتون من وطء الشبهة يُلحقون بالواطئ بالإجماع.

والخلاصة: إن عقد الرجل الثاني عليها عقد باطل، لم تكن به زوجة له، وإن نكاح الأول ما زال قائما، فعليها أن ترجع إلى الأول، ولكن لا بد من أن تعتد للثاني قبل أن يطأها الأول؛ إما بثلاث حيض إن قلنا: إن الموطوءة بشبهة تعتد عدة المطلقة. وإما باستبراء بحيضة إذا قلنا إن الموطوءة بشبهة تُسْتَبْراً فقط.

مطالب مرتبط:

(۵۴۰۸) حکم ازدواج در عده و انتسطاب فرزند میان دو زوج

عضی از اهل علم گفته‌اند: اگر بعد از ۶ ماه از جدایی شوهر اول به دنیا بیاید برای شوهر دوم می‌باشد یا به عبارتی صحیح‌تر برای جماع‌کننده‌ی دوم است که در عده‌ی او ازدواج کرده است، والله أعلم....

ادامه مطلب …

(۵۴۱۰) آیا برای زن مطلقه جایز است که به مردی که او را طلاق داده است سلام کند؟

زنانی که در عده هستند اگر که شوهرانشان حق رحوع را دارند که در همه چیز در حکم همسرانشان هستند مگر آنچه استثنا شده و آن‌ نیز مسائل کمی هستند ....

ادامه مطلب …

(۵۴۱۶) بازگشت شوهر غائب و حکم ازدواج دوم زن

او (شوهر اول) اختیار دارد که ازدواج به حال خودش باقی بماند و یا این که همسرش به او بر گردانده شود، پس اگر انتخاب نمود که ازدواج به حال خودش باقی بماند، امر ظاهر است و عقد صحیح می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۵۴۰۴) آغاز زمان عده‌ی وفات در صورت تأخیر در اطلاع از مرگ شوهر

عده از زمان وفات شروع می‌شود نه از زمان با خبر شدن زن...

ادامه مطلب …

(۵۴۰۹) حکم شرعی نمایان شدن زن مطلقه برای شوهر پس از طلاق

مادامی که زن در عده است می‌تواند خود را برای او نمایان کند چون مادامی که در عده می‌باشد، زن اوست...

ادامه مطلب …

(۵۴۱۴) عدة زن مطلّقه از شوهر غائب به حکم قاضی

برای زنی که شوهرش مدت زیادی از او غائب است و او را طلاق دهد باید عده بگذراند و همچنین از جانب قاضی طلاق داده شود نیز باید عده بگذراند و عده‌ی او سه قروء یعنی سه حیض است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه